-->

12.12.11

"Ίντα μπου θωρείς ρε καλαμαρά;" ελλαδοκυπριακά γλωσσικά ευτράπελα

"Τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου"
Βίτγκενσταιν

Όταν ήρθα να ζήσω στην Κύπρο σχεδον δέκα χρόνια πριν, οι κατηγορίες ελλαδιτών που βρίσκονταν εδώ ήταν πολύ συγκεκριμένες: 
α) φαντάροι της ΕΛΔΥΚ και επαγγελματίες στρατιωτικοί
β) μερικές δεκάδες φοιτητές
γ) παντρεμένοι στην Κύπρο
δ)τυχοδιώκτες

Όπως είναι φυσικό, το όνομα που έχτισαν οι "εξ'Ελλάδος"* εδώ ήταν το χειρότερο (ειδικότης μας). Οι φαντάροι τα έφτιαχναν με Κύπριες τάζοντάς τους τον ουρανό με τα άστρα, ο οποίος σκοτείνιαζε απότομα όταν ερχόταν η επόμενη μετάθεση. Ο γαμπρός ήταν συχνά ανεπρόκοπος και ξεκοκκάλιζε την προίκα. Ο φοιτητής τα έπινε σε κάποιο μπαρ και έτρεχε πριν έρθει ο λογαριασμός και ο τυχοδιώκτης εξασφάλιζε λεφτά με χίλιους δυο απίστευτους τρόπους και κομπίνες. Οκ, χρησιμοποιώ τα στερεότυπα με το κιλό για να γίνεται ο σχετικός χαβαλές.

Τον τελευταίο καιρό, έχει γεννηθεί και μία νέα κατηγορία ελλαδίτη στην Κύπρο, ο οικονομικός μετανάστης. Όλοι αυτοί πάντως, ανεξάρτητα από τα κίνητρά τους, με το που πατούν το πόδι τους στη μεγαλόνησο, έρχονται σε επαφή με μία διάλεκτο που πολύ πιθανό είναι να μην έχουν ξανακούσει ποτέ. Στην αρχή, οι περισσότεροι την βρίσκουν ακατανόητη αλλά μετά από λίγες μέρες τριβής εξοικειώνονται με τους βασικούς τύπους και αρχίζουν να συνεννοούνται. Με λίγη προσπάθεια και από τις δύο πλευρές, η νεοελληνική κοινή και η κυπριακή διάλεκτος είναι αμοιβαία κατανοητές.

Ωστόσο, κάποιες λέξεις ή εκφράσεις συχνά δημιουργούν παρεξηγήσεις που αγγίζουν τα όρια του αστείου. Είπα λοιπόν σήμερα να ασχοληθώ με ορισμένες από αυτές:



τούμπαρα με το αυτοκίνητο: Είναι δέκα η ώρα το πρωί σε κάποιο γραφείο στη Λευκωσία. Η Κωνσταντίνα έχει αργήσει στη δουλειά και μπαίνει μέσα φουριόζα: "Κωνσταντίνα έπαθες κάτι;" την ρωτάει ο ανήσυχος ελλαδίτης συνάδελφός της. "Ετούμπαρα με το αυτοκίνητο" απαντάει η Κωνσταντίνα. "Τούμπαρες; και ήρθες αμέσως;".

Τι δεν κατάλαβε ο δύσμοιρος ελλαδίτης; Ότι το τούμπαρα στην κυπριακή δε σημαίνει "ανέτρεψα το όχημα" όπως στην κοινή, αλλά απλώς "τράκαρα". Που μπορεί να σημαίνει ότι έξυσα το αμάξι του γείτονα βγαίνοντας από το πάρκιγκ. 

ατύχημα/δυστύχημα: Και το δεύτερό μου παράδειγμα προέρχεται από την ορολογία της οδικής κυκλοφορίας. Στην Ελλάδα για να οριστεί το αποτέλεσμα μίας σύγκρουσης, λέμε ατύχημα όταν υπάρχουν μόνο υλικές ζημιές, και δυστύχημα όταν υπάρχουν θύματα. 
Στον δημοσιογραφικό και τον καθημερινό λόγο όμως της Κύπρου πολύ συχνά ακούει κανείς για "δυστύχημα με υλικές ζημιές" και "ατύχημα με τρεις νεκρούς".

μπετζίνα/κλατς/στόππερ: είναι οι αντίστοιχοι όροι για το γκάζι/συμπλέκτης/φρένο. Όλοι οι όροι είναι διαφορετικοί, και όπως είναι φυσικό περισσότερο επηρεασμένοι από τα αγγλικά. Φανταστείτε όμως τον νεαρό ελλαδίτη που κάνει μάθημα οδήγησης και πρέπει να μεταφράζει ακαριαία κάθε όρο. Άουτς!

