Πολυτεχνειοτερατολογία. (Η "σιωπηλή γενιά" ενάντια στο Πολυτεχνείο)

Τι εννοούμε με τον όρο "γενιά";

Μία ομάδα ανθρώπων που βρίσκονται κοντά ηλικιακά, σε πρώτο βαθμό.

Μία ομάδα ανθρώπων με κοινά βιώματα, αφετηρίες, δράσεις, σε δεύτερο. 

Μία ομάδα που αναπτύσσει τα δικά της χαρακτηριστικά, διακριτά από την προηγούμενη και από την επόμενη, σε τρίτο. 

Ο χωρισμός των ανθρώπινων ζωών σε γενιές είναι κοινό γνώρισμα των ανθρωπιστικών επιστημών (π.χ. "η Γενιά του τριάντα" στη λογοτεχνία), και πάντα έχει ένα βαθμό αυθαιρεσίας, από τη στιγμή που τοποθετεί τις διαφορές μεταξύ ατόμων σε δεύτερη μοίρα, και αναλύει μακροσκοπικά δίνοντας προτεραιότητα στις ιστορικές ομοιότητες.

Σήμερα στο στόχαστρο βρίσκεται η "Γενιά του Πολυτεχνείου". Μία γενιά που κατά τις προηγούμενες δεκαετίες εξυψώθηκε, υμνήθηκε, έγινε ως ένα βαθμό καθεστώς.

Το Πολυτεχνείο ήταν μία σύγχρονη λαϊκή εξέγερση με ό,τι αυτό συνεπάγεται: μαζικότητα, μαχητικότητα, συνθήματα, αιτήματα, αντίκτυπο. 

Οι άνθρωποι που συσπειρώθηκαν γύρω από αυτήν την κοινωνική εξέγερση πήραν μία για πάντα τη στάμπα της "γενιάς του Πολυτεχνείου". 

Και όμως, αυτή η φαινομενικά συμπαγής ομάδα (με ένα από τα κεντρικά συνθήματα το "Όλοι ενωμένοι") είχε από τη γέννησή της τόσο διαφορετικούς προσανατολισμούς! Κανείς δε μπορεί να πει ότι όλοι όσοι βρίσκονταν στο Πολυτεχνείο είχαν την ίδια ιδεολογία, ή τους ίδιους σχεδιασμούς σε περίπτωση που θα έπεφτε η Χούντα. 

Τους ένωσε η κοινή απόγνωση για την κατάσταση που βίωναν εκείνη τη στιγμή. Και γι'αυτό τους ακολούθησε ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού λαού, ανεξάρτητα εάν ανήκε στον φοιτητικό χώρο ή όχι. 

Όταν λέμε "Γενιά του Πολυτεχνείου" δεν μιλάμε μόνο για τους ανθρώπους που έκαναν πολιτική καριέρα με αφετηρία την εξέγερση. Αυτοί υπάρχουν σε κάθε αντίστοιχη στιγμή της ιστορίας. Μιλάμε για όλους εκείνους που φώναξαν "παρούσα" και "παρών" σε μία κρίσιμη πολιτική απόφαση. 

Για να ορίσουμε τη "Γενιά του Πολυτεχνείου", πρέπει να ορίσουμε που τελειώνει αυτό το σύνολο.

Για μία λογική εξήγηση του φαινομένου "Χρυσή Αυγή"

Στους νεκρούς του Διστόμου, (ανάμεσά τους πολλές γυναίκες και παιδιά), που εκτελέστηκαν κατά εκατοντάδες σαν σήμερα, 10 Ιουνίου 1944.
Στον προπάππο μου, που πήγε άοπλος από ναζιστική σφαίρα σε αντίποινα. 

"Ο νεοναζισμός δεν είναι οι άλλοι" 

Χατζηδάκις

Οι χρυσαυγίτες δεν έπεσαν από τον ουρανό το 2012. Υπήρχαν στην νεοελληνική κοινωνία πολύ πριν, χωρίς ωστόσο να έχουν ποτέ αξιόλογο έρεισμα στη λαϊκή συνείδηση. Ενδεικτικό είναι ότι στις εκλογές του 2009 η συγκεκριμένη οργάνωση έλαβε το 0,29% των ψήφων (19.636 ψηφοδέλτια πανελλαδικά), μένοντας πίσω από το χιουμοριστικό κόμμα του Δημοσθένη Βεργή και ξεπερνώντας οριακά την Ένωση Κεντρώων του Βασίλη Λεβέντη. 

Ούτως η άλλως, ο λόγος για τον οποίο η Χρυσή Αυγή απασχολούσε την επικαιρότητα, δεν ήταν η παρουσία της στον δημόσιο διάλογο ή τις εκλογές. Ως μία τυπική νεοναζί γκρούπα, πρωτοστάτησε σε φαινόμενα ακραίας ρατσιστικής και εθνικιστικής βίας, με ελάχιστη αποδοχή στα ευρύτερα λαϊκά στρώματα.

Τι μεσολάβησε και φτάσαμε στο 6,97% των εκλογών Μαΐου 2012;

Σκέφτεσαι εναλλακτικά, ενεργείς καπιταλιστικά

Τίποτε δεν είναι προδιαγεγραμμένο στην ιστορική διαδικασία: ακόμη και εάν υπάρχουν πρότυπα ή νόμοι τους οποίους χαράζουμε, το απρόβλεπτο της έκβασης είναι κάτι που δίνει ενδιαφέρον όχι μόνο στην ιστορία αλλά και τη ζωή. 

Είναι ολοφάνερο ότι το σύστημα στο οποίο γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε, το κεφαλαιοκρατικό σύστημα, βρίσκεται σε παρατεταμένη κρίση. Αυτό δε σημαίνει όμως ότι είναι και βέβαιη η κατάρρευσή του, ούτε ότι αυτό θα συμβεί νομοτελειακά, όπως αλλάζουν οι φάσεις της σελήνης. 

Νέο συλλογικό ιστολόγιο: "23 Φεβρουαρίου 2011. Κι αν μέναμε στο Σύνταγμα;"

Ο λόγος που άρχισα να γράφω στο διαδίκτυο ήταν η προοπτική συνάντησης προσωπικων σκέψεων, εμμονών, απόψεων
με άλλες. Όχι απαραίτητα με σκοπό την συμφωνία ή την αποδοχή. 

Αλλά η προοπτική μίας -οποιουδήποτε τύπου- αλληλεπίδρασης.

Να είστε σίγουροι, αγαπητοί συνάρρωστοι, ότι εάν δεν είχαμε βρεθεί, εάν δεν είχε γράψει κανείς για τη συμφωνία, τη διαφωνία, τον ενθουσιασμό ή την οργή του για όσα κατατέθηκαν εδώ, δεν υπήρχε περίπτωση να συνεχίσω να γράφω.

Και γι'αυτό χαίρομαι διπλά όταν κόσμος που δημοσιεύει τις σκέψεις του, δημιουργεί συλλογικές προσπάθειες για να επιτευχθεί μία πραγματική πολυφωνία.

Μία τέτοια προσπάθεια είναι το ιστολόγιο "23 Φεβρουαρίου 2011. Κι αν μέναμε στο Σύνταγμα;"

Με αφορμή μία ερώτηση, μία υπόθεση, μία πιθανότητα: Τι θα γινόταν αν με αφορμή τη γενική απεργία στις 23 Φεβρουαρίου, δε φεύγαμε από το Σύνταγμα; 

Να λοιπόν η δική μου απάντηση:

Όταν το φίδι αλλάζει το δέρμα του (η νέα ακροδεξιά)

  Εδώ και αρκετό καιρό είναι σε εξέλιξη ένα φαινόμενο αλλαγής της ελλαδικής ακροδεξιάς. Αλλαγή όχι γονιδιακή, του ιδεολογικού δηλαδή σκελετού του χώρου (ρατσισμός,μίσος για πολιτικούς αντιφρονούντες κλπ), αλλά των εξωτερικών γνωρισμάτων του, δηλαδή της εικόνας και των μέσων που χρησιμοποιεί για να προσελκύσει κόσμο στις ιδέες αυτές.

  Οι αυτοαποκαλούμενοι πατριωτικοί χώροι της Ελλάδας είχαν παραδοσιακά δύο δρόμους: τον δρόμο της  κοινοβουλευτικής παραδοσιακής δεξιάς του ΛΑ.Ο.Σ., ενός μορφώματος που συσπειρώνει   παραδοσιακούς ακροδεξιούς, χριστιανούς συντηρητικούς, θιασώτες μίας "λαϊκής δεξιάς", μέχρι  δυσαρεστημένους νεοδημοκράτες, και από την άλλη πλευρά τον δρόμο των ακραιφνώς εθνικοσοσιαλιστικών ομάδων στιλ Χρυσής Αυγής, με χαρακτήρα περισσότερο δράσης και βίας, παρά πολιτικής επιχειρηματολογίας. 

  Τα αδιέξοδα και των δύο δρόμων σε ιδεολογικό επίπεδο ήταν αναπόφευκτα: από την μία το ιδιαίτερα καιροσκοπικό ΛΑ.Ο.Σ. ήταν αναγκασμένο να βάζει πολύ νερό στο κρασί του για να αλιεύει ψήφους από την δεξαμενή των δυσαρεστημένων, από την άλλη οι "ομάδες κρούσης" με χαρακτηριστικά νεοναζί στοιχεία προσέλκυσαν μειοψηφίες απομονωμένες πολιτικά και κοινωνικά. 

  Ένα νέο στιλ οργάνωσης ξεπετιέται με σκοπό να τραβήξει αυτούς στους οποίους δεν ήταν ελκυστική: την νεολαία. 

  Για να γίνει κατορθωτό όμως κάτι τέτοιο, έπρεπε να αλλάξει το ύφος, η εξωτερική εμφάνιση, το image του χώρου. Ας μην ξεχάσουμε ότι η περιρρέουσα ατμόσφαιρα στην πολιτική του σήμερα ξεκινάει από την εμφάνιση και τον επικοινωνιακό χαρακτήρα, για να φτάσει στο περιεχόμενο (εάν φτάνει κάποτε εκεί). 

  Η ακροδεξιά στην Ελλάδα είχε πολλές "ρετσινιές" τις οποίες ήταν και είναι δύσκολο να βγάλει από πάνω της:

 α) την αντίληψη ότι οι ακροδεξιές ομάδες λειτουργούν ως κοινοί παρακρατικοί, και λειτουργούν ως μετόπισθεν των ΜΑΤ

 β) την αντίληψη ότι αποτελούν θιασώτες μίας θεωρίας (εθνικοσοσιαλισμός), ενάντια στην οποία οι Έλληνες πολέμησαν στον β' παγκόσμιο

 γ) την αντίληψη ότι οι ακροδεξιοί ήταν άτομα με προσωπικά αδιέξοδα, πενιχρή ιδεολογική σκευή και ακραία εμφάνιση (ξυρισμένα κεφάλια, άρβυλα, στρατιωτική οργάνωση)

Χρειαζόταν λοιπόν μία νέα εικόνα που να διασκεδάζει τις παραπάνω εντυπώσεις, ειδικά σε αυτούς που βρίσκονται στα πρώτα στάδια της κοινωνικής και πολιτικής τους συνειδητοποίησης ως ατόμων.

Αντιγράφω από το ιστολόγιο της ομάδας "Μαύρος Κρίνος", που είναι μία χαρακτηριστική οργάνωση νέου τύπου:

"...Ο Calvin Κlein είναι εβραίος μόδιστρος. Ο Αδόλφος Χίτλερ δεν ήτανε εβραίος ούτε μόδιστρος.
Ο Calvin Κlein κολλάει το σύμβολο CΚ στα ρούχα του για να πουλήσει. Ο Αδόλφος Χίτλερ καθιέρωσε τη σβάστικα στο κίνημά του για να θυμίζει στους συντρόφους του για ποιο σκοπό πολεμάνε.Καταλαβαίνεις τη διαφορά ;
Για τον Calvin Κlein, το σύμβολο είναι το παν, γιατί το σύμβολο δίνει μούρη στον πελάτη και φέρνει χρήμα στον Calvin. Για τον Αδόλφο Χίτλερ, ο σκοπός είναι το παν και το σύμβολο υπάρχει για να υπηρετεί τον σκοπό.