βίλλα: Εντάξει, χιλιοπαιγμένο αλλά υπαρκτό.
"Ωραίες βίλλες έχετε στην Κύπρο" 
"Τι βιλλάρα είναι αυτή" και λοιπές εκφράσεις ενθουσιασμού μπορούν να περιοριστούν, γιατί στην Κύπρο βίλλα σημαίνει πέος και είναι φυσικό να προκαλέσει χάχανα. 
Για τα μεγάλα σπίτια συνηθίζεται η λέξη έπαυλη.

μάππα: Όταν λέμε μάπα στην νεοελληνική κοινή, κάνουμε μία αρνητική κρίση (μάπα το καρπούζι, μάπα η ταινία κλπ). Όταν όμως η λέξη μάππα (σκόπιμα τη γράφω με δύο π γιατί εκτός από ετυμολογικά σωστότερο,προφέρεται και με διπλό π στα κυπριακά), εισάγεται στα συμφραζόμενα της διαλέκτου, σημαίνει τη μπάλα, το ποδόσφαιρο.
Διαφωτιστικό του γιατί συμβαίνει αυτό είναι το λήμμα του λεξικού Πάπυρος (Μέγα Λεξικό της ελληνικής Γλώσσας):

μάπα
και μάππα, η
(AM μάππα)· (νεοελλ.) 1. άλλη ονομασία για το κοινό λάχανο, αλλ. κραμπολάχανο· 2. (ναυτ.) η πόρπη· 3. δερμάτινη σφαίρα γεμάτη μαλλιά ή άλλη ελαστική ύλη· 4. πρόσωπο, φάτσα, μούρη· 5. (γεωγραφικός χάρτης που επιπεδογραφεί τα δύο ημισφαίρια ή και μικρότερες εκτάσεις τής υδρογείου· || (μσν.) 1. σφαίρα, μπάλα· 2. αγώνας ιπποδρομίας ή η θέα ίππων που συναγωνίζονται τρέχοντας· || (μσν.-αρχ.) τεμάχιο λευκού υφάσματος το οποίο ανύψωνε ειδικός υπάλληλος στον ιππόδρομο ως σημείο έναρξης τού αγώνα· || (αρχ.) πετσέτα για το σκούπισμα τών χεριών.
[ΕΤΥΜΟΛ. < λατ. mappa «πετσέτα, σημαία»]


Εύκολα λοιπόν μπορεί να καταλάβει κανείς ότι η κυπριακή λέξη για τη μπάλα, προέρχεται από τα υλικά με τα οποία ήταν φτιαγμένη παλαιότερα η "στρογγυλή θεά". 

πίσσα: Αν σας την προσφέρουν, μην ανησυχείτε, δεν ακολουθούν τα πούπουλα.
Στα κυπριακά πίσσα σημαίνει μαστίχα, τσίκλα.

καλό: -Μπορείς να με βοηθήσεις λίγο;
-Καλόο! απαντάει ο κύπριος συνομιλητής.
Στην περίπτωση αυτή το "καλό" σημαίνει "βέβαια"

βαρετός: Πραγματικό περιστατικό: ο Αντρέας μετακομίζει και επειδή έχει πολλά βιβλία και απευθύνεται σε μεταφορική εταιρία. Ο υπάλληλος που αναλαμβάνει τη μεταφορά αγκομαχάει κατεβάζοντας τον τεράστιο χάρτινο όγκο και λέει "Πολλά βαρετά τούτα τα βιβλία". "Τι να πω και εγώ που με βάλανε να τα διαβάσω κιόλας" απαντάει ο Ανδρέας.
Έλα όμως που στα κυπριακά το βαρετός σημαίνει βαρύς.

αγγλισμοί: Τα παραδείγματα γλωσσικών παρεξηγήσεων με αφορμή τους αγγλικούς όρους στην κυπριακή είναι, θαρρώ, ανεξάντλητα. 
Ένα πρόχειρο παράδειγμα:
Γύρισα μία μέρα τη μισή Λευκωσία ψάχνοντας μία μπαλαντέζα. Μπήκα σε μαγαζιά με φωτιστικά, σε αποθήκες ηλεκτρολογικού υλικού, μέχρι και σε μίνι μάρκετ για να ρωτήσω κάτι που φαινομενικά μου φαινόταν πολύ εύκολο να βρεθεί. 
Το ύφος των πωλητών όταν τους ζητούσα τη μπαλαντέζα εξέφραζε την απόλυτη άγνοια. "Δε γίνεται, πρέπει να με δουλεύουν" σκέφτηκα μπαίνοντας στο τέταρτο μαγαζί που βρηκα μπροστά μου, για να δω την ίδια έκφραση να ζωγραφίζεται στα μάτια του υπεύθυνου. Ώσπου μου έκανε τη μαγική πρόταση: "Εξήγα το". Τότε μόνο κατάλαβα ότι μπορεί να υπάρχει πρόβλημα γλωσσικού κώδικα. Μόλις εξήγησα περιφραστικά για τι πράγμα μιλάω, μου είπε αμέσως: "Αααα! Εν εκστένσιον (extention) που θέλεις!"
Ναι, που να πάρει, ήταν εκστένσιον αυτό που ήθελα και δεν συνωμοτούσε ο μισός εμπορικός κόσμος πίσω από την πλάτη μου. 
Και μην ακούσω διάφορα υποτιμητικά σχολιάκια για την μανία των κυπρίων με τα αγγλικά, γιατί και στην κοινή χρησιμοποιείται ακριβώς η ίδια λέξη, στην κομμωτική. Μόνο που η σχέση της Κύπρου με τις αγγλικές ορολογίες είναι αρκετά παλαιότερη λόγω αγγλοκρατίας, πριν την ολοκλήρωση της διαδικασίας παγκοσμιοποίησης που έφερε μπόλικους εγγλέζικους (που θα 'λεγε κι ο παππούς μου) όρους και στα δικά μας χωράφια.  