(...)Απόκρυψη σημαίνει : Κρύβομαι μέσα στο πλήθος. Δεν ξεχωρίζω. Δεν δίνω στίγμα. Αυτό απαιτεί ουδέτερη εμφάνιση και ουδέτερη συμπεριφορά. Oπότε , άμα δεν έχω συγκεκριμένο , χειροπιαστό και αποδεδειγμένο συμφέρον για το αντίθετο, δεν φωνάζω ότι είμαι ναζί δεν φοράω σύμβολα , δεν χτυπάω καρφωτά tattoo , δεν φωνάζω συνθήματα άνευ λόγου και αιτίας , δεν ρίχνω χαιρετούρες στον δρόμο για να δείξω ότι είμαι σκληρός. Παραλλαγή σημαίνει : Χρησιμοποιώ ανάλογα με την περίσταση διαφορετικούς κώδικες ενδυμασίας εμφάνισης και συμπεριφοράς, ώστε ο εχθρός να νομίζει ότι είμαι κάτι άλλο από αυτό που είμαι."
  Αξίζει να διαβάσει κάποιος όλο το κείμενο*, που αποτελεί έναν οδηγό στην μεταμφίεση των φασιστικών ιδεών πίσω από διαφορετικά περιβλήματα"

 Για να λύσει τις προαναφερθείσες "ρετσινιές", η ακροδεξιά επέλεξε να δανειστεί στοιχεία και συμπεριφορές άλλων ομάδων. 
Το παρακρατικό προφίλ της ακροδεξιάς έπρεπε να παρουσιαστεί ως αντικρατικό.  
  Ο αντικαπιταλιστικός χαρακτήρας του εθνικοσοσιαλισμού υπήρχε άλλωστε από την εποχή του Χίτλερ, που υποστήριζε ότι το κεφάλαιο πρέπει να υπηρετεί τη Φυλή και να μην είναι διεθνοποιημένο με μοναδική προοπτική το κέρδος.**
  Μπήκαν όμως στην ακροδεξιά του 21ου αιώνα κάποια νέα στοιχεία: η μαύρη σημαία ας πούμε, σήμα κατατεθέν των αναρχικών και αντιεξουσιαστών, σηκώθηκε ως παντιέρα. Το σοσιαλιστικό σφυρί μπήκε δίπλα στο εθνικιστικό σπαθί, όπως και η γροθιά της αντίστασης δίπλα στο σύμβολο του στόχου. Ο αγώνας του παλαιστινιακού λαού για αυτοδιάθεση και λευτεριά χρησιμοποιήθηκε για να εκφράσει τον γνωστό στείρο αντισημιτισμό του χώρου. Σύμβολα και εικόνες της αριστεράς και των αντιεξουσιαστικών κινημάτων  εργαλειοποιήθηκαν για να πουν ακριβώς το αντίθετο. 


Aνακαλύπτοντας την αυτονομία 
  Κομβική έννοια για την ανάπτυξη της "νέας ακροδεξιάς" αποτελεί η αυτονομία. 
 Εύλογα ίσως μπορεί να αναρωτηθεί κανείς πως είναι δυνατόν να συμβαδίζουν το πολιτικό πρόταγμα της αυτονομίας, που προϋποθέτει την συνείδηση της αυτοθέσμισης και την δημοκρατία ως υπέρτατο μέσο για την πραγματοποίησή της, με τις εθνικοσοσιαλιστικές ιδέες περί Φυλής, Αρχηγού κλπ.  Είναι σαν να προσπαθεί κάποιος να σμίξει το νερό με τη φωτιά.  Όταν η αυτονομία εμβαπτίζεται στην εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία, δεν είναι πια αυτονομία. 
  Τότε πως μπορούν να αυτοπροσδιορίζονται όλο και περισσότερες νεοναζί ομάδες ως αυτόνομες;
Ουσιαστικά, η αυτονομία τους περιορίζεται σε αυτό που περιγράφεται στο άρθρο του "Μαύρου Κρίνου": Είναι θέμα image. Είναι η χρήση αυτού που θεωρήθηκε ως αυτονομία κρίνοντας αποκλειστικά από την εμφάνιση διάφορων αντιφασιστικών ομάδων. Μαύρη σημαία, παλαιστινιακό και όλα τα εξωτερικά στοιχεία ενός "αυτόνομου lifestyle", που ανεξαρτητοποιείται από το πολιτικό περιεχόμενο της αυτοθέσμισης και της δημοκρατίας. Μία αυτονομία που χρησιμοποιείται ως παραλλαγή.


Επιστρατεύοντας την τεχνολογία
 Οι ιστότοποι και τα blogs, τα νέα μέσα ενημέρωσης από τους πολίτες για τους πολίτες, δεν ήταν δυνατόν να αφήσουν την νέα ακροδεξιά αδιάφορη. Η κάθε ομάδα με την ασφάλεια και την παγκοσμιότητα που της προσφέρει το διαδίκτυο, μπορεί να ενημερώνει για τη δράση της, να απλώνει τη δική της προπαγάνδα, ακόμη και να δημοσιεύει τα βίντεο από τις διάφορες δράσεις της.
  Συχνά το ίντερνετ βοηθάει και στην δημιουργία μίας εικόνας για την ισχύ και το χαρακτήρα μίας οργάνωσης, που θα ήταν πολύ δυσκολότερο να χτιστεί στο δρόμο. 


  Ο πολιτικός ακτιβισμός και το μαύρο χιούμορ

 Στα πλαίσια του "δανεισμού" εικόνας και συμπεριφορών από τον αντιεξουσιαστικό χώρο, η ακροδεξιά που στην Ελλάδα μέχρι τώρα είχε εκφράσεις τυφλής βίας και ξυλοδαρμών, επιστράτευσε και άλλα εργαλεία, υιοθέτησε την πολιτική παρέμβαση και το μαύρο χιούμορ.
  Στην παρουσίαση του βιβλίου του Β. Γκουρογιάννη για παράδειγμα ("Κόκκινο στην πράσινη γραμμή"), που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στη Στοά του Βιβλίου, οι "αυτόνομοι" εισέβαλλαν στο χώρο, φώναξαν εθνικιστικά συνθήματα για την Κύπρο, πήραν το μικρόφωνο και έκαναν κήρυγμα μίσους, ενώ υπέγραψαν ένα από τα βιβλία του με τα παρακάτω λόγια "Στον Βασίλη Γκουρογιάννη, άξιο ρουφιάνο της Νέας Τάξης"
  Σε μία άλλη εκδήλωση που επρόκειτο να γίνει με θέμα τη μετανάστευση, μπήκαν με μάσκες (της γνωστής για τα αντιεξουσιαστικά της μηνύματα) ταινίας "V for Vendetta", σκορπώντας αντιμεταναστευτικού περιεχομένου υλικό. Μάλιστα δεν παρέλειψαν να "ανεβάσουν" το βίντεο από την εισβολή αυτή στο διαδίκτυο, θεωρώντας την ως μεγάλη παρέμβαση στα νεοελληνικά πολιτικά δρώμενα.
  Δεν πρέπει να θεωρηθεί ως μεταστροφή μέσων αυτή η  στροφή του νεοφασισμού. Παράλληλα με τον ιδιότυπο αυτό ακτιβισμό και την χρήση του μαύρου χιούμορ, η χρήση πολιτικής βίας όχι μόνο εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά έχει ενταθεί.  Καθημερινά μικρά η μεγαλύτερα επεισόδια ακροδεξιάς βίας ξεσπούν, την ίδια στιγμή που το "ελκυστικό προσωπείο" της πολιτικής παρέμβασης προσπαθεί να στρατολογήσει περισσότερους.


  ...και η κλασική γκαιμπελική προπαγάνδα
 Παρά τα νέα μέσα, κάποιες παλιές δοκιμασμένες συνταγές δεν ξεχνιούνται με τίποτε. Διάφορα γεγονότα και πρόσωπα απομονώνονται από τον χρόνο τους και τα συμφραζόμενά τους, με σκοπό να δημιουργήσουν τις επιθυμητές εντυπώσεις. 
Διαβάζεις σε έναν τίτλο "είδησης" του αγαπημένου μας "Μαύρου Κρίνου":
"Όταν ο Αλαβάνος υποστήριζε την αυτονομία της Βορείου Ηπείρου". Ανοίγοντας το επικείμενο "αποκαλυπτικό" άρθρο, ωστόσο, διαβάζεις το παρακάτω: «Με ψήφισμα που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής του ΣΥΝΑλέκος Αλαβάνος και εγκρίθηκε με συντριπτική πλειοψηφία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητεί από την αλβανική κυβέρνηση... να επιβεβαιώσει την πλήρη πολιτισμική και θρησκευτική αυτονομία της ελληνικής μειονότητας. Εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 29-10-93»
  Ένα ψήφισμα που ποτέ δε μιλούσε για πολιτική αυτονομία της Βορείου Ηπείρου, παρά για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία. 

Έτσι οι πολιτικοί αντίπαλοι παρουσιάζονται ως καιροσκόποι και ασταθείς στις δηλώσεις τους, ενώ η εθνικοσοσιαλιστική μαξιμαλιστική εξωτερική πολιτική ως σταθερή, αμόλυντη.

Οι εκτός ΛΑ.Ο.Σ. ακροδεξιές ομάδες, μπορεί να παραμένουν και μετά από αυτή την αναδίπλωσή τους υπόθεση τραγικών μειοψηφιών, ωστόσο δεν είναι σωστό να παραμεληθούν και να μην λάβουν απαντήσεις κυρίως σε ιδεολογικό επίπεδο. 

Σε μία κοινωνία ποιοτικής πολιτικής συνείδησης, τέτοιες κινήσεις χωρίς συστηματική σκέψη και με βάση το lifestyle, δεν θα είχαν "ζωτικό χώρο", για να χρησιμοποιήσουμε μία έκφραση που λατρεύουν. Συναντάμε αυτά τα φαινόμενα γιατί χαρακτηρίζουν και το υπόλοιπο πολιτικό φάσμα. Η κυριαρχία της εικόνας και ό,τι αυτή συνεπάγεται, δημιουργεί αυτούς τους τρόπους σκέψης και δράσης, καθορίζει την κενότητα της ύπαρξής τους. 

Μέχρι η πραγματική αυτονομία να κυριαρχήσει, και να ελευθερώσει τον άνθρωπο από την Φυλή, από τον  Αρχηγό, από τα όρια που του επιβάλλονται. 