Αντίστοιχα με το extension, υπάρχουν πάμπολλες λέξεις αγγλικής προέλευσης που έχουν ενσωματωθεί στη διάλεκτο. Ορισμένες από αυτές: 

roundabout  ράουνταπάουτ = κυκλικός κόμβος
blinds πλάιντς = οικιακά ρολά 
mobile μόπαιλ = κινητό τηλέφωνο
copy κόπι = φωτοτυπία 
traffic τράφικ = κίνηση

και φαντάζομαι ότι θα υπάρχουν πολλές ακόμη

--------------
*Γενικά, ο προσδιορισμός των υπηκόων της Ελλάδας στην Κύπρο έχει ιδιαιτερότητες. Η χρησιμοποίηση της λέξης "Έλληνας" σε διάκριση με το "Κύπριος" δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής, από τη στιγμή που το μεγαλύτερο μέρος των Κυπρίων εντάσσει τον εαυτό του στον νέο ελληνισμό. Επομένως, κυριαρχούν οι λέξεις-φράσεις: "ελλαδίτης", "εξ'ελλάδος", "καλαμαράς" (λέξη της καθομιλουμένης προερχόμενη από την παλαιότερη ιδιότητα των ελλαδιτών ως γραφιάδων). Το καλαμαράς μπορεί να έχει θετική είτε αρνητική χροιά, ανάλογα με τον τρόπο που εκφράζεται.  Η αρνητική εκφορά συνήθως συνοδεύεται με το πρόθεμα "πουστο-".
Ο χαρακτηρισμός των υπηκόων της Ελλάδας από τους ομογενείς εκτός του κράτους δεν είναι κάτι καινούριο: μπορώ να θυμηθώ την λέξη "κατωμερίτες" που συναντάμε στον πρόλογο της ποντιακής γραμματικής του Ι.Τοπχαρα χωρίς να ξέρω εάν βρισκόταν σε ευρεία χρήση. 

24 σχόλια:

  1. η λεξη καλαμαρας, αν και προερχεται απο την ιδιοτητα των γραφιαδων που παταπεμπει σε μορφωση, τα τελευταια χρονια εχει κυριως αρνητικη χροια με η χωρις το πουστο-.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ίντα που μας λαλείς τόση ώρα;

    Για το τσαέρα νόμιζα και εγώ ότι ήταν από τα αγγλικά, αλλά τελικά είναι παλαιότερο δάνειο από τα μεσαιωνικά γαλλικά (!), από τον καιρό των Λουζινιανών!

    Από Wikipedia

    Εξαιτίας των διαφόρων γλωσσικών στρωμάτων που ανά τους αιώνες συνδέθηκαν με το νησί τής Κύπρου, μπορούμε σήμερα να εντοπίσουμε τις ακόλουθες χαρακτηριστικές λεξιλογικές ομάδες, πέρα από το λεξιλόγιο που είναι κοινό κτήμα με τις υπόλοιπες διαλέκτους και με την Κοινή:

    1.Αρχαϊσμοί: Αξιοσημείωτος είναι ο λεξιλογικός πλούτος που διασώζει στοιχεία από την αρχαία και ελληνιστική εποχή τής Ελληνικής. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: άφτω «ανάβω» (< άπτω), φτείρα «ψείρα» (< αρχ. φθείρ, -ρός), šοίρος (< χοίρος), ποζέγνω (< αρχ. ἀποζεύγνυμι), δρόπης (< ελνστ. ὑδρόφις, -εως), καμμώ «κλείνω τα μάτια» (< αρχ. καμμύω), κίλλης «μικρόσωμος γάιδαρος» (λ. τής αρχ. Κυπριακής), ροθέσιν (< αρχ. ὁροθέσιον), ορτσούμαι «χορεύω» (< αρχ. ὀρχοῦμαι), ξαργκώ «μένω αδρανής» (< αρχ. ἐξαργῶ).