----------------------------------------
Παραπομπές:
* http://mavroskrinos.blogspot.com/2009/01/19.html (αναδημοσίευση από 8ο τεύχος περιοδικού Γαμμάδιον)

**Richard Overy, The Dictators, σ.401 (Penguin Books, 2005)
Διαβάστε επίσης: trendy νεοφασισμός,του Λεωνίδα Σακλαμπάνη, Εφημερίδα Δρόμος

Είναι αυστηρά οικονομικό το πρόβλημα της Ελλάδας;

Η οικονομία είναι το αγαπημένο θέμα των περισσότερων δημοσιογράφων και των πολιτευτών μας. Πολύπλοκες έννοιες, spread, ομόλογα, ΑΕΠ, δείκτες, τα οποία μονοπωλούν τα τηλεοπτικά πάνελ ή την αρθρογραφία, και σίγουρα δεν γίνονται κατανοητά από την πλειοψηφία των "αναγνωστών-τηλεθεατών-υπηκόων". Τα αποτελέσματα από την προτίμηση αυτή είναι,βασικά, δύο: 

α) μεγαλώνει το χάσμα μεταξύ του τεχνοκράτη-πολιτευτή και του ψηφοφόρου του, που αναγνωρίζει την έννοια της ανάπτυξης ως κεντρική για την βελτίωση της καθημερινότητάς του, αλλά δεν μπορεί να ακολουθήσει τον ειρμό της επιχειρηματολογίας γιατί είναι διάσπαρτη από εξειδικευμένους τεχνικούς όρους. Ας μην ξεχνάμε ότι επιθυμητό από πολλούς πολιτευτές είναι ακριβώς αυτό: να μιλούν χωρίς να εκτίθενται, χωρίς να αφήνουν ένα διακριτό στίγμα, να μένουν όσο πιο αλώβητοι γίνεται σε πιθανή κριτική (χωρίς πολλή σκέψη ο καθένας από μας μπορεί να ανασύρει από τη μνήμη του  χαρακτηριστικά παραδείγματα βουλευτών που "μιλούν χωρίς να λένε τίποτα")

β) δίνεται βάρος στην διαχειριστική και όχι στην ιδεολογική πλευρά της πολιτικής, αφού κάθε συζήτηση ξεκινάει με δεδομένο ότι βρισκόμαστε σε ένα κεφαλαιοκρατικό κόσμο και προαπαιτούνται για οποιαδήποτε ανάλυση οι έννοιες κατανάλωση, εργασία, ανάπτυξη.

  Τον τελευταίο καιρό, τα φώτα της διεθνούς δημοσιότητας έχουν πέσει στην Ελλάδα με αφορμή την οικονομία. Και ήταν η καλύτερή τους. Ένας ανελέητος πόλεμος ξεκίνησε για να δείξει το πόσο φταίνε διάφορες ομάδες ανθρώπων για τα χάλια της ελλαδικής οικονομίας: οι γιατροί που φοροδιαφεύγουν, οι ταξιτζήδες που δε θέλουν να κόβουν απόδειξη, οι υπάλληλοι της ΕΡΤ που χρυσοπληρώνονται κλπ...

  Πράγματα που χωρίς να μπορεί κανείς να πει ότι είναι σωστά, συνέβαιναν και τότε που οι πολιτικοί μας ηγήτορες φούσκωναν από υπερηφάνεια, χρεώνοντας την χώρα μέχρι τα τρισέγγονα στο "στοίχημα των Ολυμπιακών Αγώνων". Τι έγινε και μέσα σε 5-6 χρόνια η χώρα που είχε την άνεση να διοργανώσει ένα τέτοιο δαπανηρό αθλητικό διαγωνισμό βρίσκεται τώρα στο χείλος της καταστροφής;

  Πρόκειται, άραγε, μόνο για μία περίπτωση "κακού οικονομικού μάνατζμεντ";
  Η μορφή του γαλλικού Μάη του 68 και νυν ευρωβουλευτής των Πρασίνων Ντανιέλ Κον Μπεντίτ σε μία οργισμένη ομιλία του έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: "Ένα από τα προβλήματα της Ελλάδας είναι ο προϋπολογισμός της για την Άμυνα. Το 4,3% του ελληνικού ΑΕΠ πηγαίνει στην άμυνα. Το πρόβλημα είναι η Κύπρος και οι σχέσεις με την Τουρκία. Που είναι η πρωτοβουλία της Επιτροπής για να λυθεί το κυπριακό ώστε να ελαφρυνθεί το ΑΕΠ της Ελλάδας από το βάρος αυτής της ηλίθιας και βλακώδους εμπλοκής που θα πρέπει να επιλύσουν ως Ευρωπαίοι; Τι έκανε η Επιτροπή; Μηδέν, απολύτως τίποτα"
  Οι Έλληνες πολιτευτές θεωρούν αυτονόητη την ύπαρξη αυτών των εξόδων, όπως θεωρούν αυτονόητο ότι για να βρουν τα χρήματα αυτά θα πρέπει να αυξήσουν τις φορολογίες και να ψαλιδίσουν εργασιακά ωφελήματα.
  Πίσω από τις περίπλοκες ορολογίες για ομόλογα,spread και διεθνείς οίκους αξιολόγησης, κρύβεται μία αλήθεια τόσο απλή που μπορεί να την καταλάβει μέχρι και ο τελευταίος Έλληνας ανειδίκευτος εργάτης: την κρίση που δημιούργησαν οι μεγάλοι, θα την πληρώσεις εσύ.
  Μία μέρα μετά την δήλωση του Κον-Μπεντίτ στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, ανακοινώθηκε από τον Έλληνα υπουργό Άμυνας Πάνο Μπεγλίτη, η αγορά 6 γαλλικών φρεγατών Fremm, αξίας 2.5 ΔΙΣ ευρώ. Η χρεοκοπημένη Ελλάδα που κόβει τις προσλήψεις στον δημόσιο τομέα, που αυξάνει την φορολογία και δέχεται ουσιαστική συνδιοίκηση των οικονομικών της με ευρωπαϊκούς παράγοντες, κάνει μία αγορά που χαρακτηρίζεται δαπανηρή όπως και να την εξετάσει κανείς.
   Τι συμβαίνει λοιπόν; 
  Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους που κυκλοφόρησαν τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, ήταν ότι "αγοράζουμε όπλα για να έχουμε πολιτική στήριξη". Στην περίπτωση των αμερικανικών αμυντικών συστημάτων, βέβαια, είδαμε να διαψεύδεται αυτή η φήμη με το χειρότερο τρόπο, αφού οι ΗΠΑ αναγνώρισαν μονομερώς το συνταγματικό όνομα της ΠΓΔΜ, δεν πίεσαν καθόλου την Τουρκία στο κυπριακό ή τα υπόλοιπα διμερή θέματα και γενικά δεν κινήθηκαν καθόλου προς στο συμφέρον του ελληνικού κράτους όσον αφορά τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
  Τώρα έχουμε το χτίσιμο μίας άλλης υποτιθέμενης σχέσης εξάρτησης, δηλαδή ότι αγοράζουμε όπλα για να κερδίσουμε οικονομική στήριξη. Η πραγματικότητα είναι ότι οι ξένες χώρες χρειάζονται μία αδύναμη Ελλάδα όσο  και οι ίδιοι οι πολιτευτές της, που με διάφορα προσχήματα εξασφαλίζουν αγορές δισεκατομμυρίων ευρώ για τα υπουργεία τους, τη στιγμή που μεγάλα τμήματα του πληθυσμού (που υποτίθεται πως τους εξέλεξε), ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. 
  Η Ελλάδα δε χρεοκόπησε οικονομικά. Χρεοκόπησε πολιτικά με την ευρύτερη δυνατή έννοια της λέξης. Δεν είναι θέμα ενός ελλείμματος. Είναι ότι η βιτρίνα την οποία χρησιμοποιούν διάφοροι οικονομικοί κολοσσοί (π.χ. SIEMENS) για να περνούν τα ευνοϊκότερα δυνατά μέτρα (μέσω της τάξης του πολιτευτή και την αντιπροσωπευτική κοινοβουλευτική δημοκρατία) έχει ραγίσει προ πολλού. 
 Οι άνθρωποι που αναλαμβάνουν τη διαχείριση του καραβιού που λέγεται Ελλάδα, εκλέγονται από μειοψηφίες. Ένα μεγάλο ποσοστό πολιτών που αισθάνεται ότι πραγματικά "δεν αλλάζει τίποτα" απέχει από κάθε εκλογική διαδικασία, είτε λόγω παράδοσης στο παραμύθι του ατομικισμού, είτε λόγω συνειδητής ολοκληρωτικής απαξίωσης της κεντρικής πολιτικής σκηνής. Όσο γι'αυτούς που επιμένουν να ψηφίζουν, η έλλειψη απλής αναλογικής και τα μαγειρέματα του εκλογικού νόμου από τα δύο κυβερνητικά κόμματα, μοιράζουν την τράπουλα πολύ διαφορετικά από ότι υποτίθεται ότι εκφράζεται η βούλησή τους.
  Η διαδικασία της εκλογής αντιπροσώπων είναι το νόμιμο αλλά όχι ηθικό ξέπλυμα των ενοχών και της παθογένειας που έχει δημιουργήσει η κάστα του πολιτευτή, ενός ανθρώπου προικισμένου με δυνατό μνημονικό για να θυμάται μικρά ονόματα, με γνώσεις οικονομικής θεωρίας κεφαλαιοκρατικής προσέγγισης, και ρητορική ικανότητα (προαιρετικά)."Ο λαός τους ψήφισε" είναι το ύστατο επιχείρημα για όποιον ασκήσει κριτική ως προς τον ρόλο ή την χρησιμότητα των ανθρώπων αυτών και των κομματικών σχηματισμών τους. Στην ουσία δεν τους ψηφίζει κανένας λαός, αλλά το κλειστό κύκλωμα που οι ίδιοι τρέφουν. 
  Και έρχονται χωρίς ίχνος θράσους οι περισσότεροι απ'αυτούς, να ρίξουν τις ευθύνες για τις δικές τους κακές προτεραιότητες και χειρισμούς στις πλάτες ανθρώπων που εργάζονται και φορολογούνται. Στρέφουν μέσω των δημοσιογράφων τη μία ομάδα ενάντια στην άλλη, τους δημόσιους ενάντια στους ιδιωτικούς υπαλλήλους "γιατί αυτοί φοροδιαφεύγουν", τους τηλεθεατές ενάντια στα μπόνους των δημοσίων, τους δημοσιογράφους της ιδιωτικής ενάντια στους δημοσιογράφους της δημόσιας τηλεόρασης, και πάει λέγοντας. "Φταίτε όλοι" υπονοούν.
  Είναι νομίζω, η ώρα να ακούσουν με όσο πιο ηχηρό τρόπο γίνεται από αυτούς που θεωρούν "υπηκόους" τους, την απάντηση "ΔΕ ΘΑ ΠΛΗΡΩΣΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΣΑΣ"!
--------------------------
σσ1: Στη φωτογραφία ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ την εποχή του Μάη

σσ2: Ο πρωθυπουργός πριν γίνει πρωθυπουργός: http://www.youtube.com/watch?v=IJ3S44yJJU4

σσ3: Αξίζει να διαβάσει κανείς το 3ο τεύχος του περιοδικού "Μάγμα" το οποίο φέρνει στο ελλαδικό προσκήνιο τα αδιέξοδα του συστήματος ανάπτυξης και ανοίγει την προοπτική της απο-ανάπτυξης

Γλώσσα και εξουσία

"Η θέση της διευθύνουσας κάστας είναι βασικά ψεύτικη. Αυτή η κάστα είναι υποχρεωμένη να κρύβει τα προνόμιά της, να λέει ψέμματα στο λαό, να δικαιολογεί με κομμουνιστικές σχέσεις και πράγματα που δεν έχουν τίποτα το κοινό με τον κομμουνισμό. Ο γραφειοκρατικός μηχανισμός δεν επιτρέπει σε κανένα να λέει τα πράγματα με τ'όνομά τους. Αντίθετα, απαιτεί να χρησιμοποιεί κανείς σε κάθε περίσταση μία συμβατική "κομμουνιστική" γλώσσα, που χρησιμεύει για να καμουφλάρει την αλήθεια."

Λέων Τρότσκι, Τα εγκλήματα του Στάλιν, εκδ. Ηριδανός

 Μας είναι γνωστή και ιδιαίτερα τονισμένη η προσπάθεια ολοκληρωτικών καθεστώτων να ελέγξουν την χρήση της γλώσσας. Σαφέστερα: να χρησιμοποιήσουν και να επιβάλλουν ένα τυποποιημένο γλωσσικό κώδικα που να περιγράφει τα κοινωνικά και πολιτικά φαινόμενα σύμφωνα με τις δικές τους επιταγές. 