    2.Ιδιωματισμοί: Σε αυτούς περιλαμβάνονται λέξεις και φράσεις γνωστές στον ελληνόφωνο κορμό, οι
    οποίες όμως έχουν αποκτήσει εντελώς διακριτή σημασία και χρήση. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: γέν-νημαν ήλιου «ανατολή», χαρτωμένος «αρραβωνιασμένος» (από το χαρτί τού προικοσυμφώνου), θαρκούμαι «νομίζω» (< θαρρούμαι), στρούθος «σπουργίτης», κούκ-κουρον «παξιμάδι» (υποκορ. τού ουσ. κόκκος), μιτά μου «μαζί μου».

    3.Παλαιά Γαλλικά δάνεια: Λέξεις τής παλαιάς Γαλλικής και των διαλέκτων της εισήλθαν μεταξύ τού 12ου και του 14ου αιώνα, καθιστώντας την Κυπριακή διάλεκτο μοναδική από αυτή την άποψη στον ελληνόφωνο κόσμο. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: τσαέρα «καρέκλα» (< προβηγκ. chaira), τσαΐνα «αλυσίδα» (< προβηγκ. chaina), βλαντζίν «συκώτι» (< παλ. γαλλ. flanc), κουμανταρία «γλυκό κρασί τής Κύπρου» (< παλ. γαλλ. vin de commanderie «κρασί τού τάγματος Commanderie των Ιωαννιτών ιπποτών»), κουμουδκιάζω «ετοιμάζω ταφή νεκρού» (< προβηγκ. accoumoudar), κουφουρκιάζω «παρηγορώ» (< προβηγκ. coumfortar), μίζαρον «σάβανο» (< παλ. γαλλ. mise à mort).

    4.Ιταλικά και Βενετικά δάνεια: Η περίοδος της Βενετοκρατίας άφησε αξιοσημείωτα ίχνη στη διάλεκτο. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: βαντζάρω «προχωρώ» (< avanzare), γάρπος «καμάρι» (< garbo), ζόπ-πος «αδέξιος» (< zoppo), κάστϊον «βάσανο» (< castigo), κουρτέλ-λα «μαχαίρι» (< coltella), πιν-νιάδα «πήλινη χύτρα» (< pignada).

    5.Τουρκικά δάνεια: Οι τουρκικές λέξεις είναι πολυάριθμες και απαντούν προσαρμοσμένες στα μορφολογικά σχήματα της διαλέκτου. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: άσ̌κοσ-σου «μπράβο» (< aşk olsun), ζατ-τίν «έτσι κι αλλιώς» (< zatî), ζϊαφέτ-τιν «συμπόσιο» (< ziyafet), καΐσ̌ιν «παγίδα» (< kayış), κκουσ̌μάς «κουβέντα» (< konuşma), μέσελα «δηλαδή;» (< mesele).

    6.Αγγλικά δάνεια: Οι αγγλικές λέξεις έχουν εισέλθει από την περίοδο της αγγλοκρατίας και διευρύνουν έκτοτε διαρκώς την παρουσία τους στο λεξιλόγιο της διαλέκτου, πράγμα που προωθείται από τη διαρκώς ενισχυόμενη επιρροή τού αγγλόφωνου κόσμου στη νήσο. Όσες έχουν προσαρμοστεί μορφολογικά υπέστησαν αξιοσημείωτη αλλοίωση. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: φούρπ’ος «ποδόσφαιρο» (< football), σέντερ «αποστολέας (αλληλογραφίας)» (< sender), τšαρτšάρω «χρεώνω» (< charge), τρενάρω «εκπαιδεύω» (< train). Χαρακτηριστικός άγγλισμός είναι επίσης το ρ. απολογούμαι, που έχει αποκτήσει τη σημ. «ζητώ συγγνώμη» με επίδραση του ελληνογενούς αγγλ. apologise.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Aνώνυμε, συγγνώμη για το προσωπικό της ερώτησης, αλλά είσαι ελλαδίτης ή κύπριος; Το έχω απορία.
    Η γλώσσα είναι ένα πράγμα αμφίδρομο, δηλαδή σίγουρα το πως λέγεται κάτι παίζει ρόλο, αλλά εξίσου μεγάλο ρόλο παίζει και το πως προσλαμβάνεται.
    Η αλήθεια είναι ότι οι κύπριοι με τους οποίους συνομιλώ διστάζουν κάπως να το πουν μπροστά μου, αν και είμαι απόλυτα βέβαιος ότι το λένε μεταξύ τους. Όπως βέβαια το αντίστοιχο κάνουν οι "καλαμαράδες" που αποκαλούν τους Κύπριους "κουμπάρους". Τώρα αν εξετάσεις την προέλευση του "κουμπάρος" θα δεις ότι δεν είναι κακή, γιατί πρόκειται για την λέξη που ακούγεται στα κυπριακά κάθε δέκα λεπτά. Μπορεί όμως κάτω από ορισμένα συμφραζόμενα να γίνει αρνητική η χροιά της.

    lascapigliata, ναι ρε γαμώτο αυτό πρέπει να το έχω ξανακούσει για την προέλευση της τσαέρας, αλλά πάλι γράφοντας από μνήμης το έβαλα στα αγγλικά γιατί έχει προφανείς ηχητικές ομοιότητες. Μπορεί να ισχύει και για άλλες λέξεις αυτό, ομολογώ ότι δεν έκανα σοβαρή έρευνα.