 Οι περισσότεροι γνωρίζουμε το καθεστώς εκφραστικής ανελευθερίας που κυριάρχησε στην Σοβιετική Ένωση του Στάλιν, όλοι έχουμε ακούσει κάτι για την πανίσχυρη γκαιμπελική προπαγάνδα, και χρησιμοποιούμε συχνά αυτά τα δύο παραδείγματα ως χαρακτηριστικά δεξιών και αριστερών απολυταρχικών κρατών. Ακολουθούν από πίσω κι άλλα πολλά, από Κίνα του χτες και του σήμερα, από Φράνκο μέχρι τον δικό μας Μεταξά και την επταετία.

 Όλα αυτά τα χρησιμοποιούνται τις περισσότερες φορές σε αντιδιαστολή με την τωρινή κατάσταση, της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας που κυριάρχησε στον λεγόμενο δυτικό χώρο, και που επαινείται δημόσια για το υψηλό της επίπεδο και για τον χώρο που αφήνει στην διαφορετική άποψη. 

  Από ποιούς προκύπτει όμως περισσότερο αυτός ο έπαινος;

  Κατά κανόνα εκείνοι οι οποίοι παίζουν το συγκεκριμένο ρόλο είναι το ίδιο το σύστημα των πολιτευτών που συντηρείται σαν θέατρο, ενώ στη σκηνή του ανεβοκατεβαίνουν δύο θίασοι με διαφορετικές μεν ερμηνευτικές αρετές, με διαφορετική ρητορική, αλλά με το ίδιο πάντα φινάλε. Μιλώντας με πολιτικούς όρους, το φινάλε αυτό είναι η διατήρηση ενός διεθνοποιημένου οικονομικού και πολιτικού συστήματος στο απυρόβλητο, είναι η αλλαγή παραμέτρων και λεπτομερειών, αλλά όχι αλλαγή πορείας.

  Οι "αλλαγές" στην δυτική κοινοβουλευτική δημοκρατία δεν είναι παρά εν-αλλαγές. Συντηρητικοί και εργατικοί, δημοκρατικοί και ρεπουμπλικάνοι, φιλελεύθεροι και σοσιαλδημοκράτες, οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. 

  Και η γλώσσα;  Πως εργαλειοποιείται αυτό το ζωντανό ένστικτο στις δομές των σύγχρονων κρατών που αυτοαποκαλούνται δημοκρατικά;  Άραγε τα κράτη με τη σημερινή τους μορφή έχουν απορρίψει αυτά για τα οποία τόσο κατηγόρησαν τις απολυταρχικές δομές;

  Η ίδια η ύπαρξη της πολιτικής ως τρόπου ανθρώπινου στοχασμού και δράσης, προϋποθέτει την εφαρμογή ενός πρίσματος στην οπτική της πραγματικότητας. Η οπτική γωνία μας είναι φυσικό να ποικίλει αφού από τον πιο προνομιούχο άνθρωπο μίας κοινωνίας μέχρι τον πιο καταπιεσμένο, αλλάζουν οι συσχετισμοί μεταξύ των προσωπικών και των συλλογικών "θέλω".

  Η διαφορά είναι ότι στις απολυταρχικές κοινωνίες, η υψηλή εξουσία επιβάλλει στις μάζες το δικό της πρίσμα με κάθε μέσο. Στην δημοκρατία τα διαφορετικά πρίσματα έχουν την δυνατότητα να εκφράσουν αυτή την ετερότητά τους, έχουν το δικαίωμα και την υποχρέωση να δώσουν μία μάχη επιχειρημάτων και επικοινωνίας για να πείσουν το καθορισμένο εκλογικό σώμα ότι αυτό που πρεσβεύουν εκπροσωπεί το συμφέρον της πλειοψηφίας.
 Υπάρχουν πολλές ενστάσεις σχετικά με το αν στην κοινοβουλευτική δημοκρατία του σήμερα ισχύουν τα παραπάνω, ή αν πρόκειται για μία πλειοψηφική έγκριση πολύ αφηρημένων πραγμάτων που αφήνονται στα χέρια των τεχνοκρατών και των γραφειοκρατών, κάθε τέσσερα ή πέντε χρόνια.
  Το ζήτημα είναι ότι κατά τη διάρκεια των χρόνων αυτών, υπάρχει άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο ένας βομβαρδισμός με γλώσσα της εξουσίας. Όταν η ενημέρωση, η καθημερινότητα, ο πολιτικός ορίζοντας καθορίζονται από τις υψηλές εξουσιαστικές δομές, πως είναι δυνατόν να έχουμε την ψευδαίσθηση ότι ο ευνουχισμένος από κριτική σκέψη "μέσος πολίτης" θα καταφέρει να γκρεμίσει με την ψήφο του αυτή την κατάσταση; Το καθεστώς εναλλαγής έχει εγκαθιδρύσει νοοτροπία εναλλαγής.

  Είναι πολύ όμορφο να σκεφτούμε ότι οι δυνάμεις της αντιπληροφόρησης και της εναλλακτικής σκέψης θα μπορέσουν με συντονισμένη δράση να ανατρέψουν την κατάσταση. Όμως για να γίνει κάτι τέτοιο, θα πρέπει τα μέσα έκφρασης που θέλουν να γκρεμίσουν το παρόν καθεστώς, να αποκτήσουν αντίστοιχη μαζικότητα. Πως είναι δυνατόν να φτάσουμε σε αυτό το σημείο, αφού τα μέσα λειτουργούν και αυτά κεφαλαιοκρατικά; Θα μπορέσει ποτέ η εναλλακτική πληροφόρηση, η οποιαδήποτε αντισυστημική προσέγγιση να φτάσει με επάρκεια στα μάτια και τα αυτιά όλων, με την ίδια άνεση που το κράτος αναπαράγει την οπτική του για τα πράγματα;
  Στις αράδες που παρέθεσα στην αρχή του κειμένου, ο Τρότσκι περιγράφει μία βιωμένη γι'αυτόν πραγματικότητα όταν βρισκόταν στην αντιπολίτευση του σταλινικού καθεστώτος. Μία "συμβατική κομμουνιστική γλώσσα" χρησιμοποιήθηκε σαν επίχρισμα για πράγματα που ήταν εμφανώς αντιλαϊκά και εξυπηρετούσαν μία συγκεκριμένη άρχουσα τάξη. Μπορούμε να ισχυριστούμε ότι αυτό το πράγμα δε συμβαίνει σήμερα, έστω όχι υποχρεωτικά αλλά σίγουρα μαζικά;
  Μία σειρά λέξεων και εκφράσεων επιδιώκει συνεχώς να χαρακτηρίσει με όσο πιο "ανώδυνο" και ωραιοποιημένο τρόπο πράγματα που πλήττουν την πλειοψηφία με προκλητικό τρόπο:
  Αποκρατικοποίηση αντί για ιδιωτικοποίηση 
  Ελεύθερη οικονομία αντί για καπιταλισμό
  Περικοπές δαπανών και δυναμικού αντί για μειώσεις μισθών και απολύσεις
  Απελευθέρωση ωραρίου  αντί για παράδοση στα ωράρια των πολυεθνικών 
Πόσες φορές θα ακούσουμε την δεύτερη κατηγορία λέξεων αντί για την πρώτη;

*το stencil στην φωτογραφία είναι του AndyFarrugia

Σκέψεις για την ποντιακή γενοκτονία

  "Ποντιακή Γενοκτονία" χαρακτηρίζεται ο βίαιος εκτοπισμός μέσω διωγμών, δολοφονιών και πολιτισμικής εξόντωσης μίας διακριτής ομάδας ανθρώπων που ζούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, και είχαν αναπτύξει μέσα σε μία μεγάλη ιστορική διαδικασία τη δική τους διάλεκτο, τις δικές τους συνήθειες μα πάνω απ' όλα τη συνείδηση ότι συνέστησαν μία διακριτή ψηφίδα του ελληνισμού όπως π.χ. ο κρητικός ή ο κυπριακός.
  Η γενοκτονία αναγνωρίστηκε από τα κοινοβούλια της Ελλάδας και της Κύπρου, και ορίστηκε ως ημέρα μνήμης η 19η του Μάη, μέρα που ο Μουσταφά Κεμάλ έφτασε στη Σαμψσούντα (1919) και οργάνωσε την επίθεση του τουρκικού εθνικισμού ενάντια στα διαφορετικά φύλα της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής. Βεβαίως, η ιστορία των διωγμών δεν ξεκινάει το 19, αφού ήδη αρκετά χρόνια πριν είχαν δρομολογηθεί και εφαρμοστεί πλάνα γενοκτονίας σε Έλληνες, Αρμένιους, Ασσύριους και άλλες πληθυσμιακές ομάδες της Ανατολίας.
  Είναι, νομίζω, περιττό να αναφερθεί ότι η Τουρκία μέχρι σήμερα έχει αρνηθεί την ποντιακή γενοκτονία, όπως και την γενοκτονία των Αρμενίων που την ξεπερνά σε μέγεθος ανθρώπινων απωλειών. Ο κεμαλισμός αποτελεί ως τώρα το επίσημο κρατικό πολιτικό δόγμα. Ο Μουσταφά Κεμάλ είναι ίσως η μοναδική αγιοποιημένη φιγούρα των αρχών του 20ου αιώνα που δεν αποκαθηλώθηκε, όπως συνέβη με λαοπρόβλητους ηγέτες άλλων χωρών.
  Ως προς την διεθνή αναγνώριση, λίγα έχουν επιτευχθεί. Διεθνείς ενώσεις ακαδημαϊκών και ακτιβιστών ειδικές σε θέματα γενοκτονίας έχουν παραδεχτεί την διάπραξή της και την ενσωμάτωσή της στις γενοκτονίες του 20ου αιώνα, όμως σε επίπεδο επίσημων τοποθετήσεων κρατών, λόγοι πολιτικών ισορροπιών (η Τουρκία θεωρεί "κόκκινο πανί" την αναγνώριση για το κράτος που θα τολμήσει να το πράξει) δεν επιτρέπουν μέχρι τώρα τουλάχιστον την παραδοχή από τρίτα κράτη και οργανισμούς.
  Για το συγκεκριμένο ζήτημα, αποδεικνύεται περίτρανα ότι παρά τις παγκόσμιες ανθρωπιστικές κορώνες για "ανθρωπισμό" και "διεθνές δίκαιο", ο κινητήριος μοχλός είναι το συμφέρον.
  Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλη κινητικότητα στο θέμα της αναγνώρισης της ποντιακής γενοκτονίας έχει παρατηρηθεί στην περιοχή της Νότιας Αυστραλίας, όπου υπάρχει έντονο και δραστήριο ελληνικό στοιχείο. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στην περίπτωση της γενοκτονίας των Αρμενίων, οι οποίοι έχουν μία μεγάλη πληθυσμιακή κοινότητα στη Γαλλία και έχουν καταφέρει να επιτύχουν την αναγνώρισή της εκ μέρους του κοινοβουλίου.
  Φαίνεται λοιπόν, ότι οι περισσότερες χώρες θεωρούν την αναγνώριση των γενοκτονιών έναν "κακό μπελά", επιλέγοντας μία φροντισμένη σιωπή για τα θέματα αυτά, εκτός εάν πιεστούν πολιτικά από τις εθνικές μειονότητες που ζουν στα εδάφη τους, που πιέζουν με την μορφή λόμπυ. Στην ουσία η στάση  των κρατών που επιλέγουν να μην τοποθετηθούν,δεν είναι ουδέτερη, αφού ολοκληρώνει το κρισιμότερο βήμα μίας γενοκτονίας, την αποσιώπηση.
  Και οι δύο λέξεις της φράσης "Ποντιακή Γενοκτονία"έχουν αμφισβητηθεί στην σύγχρονη Ελλάδα.
  Αυτό έχει γίνει από δύο σκοπιές: Έχει ακουστεί η άποψη ότι η γενοκτονία δεν ήταν ένα μεμονωμένο ποντιακό φαινόμενο από το οποίο θα πρέπει να αποκλειστούν τα υπόλοιπα ελληνικά φύλα. Κατά την αντίληψη αυτή λοιπόν,η γενοκτονία θα πρέπει να χαρακτηρίζεται ως "ελληνική γενοκτονία της Μικράς Ασίας", και να περιλαμβάνει όλες τις διώξεις που υπέστησαν οι πληθυσμοί αυτοί σε Πόντο, Σμύρνη, Καππαδοκία, Πόλη, Ίμβρο-Τένεδο.
  Το δυνατότερο επιχείρημα της άποψης αυτής είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν ξεριζώθηκαν επειδή ήταν Πόντιοι, αλλά επειδή ήταν Έλληνες χριστιανοί (είναι καλό να μην ξεχνάμε ότι οι διαχωρισμοί όπως και οι μετέπειτα διακρατικές συνθήκες έγιναν στη βάση του θρησκεύματος).
  Αναθεωρητικές αντιλήψεις της νεοελληνικής ιστοριογραφίας αλλά και πολιτικοί κύκλοι έχουν αρνηθεί να χαρακτηρίσουν ως γενοκτονία αυτό που έγινε στους ελληνικούς πληθυσμούς τις αρχές του 20ου αιώνα. Κατά τη δική τους θεώρηση, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις πέρασαν από φάσεις έντονης βίας, ιδιαίτερα κατά την περίοδο του καθορισμού των συνόρων μεταξύ των δύο κρατών, και η λέξη γενοκτονία δεν είναι η κατάλληλη για να περιγράψει όλα αυτά.
Οι απόψεις αυτές δίνουν ιδιαίτερο βάρος στα επεισόδια βαρβαρότητας Ελλήνων στρατιωτών στο μικρασιατικό μέτωπο, και τις περισσότερες περιπτώσεις ενστερνίζονται, ακόμη κι όταν αυτό δεν δηλώνεται καθαρά, την μέθοδο του συμψηφισμού. "Μας έκαναν-τους κάναμε, ας τα αφήσουμε πίσω" για να το παραφράσω σε αδρές γραμμές.
Το επιπρόσθετο αδιαμφισβήτητο στοιχείο ότι τα γεγονότα στον Πόντο αναγνωρίστηκαν από την ελληνική βουλή ως γενοκτονία μόλις το 1994, και υπό την πίεση των οργανωμένων ποντιακών φορέων και πολιτικών, χρησιμοποιείται συχνά ως επιχείρημα. Σε μία στιγμή όπου τα ελληνοτουρκικά βρίσκονταν σε κατάσταση έντασης, ο οργανωμένος ποντιακός χώρος έδρασε όπως ακριβώς και τα αντίστοιχα λόμπυ στις ξένες χώρες και μόλις δόθηκε η ευκαιρία επέβαλλε ένα αίτημα που ίσως σήμερα να φαντάζει στα μάτια ορισμένων υπερβολικό.
  Ως άνθρωπος που προέρχεται από προσφυγική οικογένεια, και διαβάζοντας τα τελευταία χρόνια τις παραπάνω απόψεις, μελαγχολώ με την προχειρότητα με την οποία πολλοί από μας είμαστε πρόθυμοι να "σβήσουμε" τις ζωντανές μνήμες μίας γενοκτονίας πέρα για πέρα πραγματικής, της οποίας τα αποτελέσματα βιώνουμε και μεις σήμερα σε κάποιο βαθμό.
  Η ετυμολογία της λέξης γενοκτονία παραπέμπει σε θανάτωση ενός γένους. Και για όσα έγιναν στον Πόντο την δεκαετία του 1910 και 1920, δεν υπάρχει πιο κατάλληλη λέξη.
 Εάν δεν ήταν γενοκτονία, η γιαγιά μας δεν θα ζούσε σήμερα σε μία αστική συνοικία της Θεσσαλονίκης αλλά θα απολάμβανε τη βόλτα της στο λιμάνι της Τραπεζούντας.
  Εάν δεν ήταν γενοκτονία, τα γλέντια και οι χοροί των Ποντίων δε θα γίνονταν στο Βέρμιο αλλά στην επτάκωμη Σάντα ή στο όρος Μελά.
  Εάν δεν ήταν γενοκτονία, τα ποντιόπουλα θα ήξεραν σήμερα βιωματικά το τι σημαίνει δείσα. Γιατί αν πας να κοιτάξεις σε λεξικό το τι σημαίνει δείσα, θα διαβάσεις ότι είναι η ποντιακή λέξη για την ομίχλη. Η δείσα όμως δεν ήταν ομίχλη με την κοινή έννοια, ήταν μία αυστηρά τοπική λέξη για ένα τοπικό φαινόμενο. Ήταν αυτό που είναι σήμερα για τη Θεσσαλονίκη ο Βαρδάρης, τον οποίο αν περιγράψεις ως βορειοδυτικό άνεμο, έχεις χάσει την υπόσταση και την ιδιαιτερότητά του.
  Προσωπικά αναγνωρίζω τον προσδιορισμό "ποντιακή" στην γενοκτονία γιατί η βίαιη διαδικασία εθνοκάθαρσης στις αρχές του προηγούμενου αιώνα έπληξε έναν αυτόνομο πολιτισμό με διάλεκτο, ήθη και συνείδηση διακριτή από τις υπόλοιπες ομάδες του σύγχρονου ελληνισμού (αυτό δε σημαίνει ότι η δίωξη δεν έπληξε τις υπόλοιπες ομάδες με τα ίδια ακριβώς αποτελέσματα και την ίδια ακριβώς αιτιολογία,δηλαδή την διαφορετικότητά τους από τον τουρκικό εθνικό κανόνα που αναδυόταν)
   Ενστερνίζομαι τη φράση "ποντιακή γενοκτονία" ως έχει, αλλά με μελαγχολεί η εργαλειοποίησή της για σκοπούς συντήρησης του μίσους, και όχι ενδελεχούς εξήγησής του και τελικά υπέρβασής του.
  Και έχω μία θέση ακόμη πιο προκλητική για την ιστορική αυτή διαδικασία, που δεν έχω ακούσει από κανέναν προσφυγοπατέρα αλλά δυστυχώς και κανέναν κριτικό αναθεωρητή της ιστορίας, που επιμένει να υπερτονίζει τις βαρβαρότητες του δικού του εθνικισμού και να υποβαθμίζει τις αντίστοιχες βαρβαρότητες των άλλων.
  Φρονώ πως η ποντιακή γενοκτονία σχεδιάστηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, πραγματοποιήθηκε στην Τουρκία και ολοκληρώθηκε στην Ελλάδα.
 Γιατί αποτέλεσε τον χαρακτηριστικότερο βιασμό του τοπικού στοιχείου εκ μέρους του έθνους κράτους. Η πολυεθνική αυτοκρατορία που πέθαινε ως θεσμός και ως βιώσιμη μορφή εξουσίας, έδωσε τη θέση της στην ουτοπία ενός μονοεθνικού κράτους. Στο όνομα αυτής της ιδέας, έγιναν φόνοι, εκτοπισμοί, ανταλλαγές, όλα μεθοδευμένα.
  Η Τουρκία δεν ανέχτηκε τους αλλοεθνείς, αλλόθρησκους και αλλόγλωσους πολίτες που ζούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι η Ελλάδα τους έκανε δεκτούς ως ίσους.
  Οι ελληνοπόντιοι, παρά την φαντασιακή τους ταυτοσημία με τους Έλληνες πολίτες του "εθνικού κορμού", όταν αναγκάστηκαν με βίαιο τρόπο να εισαχθούν στην νεοελληνική κρατική πραγματικότητα, αντιμετωπίστηκαν ως παρείσακτοι, ως ξένα σώματα. Μνημονεύονται ακόμη τα χτυπήματα με τον χάρακα σε διαλεκτόφωνα παιδιά μέχρι να μάθουν να "τα λένε σωστά". Μνημονεύονται ακόμη τα "τουρκόσποροι" και τα "τουρκομερίτες". Η επίσημη ιστοριογραφία όπως και η επίσημη πολιτική, θα αφήσει τους Πόντιους, όπως και τους Μικρασιάτες, όπως και τους βορειοηπειρώτες και τους Κύπριους, στο προχώλ της ιστορίας. Θα τους ενσωματώσει στην νεοελληνική πραγματικότητα ή θα τους αφήσει στην λήθη, μαζί με τα προβλήματα και τις ιδιαιτερότητές τους.
  Το γράφω όχι απλά για να μη ξεχαστεί, αλλά για να μην το ξεχάσω και γω ο ίδιος, ότι η ποντιακή γενοκτονία ολοκληρώθηκε εδώ, σε χώμα που μας τ'ορκίζονται ελληνικό. Αλλά αντιλαμβάνονται τον ελληνισμό ως κάτι μονοδιάστατο. Τον αντιλαμβάνονται ως νεοελληνική κοινή και ως Αθήνα. Γι'αυτό και δεν μπορούν να γίνουν κοινωνοί σ'αυτόν ούτε οι ίδιοι οι πρόσφυγες, ούτε οι απόγονοί τους. Επειδή αντιλαμβάνονται ότι στα όρια που τους έχουν χτίσει, δεν χωρούν.

Γενεαλογία του κοσμοπολιτισμού

Ἐρωτηθεὶς πόθεν εἴη, « Κοσμοπολίτης» ἔφη

Διογένης Λαέρτιος.Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων

Για μία πρόσφατη δημοσίευση όπου έγραψα πως ο Άμουδσεν ήταν "γνήσιος κοσμοπολίτης" έτυχε να μου μιλήσει ο Φ., άτομο έντονα πολιτικοποιημένο. Του έκανε εντύπωση επειδή εξέφρασα ένα θαυμασμό για την έννοια του κοσμοπολίτη.

Ο κοσμοπολίτης του σήμερα ως εικόνα ή ως στερεότυπο, είναι ένας άνθρωπος ο οποίος έχει την οικονομική δυνατότητα να πάει πολλά ταξίδια, να κινείται με βάση τη μόρφωσή του ανάμεσα σε διαφορετικές κουλτούρες, ένας "μπον βιβέρ" κατά κάποιο τρόπο.

Μάλιστα ο Φ. μου εξήγησε και ένα δίπολο από αυτά στα οποία τόσο είμαστε εθισμένοι, ότι ο κοσμοπολιτισμός εκφράζει την παγκοσμιότητα του καπιταλισμού, ενώ η αντίστοιχη στάση από την πλευρά του σοσιαλισμού είναι ο διεθνισμός.

Νομίζω ότι μία τέτοια αντιμετώπιση της έννοιας του κοσμοπολιτισμού, εκτός του ότι βιάζει την ετυμολογία της λέξης που είναι ένα υπέροχο ζευγάρωμα μεταξύ των εννοιών πολίτης και κόσμος, αγνοεί και την ιστορική της προέλευση.
Μία έννοια κοσμοπολιτισμού που έριξε σαν νησί στη μέση του πελάγους ο μεγάλος Διογένης όταν τον ρώτησαν "από που είσαι". O Διογένης δεν έδωσε την απάντηση αυτή τυχαία: ήταν όντως ένας άνθρωπος που η περιπλάνηση έγινε δεύτερη φύση του. Γεννημένος στην Σινώπη του Πόντου και έχοντας ζήσει σε Αθήνα και Κόρινθο, ο μεγάλος κυνικός γνώριζε πολύ καλά πως είναι να ζει κανείς άπατρις.
Καλώς ή κακώς, κάποιες λέξεις και έννοιες υπήρχαν πολύ πριν ο φιλελευθερισμός ή ο μαρξισμός συστηματοποιηθούν...