    το τšαρτšάρω είναι όντως τρελό! (btw για πες μου πως γράφεις το παχύ σ γιατί μου χρειάζεται και για άλλες διαλέκτους!) Νομίζω ότι έχω ακούσει και το κα(ν)σελάρω;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Κυπριος ειμαι. Πολλοι ελλαδιτες γνωριζοντας την θετικη ετυμολογια της λεξης καλαμαρας παραξενευονται που η λεξη μπορει να εχει αρνητικη χροια.Ο κοσμος δινει στις λεξεις θετικους η αρνητικους συσχετισμους. Στα αγγλικα η λεξη gay σημαινε για αιωνες χαρουμενος, ανεμελος.Σε καποιο χρονικο σημειο οι ομοφυλοφιλοι αρχισαν να την χρησιμοποιουν για να αυτοχαρακτηριστουν και φυσικα οι προηγουμενες εννοιες της λεξης επαψαν να υφιστανται.Η λεξη νεγρος απ το ισπανικο negro=μαυρο εχει αρνητικοτατη χρεια αλλα αν το σκεφτεις απο μονη της η λεξη δεν ειναι προσβλητικη.περιγραφει το χρωμα του δερματος. φυσικα καποιοι ερευνητες υποστηριζουν οτι ειχε επικρατησει η λεξη negro,μια λεξη που δεν ανηκει στην αγγλικη γλωσσα, ακριβως γιατι οι μαυροι δεν ηταν αξιοι να χαρακτηριζονται απο λεξεις της αγγλικης οπως τους λευκους κατοικους της χωρας. Επισης στην μαυρη αγορα και στο μαυρο προβατο, το μαυρο δηλωνει κατι το αρνητικο και το επικινδυνο μιας και ειναι οροι που δημιουργηθηκαν απο λευκους του δυτικου κοσμου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Συγγνώμη μα η μπαλαντέζα εν το εξτένσιον ?????

    Συγκλονισμένη :)))

    έλα ρε, πρέπει να παραδεχτείς έσιει το χάζιν του το όλο μπέρδεμα.

    Ερυκίνη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. :-) "Έσιει χάζιν" (έχει γούστο) ρε παιθκιά (Έλληνες αδελφοί) να νομίζετε ότι η "¨μπαλαντέζα" εν... Εληνική λέξη!!!! Λολ!!
      Έτο (νά) όλοι μας πήραμε επιρροές από παντού. Οι Κερκυραίοι από τους Ιταλούς, εμείς και οι Κρητικοί από τους Ενετούς/Εγγλέζους και πάει λέγοντας. Πολλά καλά τα λέει πάντως ο αγαπητός φίλος Χρήστος Ε. Δημητριάδης

      Διαγραφή
  6. Δεν είμαι και γλωσσολόγος, αυτοί έχουν δικά τους κόλπα, να καταγράφουν τις προφορές ;)

    Απλά αντιγραφή από τη Wikipedia έκανα. Τώρα επειδή ρώταγα και τον πατέρα μου τις περισσότερες λέξεις από αυτές δεν τις ήξερε..κάθε τόπος της Κύπρου μπορεί να έχει άλλους ιδιωματισμούς, επίσης οι σημερινοί Κύπριοι δεν μιλάνε πια τόσο βαριά τα κυπριακά.
    Ενδεικτικό είναι ότι όταν έγινε η Αίγα η Φούξια, τηλεοπτική επιτυχία, αρχίσαν όλοι μιτσοί μεγάλοι, να μιλούν βαριές λέξεις από μόδα ;)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. μια λέξη που έλεγε πολύ ο παππούς μου: κουρτέλλα. αν το βρεις τι είναι :-)))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Oυφ!

    Θυμάμαι την απίστευτη, cult as fuck πλέον σειρά "Τα ψάρκα", όπου αποκαλούσαν νομίζω τον Μ. Μουστάκα "Ρε κουρτέλλα"!

    Επειδή ποτέ δε ρώτησα τι σημαίνει, "έκλεψα" και ανέτρεξα στο ίντερνετ για να σου απαντήσω, και ανακάλυψα το... wikipriaka!

    http://wikipriaka.com/cy/word/%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%81%CF%84%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B1

    Απίστευτο project, ελπίζω να εμπλουτιστεί!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Ούτε η μπαλαντέζα είναι ελληνική λέξη αφού είναι προσαρμογή στην καθομιλουμένη του γαλλικού aladeus. Αν όμως ζητήσεις "προέκταση", δεν θα πάρεις αυτό που θέλεις, ούτε στην Κύπρο, ούτε στην κυρίως Ελλάδα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σωστός! Και όμως, τι ωραία λέξη που θα ήταν η "προέκταση"!