Και είναι, θαρρώ, επιπόλαιο να προσπαθούμε να εφαρμόσουμε αναδρομικά σε όλη την Ιστορία τα ιδεολογικά κοστούμια του σήμερα. Ειδικά για έννοιες όπως αυτή, που ήταν έκφραση των πιο ατίθασων ανθρώπων και των πιο ελεύθερων στομάτων.

"Νοικοκυραίοι" και "Μπαχαλάκηδες": όταν οι εξουσιαστικές δομές τρέφονται με στερεότυπα

Ο Δεκέμβρης, φαντάζομαι, δε θα είναι ποτέ ξανά ίδιος. Μέσα στο γενικότερο κλίμα της ευφορίας των γιορτών, των ανοιχτών αγορών και των τραπεζωμάτων, θα υπάρχει πάντα ένα αγκάθι. 

Σκέφτομαι το εάν αυτή η επέτειος υπάρχει λόγος να συστηματοποιηθεί, να καθιερωθεί. Δεν έχω ακόμη ξεκάθαρη άποψη: από τη μια πλευρά τα αίτια που οδήγησαν στον φόνο του Α. Γρηγορόπουλου παραμένουν εδώ (ελλιπής εκπαίδευση και βίαιη δράση αστυνομικού σώματος, στοχοποίηση περιοχών όπως τα Εξάρχεια κ.α.), αλλά από την άλλη δεν ξέρω εάν υπάρχει ο λόγος να ζούμε επετειακά αυτό που έγινε το Δεκέμβρη του 2008, τίποτε δε θα είναι το ίδιο και φοβάμαι μήπως βαλσαμωθεί αντί να φουντώσει η σπίθα που άναψε πέρσι.

Το τι από τα δύο θα γίνει θα φανεί στις επόμενες μέρες. Θα ήθελα όμως με αυτό το κείμενο να σταθώ σε μία ακόμη διχοτόμηση -πράξη στην οποία είμαστε εθισμένοι σε πολλά επίπεδα- που "φορέθηκε" πολύ εκείνες τις μέρες: "νοικοκυραίοι" και "μπαχαλάκηδες". Δεν έχει πολλή σημασία το ποιος εισήγαγε το δίπολο αυτό, αλλά είναι αξιοθαύμαστη η προθυμία του συστήματος ενημέρωσης και πολιτευτών να ενσωματώσουν τους όρους, να τους χρησιμοποιήσουν έτσι ώστε να χωριστεί η κοινή γνώμη σε δύο στρατόπεδα.
Τι φόρτιση είχαν αυτές οι δύο λέξεις; Ποιός είναι ο μπαχαλάκιας και ποιός ο νοικοκυραίος;
Πόση ακρίβεια υπάρχει στην περιγραφή αυτή; Είμαστε όλοι χωρισμένοι στα όρια αυτών των δύο κόσμων;  
Νομίζω πως στο διαχωρισμό αυτό οδηγηθήκαμε γιατί η βαρύτητα δόθηκε στο θέμα της καταστροφής: καίγονται οι περιουσίες του κοσμάκη, γίνεται πλιάτσικο, φλέγονται καταστήματα κλπ.
Για μία μεγάλη μερίδα της κοινής γνώμης, ο Δεκέμβρης ήταν κυρίως υπόθεση βίας.
Ελάχιστοι επικεντρώθηκαν στις δημιουργικές πτυχές των ημερών, τις λαϊκές αμεσοδημοκρατικές συνελεύσεις, τις δημιουργικές καταλήψεις που στάθηκαν κέντρο διαμόρφωσης πολιτικής και αγώνα.
Ή θα είσαι μπαχαλάκιας ή θα είσαι νοικοκυραίος. 
Λες και ένας άνθρωπος που έχει νοικοκυριό δεν υπάρχει περίπτωση να αγωνίζεται για ένα καλύτερο κόσμο και να βρίσκεται στο δρόμο, πρέπει οπωσδήποτε να είναι συμβιβασμένος και να ζητάει όλο και περισσότερη καταστολή...
Ή λες και ο "μπαχαλάκιας" δεν προέρχεται από κάποια οικογένεια, δεν ζει σε νοικοκυριό αλλά σε καμία τρώγλη.
Ο πυρήνας αυτού του διπόλου είναι τόσο κενός όσο και τα image ιδανικά που έχουν προπαγανδιστεί στις επίπεδες οθόνες αυτού του τηλεοπτικού έθνους. Και φαίνεται αγωνιώδης η προσπάθεια  να κάνουν και την αντίληψη της κοινωνίας το ίδιο επίπεδη.
Δεν ισχυρίζομαι ότι ο διαχωρισμός αυτός έχει καθορισμένο πολιτικό στίγμα: είδα να τον υιοθετούν από ακροδεξιοί μέχρι ριζοσπάστες της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς.
"Ή με τις γραβάτες ή με τις κουκούλες" έγραφε σε τοίχους και χαρτιά ένας παλιός μου φίλος που ήταν ερωτευμένος με τις ιδέες της αναρχίας, κι αναρωτιέμαι αν ένιωθε αμήχανα πέρσι που ο Χατζηνικολάου ή ο Τράγκας χρησιμοποιούσαν το σκεπτικό του. Ίσως πάλι να έλεγε: "έχουν δίκιο, αυτοί είναι οι γραβάτες και εγώ η κουκούλα".
Η κουκούλα όμως έχει έναν πολύ πρόσκαιρο σκοπό: έχει μία διάρκεια ζωής συγκεκριμένη, και μόλις το εξεγερσιακό ποτάμι χυθεί στη θάλασσα της μετα-εξεγερσιακής πραγματικότητας, εκεί πρέπει να φανεί το πραγματικό πρόσωπο. Μετά την υδραυλική εκτόνωση της οργής, μετά το χαστούκι σ'ένα κράτος που πλήγωσε τη νέα γενιά του στο πρόσωπο του Αλέξη, είμαστε έτοιμοι να υιοθετήσουμε έναν άλλο τρόπο ζωής; Έναν άλλο τρόπο σκέψης και πολιτικής δράσης; Είμαστε έτοιμοι για την επανάσταση της καθημερινής ζωής;

Για μία κοινωνική εδραίωση της οικολογικής δράσης

Υπάρχει αυτή τη στιγμή η δυνατότητα να έχουμε μία καθημερινή ζωή που να εκμεταλλεύεται τα τεχνολογικά και επιστημονικά επιτεύγματα, χωρίς να αποβαίνουν οι δραστηριότητές μας επιβαρυντικές για τη φύση και για εμάς τους ίδιους, που αποτελούμε μέρη της.
Η "πράσινη" όμως αυτή προοπτική δεν είναι ανεξάρτητη από τον τρόπο οργάνωσης της οικονομίας.
Άσχετα από τον βαθμό ωφέλειας ή βλάβης προς το περιβάλλον, τα οικολογικού προσανατολισμού επιτεύγματα της τεχνολογίας και της επιστήμης είναι πάνω απ'όλα προϊόντα και ως τέτοια εισάγονται στην αγορά. Το κέρδος που καθορίζει το οικονομικό σύστημα σε όλες τις υπόλοιπες πτυχές του, δεν είναι εξαίρεση εδώ.

Τα οικολογικά προϊόντα μπορεί να μην είναι πια μια "πόρτα στο μακρινό μέλλον", αλλά παραμένουν αρκετά ακριβότερα από τα ρυπογόνα ανταγωνιστικά τους. Είτε μιλάμε για τρόφιμα, είτε για μεταφορικά μέσα είτε για κτίσματα...Με μία δόση ειρωνείας, πολλοί έχουν χαρακτηρίσει "κίνημα των χορτάτων" την γενιά που επιλέγει τα βιολογικά τρόφιμα.
Ο στερεοτυπικός οικολόγος πριν χρόνια ήταν αυτός που κρεμούσε τον εαυτό του από τις αλυσίδες πλοίων που κυνηγούσαν φάλαινες, ή διοργάνωνε διαμαρτυρίες έξω από ρυπογόνα εργοστάσια. Όσο περνάει ο καιρός φαίνεται πως ο ακτιβισμός είναι μόνο η πρώτη σπίθα για την ευρύτερη συνειδητοποίηση. Εξίσου (αν όχι περισσότερο) σημαντική είναι η οικολογική δράση σε μαζικό επίπεδο, στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Έτσι μόνο θα αντιστραφεί η πορεία του ανθρώπου προς την καταστροφή του περιβάλλοντός του όπως το γνωρίζουμε σήμερα.
Η μαύρη αλήθεια όμως είναι πως τα βιολογικά τρόφιμα είναι ακριβότερα από εκείνα της υπόλοιπης αγοράς.
Eνα ηλεκτρικό αυτοκίνητο, που πλέον έχει λόγω τεχνολογίας μεγάλη αυτονομία, κοστίζει τα διπλάσια χρήματα από ένα μικρό αυτοκίνητο πόλης.
Ένα οικολογικό σπίτι, παρά τα πλεονεκτήματά του σε σχέση με ένα συμβατικό κτίσμα, χρειάζεται μία περιουσία για να αγοραστεί.
Εκεί δημιουργείται ένα χάσμα: οι ομάδες των χαμηλόμισθων, των συνταξιούχων, των ανέργων, των φοιτητών αναγκαστικά θεωρούν πολυτέλεια την οικολογική δράση της καθημερινότητας.
Η ευχέρεια της επιλογής χάνεται εκεί που αρχίζει η αδυναμία της αγοραστικής δύναμης.
Και για να αλλάξει αυτό το φαινόμενο, για να περάσει στους πολλούς αυτό που σήμερα είναι κτήμα των προνομιούχων, χρειάζονται βαθιές πολιτικές τομές.
Μία "πράσινη ρητορική" χωρίς τις συγκρούσεις και το κόστος που απαιτούνται για να αποκαταστήσουμε τον συλλογικό σεβασμό προς το περιβάλλον μας, είναι σαν να περνάμε έναν ερμητικό ποταμό μέχρι τη μέση.

Aυτοπροσδιορισμός: μία έννοια με πολλές προεκτάσεις

Συζητάμε πολύ συχνά για τον αυτοπροσδιορισμό ως δικαίωμα ατόμων και ευρύτερων σχηματισμών, αποδεχόμαστε δηλαδή σε γενικές γραμμές ότι πρέπει να αναγνωρίζεται η επιλογή από έναν άνθρωπο, μία οργάνωση ή ένα κράτος να τοποθετηθεί ως προς τις ιδιότητές του ή το όνομά του και η τοποθέτηση αυτή να γίνει σεβαστή.

Κάτι σεβαστό όμως,σημαίνει και αποδεκτό;

Από την καθημερινή μας ζωή μέχρι την διεθνή πολιτική σε υψηλό επίπεδο, αυτή η διαδικασία αποδεικνύεται τόσο πολύπλοκη που καταργείται η απόλυτη χρήση του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού.

Κι αυτό συμβαίνει όταν ο αυτοπροσδιορισμός του ενός εμποδίζει τον αυτοπροσδιορισμό ενός άλλου.

Θα χρησιμοποιήσω δύο πολιτικά παραδείγματα όπου νομίζω ότι φαίνεται αυτή η σύγκρουση αυτοπροσδιορισμών:

α ) Λάος ή Λαός; 

Το ελληνικό κόμμα Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός (το ίδιο ισχυρίζεται πως είναι λαϊκή δεξιά, άλλοι το κατατάσσουν στην ακροδεξιά, άλλο ένα ζήτημα σύγκρουσης προσδιορισμών!) έχει υιοθετήσει τα αρχικά ΛΑ.Ο.Σ . Δημοσιογράφοι και πολιτευτές άλλων κομμάτων, όταν μιλούν γι' αυτό και επάνω στην ροή του λόγου προφέρουν "Λάος". Συνήθως οι εκπρόσωποι του πολιτικού αυτού σχηματισμού διαμαρτύρονται έντονα επικαλούμενοι το "δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό". Πως είναι δυνατόν όμως να παραβλέψει κανείς ότι ο τονισμός "Λαός" είναι ένα λογοπαίγνιο επικοινωνιακής στόχευσης, και σχετίζεται με την έννοια του λαού, της λαϊκής έκφρασης;

Ποιός μπορεί να μιλάει εξ'ονόματος του λαού; Δύσκολη η ερώτηση έτσι;

Θα πείτε εύλογα ότι εξ'ονόματος του λαού μιλούν όλοι λίγο-πολύ οι πολιτευτές, είτε της δεξιάς είτε της αριστεράς, και αυτό είναι μία κατάχρηση της λειτουργίας εκπροσώπησης των κοινοβουλευτικών δημοκρατιών. Μπορεί όμως να χρησιμοποιεί κάποιος τον λαό για να κάνει promotion με έναν τίτλο, όπως θα έκανε ο κάθε διαφημιστής της τηλεόρασης;

Που τελειώνει το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού για ένα πολιτικό σχηματισμό και που αρχίζει το δικαίωμα του υπόλοιπου λαού να μην καπελώνεται;

β) Σκόπια ή Μακεδονία; 

Μην περιμένετε να το λύσουμε εδώ! Απλώς επιλέγω το παράδειγμα αυτό γιατί  ο αυτοπροσδιορισμός είναι ίσως το βασικότερο επιχείρημα της πολιτικής ηγεσίας της γειτονικής με την Ελλάδα χώρας. "Δεν μας αφήνουν να χρησιμοποιούμε το όνομά μας" λένε διπλωματούχοι και πολίτες, και εκ πρώτης όψεως κάτι τέτοιο φαίνεται να είναι εύλογο.

Τι γίνεται όμως όταν ο δικός τους αυτοπροσδιορισμός εμποδίζει τον αυτοπροσδιορισμό του Έλληνα κατοίκου του γεωγραφικού διαμερίσματος Μακεδονίας;

Τι γίνεται όταν μία χώρα που είναι εμφανώς σλαβικής καταγωγής προσπαθεί να οικειοποιηθεί ένα αρχαίο παρελθόν με το οποίο ελάχιστη σχέση έχει από άποψη πολιτισμικής ιστορίας;

Τι γίνεται όταν ένας Έλληνας κάτοικος του διαμερίσματος Μακεδονίας ταξιδεύει στο εξωτερικό και πει "I'm Macedonian"; Θα καταλάβουν ότι είναι Έλληνας ή μήπως θα θεωρηθεί Σλαβομακεδόνας;

Ο αυτοπροσδιορισμός του, πέρα από κάθε εθνικιστική διάθεση έχει πάει περίπατο.

Σε τελική ανάλυση, γενικές έννοιες που έχουν αναγνωριστεί ως πανανθρώπινα δικαιώματα βλέπουμε πως στην πράξη δεν είναι τόσο απλό εφαρμοστούν χωρίς προβλήματα.

Η ζωή μας από την καθημερινή της απλή διάσταση μέχρι τα υψηλότερα κλιμάκια πολιτικής είναι διάσπαρτη με προσδιορισμούς, άλλοι απευθύνονται στον εαυτό μας και άλλοι προς τρίτους. Μία διαδικασία αναπόφευκτη όταν έχουμε να κάνουμε με λέξεις και πράγματα.

Ένα δικαίωμα όμως όπως αυτό, φαίνεται πως εξαρτάται άμεσα με τα πλέγματα δύναμης τα οποία επιτρέπουν σε κάποιους να αυτοπροσδιορίζονται, με την ίδια ευκολία που το απαγορεύουν σε άλλους.

Η πολιτική απροσδιοριστία του υπουργείου προστασίας του πολίτη

Το νέο αυτό υπουργείο δεν μπορώ να το ψυχολογήσω. Ούτε ως προς την λειτουργικότητά του ούτε ως προς τα άτομα που βρίσκονται στο τιμόνι του. Σε αυτές τις πρώτες ημέρες της λειτουργίας του, μοιάζει με Dr. Jekyll και Mr. Hyde.

Το "υπουργείο δημοσίας τάξεως" ήταν ήδη ντεμοντέ από την εποχή της ΝΔ. Είχε μπει στο πετσί του νεοέλληνα σαν το πιο αντιπαθές τμήμα της κυβέρνησης, γιατί όπως και να το κάνουμε η καταστολή, ειδικά σε μία χώρα με τις ιδιαιτερότητες της Ελλάδας, δεν είναι και το πιο δημιουργικό τμήμα της πολιτικής δραστηριότητας.

Ήδη λοιπόν η κυβέρνηση της ΝΔ το είχε μεταφέρει υπό τη σκέπη του υπουργείου εσωτερικών. Με την αλλαγή στις πρόσφατες Εθνικές Εκλογές, το ΠΑΣΟΚ το μετονόμασε σε "υπουργείο προστασίας του πολίτη". Αν και το υπουργείο είναι τόσο νέο, έχουν ήδη φτάσει στ' αυτιά μου αρκετά ευφυολογήματα , όπως "Υπουργείο ΠΡΟΠΟ" (από τα αρχικά των λέξεων), και νομίζω ότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη περιγραφή της μέχρι τώρα κατάστασης.

Γιατί η δραστηριότητά του θυμίζει το τυχερό αυτό παιχνίδι, όπου ένα ματς άλλοτε γέρνει προς τον "άσσο", πότε έρχεται "διπλό" και πότε ισοπαλία.

Θυμάστε ίσως τις τοποθετήσεις του προκατόχου Μαρκογιαννάκη,(εισαγγελέα επί χούντας των συνταγματαρχών) που ενοχοποιούσαν την αναρχία ως παρακλάδι της τρομοκρατίας. Το δόγμα αυτό δεν έδειχνε, πριν την υπουργοποίησή του τουλάχιστον, να ενστερνίζεται και ο Μ. Χρυσοχοϊδης (βλ. στάση του στα Δεκεμβριανά), αφού φρόντιζε να ξεχωρίζει την πολιτική ιδεολογία από τις ποινικά κολάσιμες πράξεις. Στάση όχι βέβαια επαναστατική, αλλά τουλάχιστον έντιμη σοσιαλδημοκρατική.

Ωστόσο, το "καλημέρα" της κυβερνητικής του δραστηριότητας δεν ήταν ανάλογο, με επιχειρήσεις στρατιωτικού τύπου στα Εξάρχεια μόλις μερικές μέρες μετά τις εκλογές. Όλα έδειχναν ότι προχωρούσαμε σε μία ακόμη συνηθισμένη περίπτωση προεκλογικού έτσι και μετεκλογικού γιουβέτσι.

Όμως ο ίδιος ο Χρυσοχοϊδης, έσπευσε να αιφνιδιάσει αφού δέχτηκε στο γραφείο του μέλη αριστερίζουσας κίνησης, και παραδέχτηκε ότι κάποιοι αστυνομικοί έχουν σχέσεις με την Χρυσή Αυγή, κάτι που δεσμεύτηκε να καταπολεμήσει.

Ακόμη, ανακοίνωσε πως η αστυνομία θα προσλάβει αλλοδαπούς με σκοπό την εναρμόνιση των σχέσεων και την ευκολότερη συνεννόηση με τους ανθρώπους από διαφορετικές κοινότητες που διαμένουν στη χώρα, κίνηση πρωτοποριακή για τα ελλαδικά δεδομένα. Εκτός αυτών, υποστήριξε την πρόσληψη ψυχολόγων και κοινωνιολόγων στα κλιμάκια της ΕΛ.ΑΣ.

Την αμέσως επόμενη, ξαναξύπνησε ο mr. Hyde. Ειδικές μονάδες της Αστυνομίας εισβάλλουν σε εκδήλωση στον βιβλιοχώρο Φλωράλ στα Εξάρχεια, υποβάλλουν σε εξονυχιστικό έλεγχο πολιτικοποιημένα άτομα, και συλλαμβάνουν ιστορικές πολιτικές φιγούρες όπως ο κ. Δημήτρης Παπαχρήστος, εκφωνητής του Πολυτεχνείου, αλλά και δημοσιογράφους. Ξεσπά κατακραυγή από πολλές πολιτικές δυνάμεις του τόπου, και ξαναγυρίζει ο εφιάλτης του κράτους καταστολής, πριν ακόμη προλάβουμε να πιστέψουμε σε μία προοπτική αλλαγής.

Σήμερα ωστόσο, ο υπουργός προστασίας του πολίτη ζήτησε και πήρε το "κεφάλι" του αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ.

Να το παίξω άσσο ή διπλό; Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα;

Κοινωνική και Πολιτική μελαγχολία 2009

Και προκήρυξαν, λέει, εκλογές στην Ελλάδα. Και ήταν τακτικό, λέει, το παιχνίδι. Δηλαδή υπήρχε μία δέσμη σκληρών μέτρων τα οποία πρέπει να παρθούν ούτως ή άλλως εάν είναι να συνεχίσουμε στην νεοφιλελεύθερη στράτα.

Και γιατί σου λέει ο Κωνσταντίνος ο Β', να το πάρω εγώ το κρίμα και να πέσω καμία 10 μονάδες πίσω; Γιατί να μην πάει ο Γεώργιος ο Β' ο τρίτος της δυναστείας των Παπανδρεϊδών, και σε δύο χρόνια να είμαι πίσω καβάλα στο άλογο;

Έτσι τα άκουσα στο δρόμο, έτσι τα γράφω.

Και όπως τα γράφω με πιάνει μία μελαγχολία πιο βαρειά για εμάς τις χιλιάδες μικρές μονάδες, που σε τελική ανάλυση μας παίζουν σα μαριονέτες οι ευγενείς της κληρονομικής δημοκρατίας και τα αφεντικά τους, για μας που αγωνιούμε εάν θα μας πάρουν στη σχολή χωρίς να έχουμε εξασφαλισμένη θέση στη Μασαχουσέτη, για μας που μπορεί να βγάζουμε κανένα τάληρο την ώρα στη δουλειά και την ίδια στιγμή να κοστίζει τόσο μόνο ένα ποτήρι καφές, για μας που αισθανόμαστε τόσο μικροί και παραδομένοι στην πραγματικότητα στην οποία μας έχουν εγκλωβίσει, τόσο ανίσχυροι, που το ένα στα εκατομμύρια της ψήφου μας κάθε λίγα χρόνια να φαντάζει γροθιά στο μαχαιρι. Ξέρω τι θα μου πεις, ότι αν όλες αυτές οι γροθιές ενωθούν θα τον χτυπήσουμε κάποτε τον γίγαντα, όμως οι γροθιές είναι πάντα μετρημένες, πάντα εγκλωβισμένες στα θέλω μερικών ριζοσπαστών,και οι μάζες αντίστοιχα είναι πάντα θύματα της μαζικής κουλτούρας, της μαζικής ενημέρωσης και της μαζικής ψήφου στην διπλή παραλλαγή ενός ενιαίου δόγματος και μιας συγκεκριμένης πορείας. Η κοινωνική αυτή μηχανική έχει μετατρέψει τα πάντα σε παιχνίδι Βίσση-Βανδή, Παναθηναϊκού-Ολυμπιακού. Για ένα μεγάλο μέρος του κόσμου, δεν υπάρχει κάτι πέρα από θλιβερά ψευτοδιλήμματα. Αυτή είναι και η μεγαλύτερη επιτυχία του συστήματος, να κάνει τον περισσότερο κόσμο να πιστέψει πως η τωρινή πραγματικότητα είναι η μόνη εφικτή κατάσταση.

Και τι να απολαύσεις μέσα σε όλο αυτό; Τι να κρατήσεις;

Τις στιγμές. Αυτές σίγουρα.

Και όσες στιγμές έγιναν απαρχή δημιουργίας, ακόμη περισσοτερο.

Έλα ρε Νικόλα.