      Διαγραφή
  10. Δεν νομίζω να γράφει πουθενά στο κείμενο ότι η μπαλαντέζα είναι ελληνική λέξη!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Πωπω απουσιαζω απο Κυπρο 3 χρονια και ομολογω συγκινηθηκα..

    Ξεχασες τα 'καμνε το confirm' και 'καμνε το cancel'!

    Πολυ καλο..
    Οσο με εκνευριζαν ολα αυτα οταν ημουν εκει τοσο μου λειπουν τωρα!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. εισερχόμενος στην σχολή είπα μια μέρα στον διπλανό μου κύπριο γνωστό:
    "Παίζει και να'χει γαμησέτα υσηχία, εδώ μέσα ρε ψηλέ!"
    ο καημένος αποκρίθηκε: "΄νταμπου παίζει;"
    είχα βρει επιτέλους δικαιοσύνη...
    πολύ τους ζόριζα από τότες τους καψερούς.
    μπιλάκος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Η λέξη που δεν θα ξεχάσω ποτέ είναι το ''κουτσακοτήρι''!!! Να σαι καλά ρε Χρήστο που μας θύμησες αυτήν την ασυνεννοησία! Αλλά πόσο ωραία ήταν.. Μυρτώ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. christo, to 'paxy s' opws to onomazeis grafetai ws ∫ sti fwnitiki. tha diafwnisw me ti wikipedia etsi opws auti anaferetai apo tin lascapigliata se oti afora ta tourkika daneia. den proferontai etsi oi lexeis stin "kypriaki elliniki" (allou anaferetai ws kypriaki dialektos alla pleon den epikratei autos o oros) kai kapoies apo autes exw tin aisthisi xwris na to exw meletisei endelexws oti den proerxontai apo tis tourkikes lexeis etsi opws autes anaferontai (i lexi /zat:ʰin/ logou xarin) i to mesela to opoio den xrisimopoieitai pleon kai to opoio proerxetai apo ta aravika. twra se oti afora ti xrisi tis lexis kalamaras, nai alitheia einai oti xrisimopoeitai me arnitiki ennoia, pithanotata gia tous logous pou anafereis anwterw enw to pu∫tokalamaras xrisimopoieiati kata koron.
    Andia.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Τι έγινε μαζευτήκαμε όλοι οι παλιοί συμφοιτητές και υπογράφουμε με τελεία;
    Μπιλ φαντάζομαι να μην ήταν και ψηλός ο άνθρωπος, άντε να καταλάβει ότι είσαι από Δυτικές Συνοικίες!

    Ναι ρε Μυρτώ, ναι!

    Άντια, αν και η σχέση μου με τη γλωσσολογία δεν υπήρξε και πολύ ερωτική, τη θυμάμαι τη φωνητική γραφή. Αυτό που έψαχνα είναι το σ με το καπελάκι, για να απεικονίσω το παχύ σ στην ιστορική ορθογραφία των διαλέκτων. Μακάρι να υπήρχε ένα μαγικό κουμπάκι κάπου στο πληκτρολόγιο που να το πατάς μαζί με το σ και να του προσθέτει δύο τρία κιλά αντί να κάνεις συνέχεια αντιγραφή και επικόλληση!

    Χρήστος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Καλημέρα από μία άλλη καλαμαρού που κάνει έρευνα στην κυπριακή. Το καπελάκι ή αλλιώς κουππούα πάνω στο σ και στο ζ μπορεί πλέον κανείς να το βάλει αν κατεβάσει το κυπριακό πληκτρολόγιο που έφτιαξε ο Χαράλαμπος Θεμιστοκλέους στο πρόγραμμα Συντυσιές: http://sindishes.wordpress.com/2011/10/17/%CF%80%CF%8E%CF%82-%CE%BD%CE%B1-%CE%B3%CF%81%CE%AC%CF%86%CE%B5%CF%84%CE%B5-%CE%BA%CF%85%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AC/

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Από παλαιό ιταλικό αντιδάνειο έρχεται και το λαπόρτο (πρόστιμο)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. Μέχρι τον Ιούλιο ήμουν στην Κύπρο λόγω ΕΛΔΥΚ.Μια φορά είχαμε πάει να φάμε 7-8 φαντάροι σε ταβέρνα της Λευκωσίας.Ενώ έρχονταν αυτά που είχαμε παραγγείλει λέει ο σερβιτόρος:''Το Ταλλατούρι;''...Όλοι τον κοιτούσαμε σαν χάνοι αλλά μετά από μερικά δευτερόλεπτα,ένας από εμάς ( που σημειωτέον είχε ξαναέρθει στην Κύπρο ) είπε:''Μήπως εννοείς το τζατζίκι;''.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  19. Ο ομοεθνής μας Ελλαδίτης, έγραψε αυτό το άρθρο καλοπροαίρετα. Όμως, φίλε μου, έκαμες κάποια λάθη.

    ΔΕΝ ΔΙΑΒΑΣΑ ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ

    Είναι πολύ αφελείς όσοι λένε ότι οι αγγλικούρες που χρησιμοποιούν οι Έλληνες Κύπριοι σχετίζονται με την αγγλοκρατιά!!!!! Οι γιαγιάδες μας ΔΕΝ ξέρουν αγγλικά -μόνο το yes και το no ξέρουν- και τότε δεν υπήρχαν mobile, calculator και translator).

    Η λέξη αγγρίζω δεν βγαίνει από το angry. Βγαίνει από το αρχαιοελληνικό αγρίζω!
    Και εμένα με νευριάζει η ξενομανία των Ελλήνων Κυπρίων όμως… είπες ότι την μπαλαντέζα στην Κύπρο την λένε εκστένσιον. Σκέφτηκες όμως ότι η μπαλαντέζα είναι ΓΑΛΛΙΚΗ λέξη;;
    Σχεδόν όλες οι λέξεις της ελληνικής γλώσσας που αρχίζουν με «μπ», «ντ», «γκ» και «τζ» είναι ξένες (τούρκικες και λατινογενείς)!
    --γκάζι/συμπλέκτης/φρένο--Το γκάζι και το φρένο επίσης είναι γαλλικές (λατινογενείς) λέξεις.

    Έγραψες «από τη στιγμή που το μεγαλύτερο μέρος των Κυπρίων εντάσσει τον εαυτό του στον νέο ελληνισμό.»
    Δεν έχει απολύτως καμία σημασία τι λέει ο κάθε Έλληνας Κύπριος. Δεν είμαστε αυτό που θέλουμε, είμαστε αυτό που μας έκαμε ο Θεός (ή η φύση, για τους άθεους).
    Στην Κύπρο αρκετοί είναι οι εθνοπροδότες-γραικύλοι (ΑΣΤΟΙΧΕΙΩΤΟΙ) που λένε «Εγώ νιώθω Κυπραίος». Δε πα’να νιώθουν και Εσκιμώοι. Δε πα’να νιώθουν και Γιαπωνέζοι Σαμουράι. Δηλαδή εγώ άμα νιώθω Κογκολέζος σημαίνει πως είμαι;; Ξεχάστε τη λέξη «νιώθω».
    Εν αντιθέσει με τους Αρβανίτες, τους Βλάχους και τους απογόνους των Σλαβοφώνων που έχουν ελληνική εθνική συνείδηση (την ψευδαίσθηση δηλαδή ότι είναι Έλληνες), και κατάγονται από Αλβανούς, Ρωμαιο-Δακούς (συγγενικό έθνος με τους Ρουμάνους, παλιά θεωρούνταν Ρουμάνοι) και Σλάβους αντίστοιχα. Έχουν βέβαια αναμιχθεί με Έλληνες (Ελλαδίτες).

    ΤΟ ΟΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΠΡΟΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ. ΔΕΝ ΠΙΣΤΕΥΩ ΠΩΣ ΕΙΜΑΙ ΕΛΛΗΝΑΣ, ΓΝΩΡΙΖΩ ΟΤΙ ΕΙΜΑΙ ΕΛΛΗΝΑΣ.

    Βλέπε http://spartiatisarthra.blogspot.com/2012/01/cypriot-greek.html Κυπριακή Διάλεκτος της ελληνικής γλώσσας.
    Ένα τελείως διαφορετικό άρθρο, από αυτά που έχετε διαβάζει.


    http://spartiatisarthra.blogspot.com/2012/02/blog-post.html Ξενομανία

    http://spartiatisarthra.blogspot.com/2004/01/blog-post.html Καλό είναι να μάθει ο κόσμος την ιστορία του όρου «Ελλαδίτης».

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  20. Θα σου απαντήσω με καθυστέρηση κάτι παραπάνω από ένα χρόνο, αλλά δε νομίζω να με παρεξηγήσεις, άλλωστε και εσύ έγραψες αυτό το σχόλιο ένα χρόνο μετά τον τελευταίο σχολιαστή. Δεν νομίζω να με διαβάσεις ούτως ή άλλως.
    Έχεις δίκιο για το αγ(κ)ρίζω, η προφανής ηχητική ομοιότητα μας στέλνει στο angry και αν δεν έχουμε κάνει σοβαρή έρευνα μας οδηγεί σε λάθος εκτίμηση. Το γεγονός ότι το ρήμα αυτό υπάρχει και σε άλλες νησιώτικες διαλέκτους που δεν είχαν επαφή με τους Άγγλους αποδεικνύει ότι όντως προέρχεται από το αγρίζω. Οπότε για να είμαι συνεπής και σωστός έχω κάνει τις απαραίτητες διορθώσεις στο άρθρο.
    Στην ουσία της ανάρτησής σου τώρα: ξεκαθαρίζεις ότι δεν έχεις διαβάσει τα παραπάνω σχόλια. Αν το είχες κάνει, θα είχες καταλάβει ότι το σχόλιο για την γαλλική προέλευση της μπαλλαντέζας έχει αναφερθεί και παραπάνω. Ωστόσο, ο στόχος του κειμένου δεν ήταν να αποδείξω ότι οι Κύπριοι έχουν "αλωθεί" γλωσσικά από άλλους λαούς, ενώ οι Ελλαδίτες δεν είναι.
    Το κειμενάκι κάνει μία λίστα καθημερινών εμπειριών ασυνεννοησίας που προκύπτουν από την χρήση διαφορετικών διαλέκτων της ελληνικής. Πολλά λογοτεχνικά και θεατρικά έργα έχουν βασιστεί ακριβώς πάνω σ'αυτές τις παρεξηγήσεις.
    Δεν σημαίνει κάτι για την εθνική ταυτότητα κάποιου. Θα μου επιτρέψεις ωστόσο να διαφωνήσω πλήρως με την οπτική που καταθέτεις μέσω των άρθρων σου. Δε βρίσκω κανένα νόημα στο να αναζητήσω αν η δέκατη προγιαγιά μου είχε πάει με κάποιο Αιγύπτιο, έτσι ώστε να νιώσω ασφαλής για τη φυλετική μου καθαρότητα.
    Όλη αυτή η ιστορία για μένα είναι θέμα φαντασιακού περισσότερο, παρά ουσιαστικής ιστορικής αναζήτησης. Το ότι είμαι Έλληνας το βασίζω στο εξής: πηγαίνοντας στο αρχαιολογικό μουσείο ανατριχιάζω διαβάζοντας τους χαρακτήρες που χάραξαν πάνω σε μάρμαρα άνθρωποι δεκάδες αιώνες πριν από μένα, και είναι πάνω-κάτω τα ίδια γράμματα τα οποία έμαθα και γω. Κεφαλαιογράμματη μεν γραφή χωρίς κενά, έχοντας περάσει μέχρι να φτάσει σε μένα πολλές βαθμίδες εξέλιξης, όπως κάθε τι ζωντανό.
    Θέλω να πω ότι η ελληνικότητα είναι πρωτίστως θέμα πολιτισμού και όχι φυλετικής προέλευσης.
    Δεν με αφορά να ορίσω με ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά όπως έκαναν οι γερμανοί Ναζί το ποιός "χωράει" στη φυλή μου και ποιός όχι.
    Δεν βρίσκω επίσης κανένα λόγο για τον οποίο ένας άνθρωπος της δικής μου φυλής δεν μπορεί να είναι κάθαρμα και ένας άνθρωπος άλλης φυλής δε μπορεί να είναι εξαιρετικός.
    Λες για τους αρχαίους λαούς στα κείμενά σου, στηρίζεσαι στο ότι οι Κύπριοι Έλληνες είναι "καθαρόαιμοι" γιατί ήταν κατακτημένοι και οι κατακτητές δεν έκαναν εποικισμούς στη γη τους.
    Ξεχνάς προφανώς ότι και οι Έλληνες έχουν κάνει αυτοκρατορίες και μάλιστα κοσμοκρατορίες. Έχεις καθόλου υπόψη σου πόσους αλλογενείς σκλάβους μπορεί να είχαν κουβαλήσει οι αρχαίοι Μακεδόνες και οι αρχαίοι Έλληνες γενικότερα στον ελλαδικό χώρο;
    Έχεις καθόλου αναρωτηθεί ότι επί Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μπορεί να υπήρχε ένα ολόκληρο μωσαϊκό εθνοτήτων, μάλιστα πολλοί αυτοκράτορες μπορεί να ήταν άλλης φυλής;
    Έχεις ανατρέξει μήπως σε ιστορικά κείμενα που αναφέρουν ότι στην Κύπρο μαζί με τους Έλληνες υπήρχαν και Κύπριοι αυτόχθονες, οι οποίοι δεν αυτοπροσδιορίζονταν ως Έλληνες; Οι Φοίνικες; Οι τουρκοκύπριοι; Μήπως να μετρήσουμε τις μύτες και τα αυτιά όλων των σύγχρονων Κύπριων και όποιοι δεν χωράνε στα μετρα που φτιάξαμε εμείς με το μυαλό μας, να τους πετάξουμε στη θάλασσα;
    Δεν βγαίνει άκρη έτσι, φίλε.
    Ψάξτην αλλιώς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  21. Υπέροχη κυπριακή διάλεκτος, διάλεκτος Ελλήνων. Εισβολή 1974, η πρώτη μου ανάμνηση σε τούτο τον κόσμο. Τούρκοι ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  22. Δεν ξέρω τι λεν οι Κυπραιοι, αλλά οι Μανιάτες έχουμε την καλύτερη διάλεκτο!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