ο... ανάρχας και ο αναρχο-πασιφισμός

Όταν στην Ελλαδα, αλλα και σε άλλες χώρες του κοσμου, ακούμε την λέξη "αναρχικός", η πρώτη εντύπωση που μας δημιουργείται είναι ένας νέος με μπόλικη οργή, σχισμένα τζιν και μοϊκάνα, ο οποίος μπαίνει σε διάφορες πορείες με σκοπό να προξενήσει καταστροφές και να κάνει πλιάτσικο.

Εντάξει, η εικόνα που παραδίδω είναι σίγουρα μία καρικατούρα, αλλά κάτι τέτοιο δεν βλέπετε γύρω σας να θεωρεί "αναρχία" μία μεγάλη μάζα διπλανών μας ανθρώπων, των γονιών, καθηγητών, γειτόνων, ίσως και φίλων;

Μήπως δεν χαρακτηρίζεται ως "αναρχία" μία κατάσταση στην οποία βασιλεύει η απόλυτη βία και η καταστροφή;

Μήπως ένα τέτοιο κλισέ δεν έχει κατά νου και ο κ. Μαρκογιαννάκης, ο αρμόδιος υφυπουργός σε θέματα δημοσίας τάξης της Ελλάδας όταν μιλάει για "αναρχικούς";

(Χρ. Μαρκογιαννάκης: «Πράγματι η δράση των αναρχικών είναι ένα εξίσου, αν όχι μεγαλύτερο πρόβλημα από εκείνο της ανεξέλεγκτης παρουσίας μη νομίμων μεταναστών στη χώρα μας. Δυστυχώς, δρουν σε αρκετές πόλεις εκτός από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Ο χώρος αυτός συνδέεται αναμφισβήτητα και με το κοινό έγκλημα. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις αναρχικών που βρίσκονται στις φυλακές για ληστείες και άλλα εγκλήματα. Επίσης εκτιμάται ότι εν πολλοίς αποτελεί και τη δεξαμενή στρατολόγησης τρομοκρατών. Η αντιμετώπιση του φαινομένου πρέπει να μελετηθεί με σοβαρότητα και μεγάλη προσοχή, αλλά δεν είναι μόνο αστυνομικό θέμα. Είναι ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα και απαιτεί ευρύτερη κοινωνική και πολιτική συναίνεση ως προς την αντιμετώπισή του».βλ. εδώ )

Γιαυτό και επέλεξα να γράψω μερικές κουβέντες για ένα κύμα της αναρχικής θεωρίας το οποίο υποστηρίζει την απουσία κάθέ μορφής βίας, και ιδιαίτερα της πολιτικής.

Ο αναρχο-πασιφισμός (χρησιμοποιώ κατευθείαν την ελληνική εκδοχή του αγγλικού όρου anarcho-pacifism, αφού δεν βρήκα κάποιον άλλο δόκιμο όρο) συνδυάστηκε πολλές φορές με την θρησκευτικότητα, αφού συνδέθηκε με προσωπικότητες όπως ο Γκάντι ή ο Τολστόι, βουδιστής ο πρώτος και χριστιανός ο δεύτερος. Παρόλαυτά, υπήρξαν στα χρόνια που ακολούθησαν αναρχοπασιφιστικές θεωρήσεις οι οποίες ξέφευγαν από τα όρια των θρησκειών. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι το συγκρότημα Crass, το οποίο αν και ασπάστηκε τις ιδέες του κύματος αυτού και το έκανε περισσότερο γνωστό στο ευρύτερο κοινό, τοποθετήθηκε κριτικά απέναντι στις θρησκείες και ιδιαίτερα στο χριστιανισμό.

Αναρχο-πασιφιστής υπήρξε για ένα διάστημα και ο Ζαν Πωλ Σαρτρ.

Αν και είναι λάθος να αναλύουμε πράξεις και στάσεις ανθρώπων του παρελθόντος με τις ορολογίες του σήμερα, θα μπορούσα να πω ότι ο άνθρωπος που ενσάρκωσε τις προκλήσεις του αναρχο-πασιφισμού ήταν ο Διογένης ο Κυνικός*. Έζησε χωρίς ιδιοκτησία (ζωή πίθου), και ουσιαστικά άπολις, αφού εκδιώχθηκε από την Σινώπη από την οποία καταγόταν, και στην Αθήνα επέλεξε να είναι ένα είδος περιθωριακού φιλοσόφου ευφυολογημάτων. Πράματι, φαίνεται πως ο Διογένης ήταν περισσότερο άνθρωπος της δράσης παρά της σκέψης, και ορισμένα από τα σκώμματα, τις έξυπνες ατάκες του αλλά και τα αστεία του έμειναν στην ιστορία, αλλά και στον καθημερινό λόγο.

Για να επιστρέψουμε στον καθαυτό αναρχο-πασιφισμό, νομίζω πως χρειάζεται να διευκρινιστεί κάτι: η εγκατάλειψη της βίας ως μέσου εξέγερσης, δεν συνεπάγεται και την απραγία ή τον συμβιβασμό. Απλά εκφράζεται από το ρεύμα αυτό η πεποίθηση ότι η εξάλειψη της βίας είναι η απαραίτητη συνθήκη για να φτάσουμε σε μία κοινωνία όπου δεν θα υπάρχει εξουσιαστική σχέση μεταξύ των ατόμων και των κοινωνικών ομάδων. Μάλιστα δίνεται βάρος σε άλλες μορφές αντίδρασης και ανατροπής συστήματος.

Όπως εύκολα μπορεί να συμπεράνει κανείς από τα παραπάνω, οι αναρχικές θεωρίες είναι εύκολο να τσουβαλιαστούν κάτω από μία κοινωνική προκατάληψη και τη δημιουργία ενός "εγκληματικού προφίλ", όσο δύσκολο είναι να μελετηθούν σε βάθος και να εκτιμηθούν τα διάφορα διδάγματα των ρευμάτων της.

Το πρότυπο του "αναρχοχούλιγκαν"**θα είναι τουλάχιστον για τα χρόνια που ακολουθούν, όπως και στις περασμένες δεκαετίες, το θέμα που θα πουλάει σε δελτία ειδήσεων και εφημερίδες, το θέμα που θα στοχοποιεί ευρύτερες ομάδες του κοινωνικού συνόλου και αυτό που θα διαιωνίζει προκαταλήψεις και πρόχειρες εντυπώσεις.

--------------------------------

*Περισσότερα για τη σχέση των κυνικών με τα σύγχρονα ελευθεριακά κινήματα μπορείτε να δείτε στο βιβλίο του Τζάιησον Ξενάκη "Χίππηδες και Κυνικοί"

**Νομίζω ότι πρώτος έθιξε στα ελληνικά γράμματα την άδικη ταύτιση αναρχικών ρευμάτων και χουλιγκανισμού ο Μάνος Χατζηδάκις (βλ. "Ο καθρέφτης και το μαχαίρι")

Tα εργατικά ατυχήματα δεν είναι τυχαία!

Τα κανάλια της τηλεύπνωσης, ανάμεσα σε βαρύγδουπα ρεπορτάζ για την νέα γρίπη, τους διαξιφισμούς των κομμάτων για την "πολιτική διαχείριση" του ιού, τους γιατρούς και τους νοσοκόμους που γνωμοδοτούν, ανέφεραν και μία "δυσάρεστη είδηση" για ένα εργατικό ατύχημα στην ΛΑΡΚΟ.

Ένας εργάτης απανθακώθηκε και άλλοι 3 τραυματίστηκαν μετά από αποκοπή ηλεκτροδίου και έκρηξη που οδήγησε σε εκροή αφρού υψηλής θερμοκρασίας.

Όπως καταγγέλουν οι εργαζόμενοι, εκτός του ότι οι άνθρωποι που απασχολούνται από εργολάβους στις εγκαταστάσεις δουλεύουν με πενιχρά μέσα ασφαλείας, δεν υπάρχει και ο ανάλογος ελεγκτικός μηχανισμός στην περιοχή, αφού αυτός βρίσκεται στην Αθήνα και οι εγκαταστάσεις της μεταλλουργικής εταιρίας στη Φθιώτιδα!

Η παρουσίαση του γεγονότος ως "ατυχούς περιστατικού" ή ως "δυσάρεστου συμβάντος" από φορείς του πολιτικού κατεστημένου της χώρας, από τηλεοράσεις και εφημερίδες, αγνοεί την άμεση σχέση που έχει το καθεστώς εργασιακής ασφάλειας με το κέρδος, σχέση που οι εργοστασιάρχες και οι εργολάβοι συχνά αντιλαμβάνονται ως αντιστρόφως ανάλογη, με αποτέλεσμα να έχουμε κάθε λίγο φρικτούς θανάτους σε εργοστάσια και εργοτάξια.

Όταν κάποιος εργάζεται χωρίς η σιδηροτροχιά δίπλα στην οποία βρίσκεται να έχει επαρκή συντήρηση, ή όταν κάποιος δουλεύει σε μία οικοδομή χωρίς κράνος, ο θάνατός του δεν είναι ακόμη ένα ατυχές συμβάν. Είναι πράγματα που θα μπορούσαν να είχαν αποτραπεί, εάν υπήρχαν οι απαράιτητες προϋποθέσεις.

Πολύς κόσμος έχει πειστεί ότι αυτά είναι ζητήματα που θα έπρεπε να απασχολούν μόνο τους συνδικαλιστές εργάτες ή τα κομμουνιστικά κόμματα. Ουδέν αναληθέστερον.

Το πολιτικό αίτημα της αποκέντρωσης έχει χαθεί από τον πολιτικό ορίζοντα από την δεκαετία του 80. Όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα έχουν επιφυλάξει στην αποκέντρωση μία θέση στη γωνία των αναφορών τους( εάν την αναφέρουν και καθόλου). Κι όμως, η Ελλάδα είναι μία χώρα που χρειάζεται αυτή την πτυχή της πολιτικής περισσότερο από πολλές άλλες στην Ευρώπη. Είναι μία χώρα της οποίας οι μηχανισμοί πολιτικής εξουσίας, εργασιακού ελέγχου, κοινωνικής ζωής, μέσων μαζικής μεταφοράς κλπ κλπ έχουν μαζευτεί σε ένα αστικό κέντρο, το οποίο συμπυκνώνει εντός του τον μισό πληθυσμό της χώρας. Και το χειρότερο είναι, ότι αντί να αντιληφθούμε την ανισοβαρή ανάπτυξη και το αδιέξοδο της κατάστασης αυτής, πριμοδοτούμε συνεχώς ως κοινωνία την συνέχισή της.

Κι όμως, εάν υπήρχαν στη Φθιώτιδα οι υποδομές και ο επαρκής έλεγχος για την λειτουργία της ΛΑΡΚΟ, σήμερα 4 ανήλικα παιδιά θα είχαν πατέρα.

ΕΧΟΥΜΕ ΠΟΛΕΜΟ ΜΗ ΤΟ ΞΕΧΝΑΣ ΜΩΡΟ ΜΟΥ

Αυτονομία ή Βαρβαρότητα

Αν και η "βαρβαρότητα" έγινε της μόδας τελευταία, υπήρχαν στην Ελλάδα άτομα τα οποία την είχαν ανακαλύψει πολύ πριν τους επικοινωνιολόγους.

Η ομάδα "Αυτονομία ή Βαρβαρότητα" είναι μία δραστήρια κίνηση, η οποία εκτός από την συμβολή της στην πολιτική θεωρία, διοργανώνει ανοιχτές συζητήσεις, είναι παρούσα στους κοινωνικούς αγώνες του σήμερα, και εκδίδει το περιοδικό Μάγμα.

Αλλά επειδή προτιμώ τον αυτοπροσδιορισμό από τον ετεροπροσδιορισμό:

"Η επαναστατική πολιτική ομάδα Αυτονομία ή Βαρβαρότητα από την ίδρυσή της, το φθινόπωρο του 2004, εργάζεται για την υπεράσπιση και τη διάδοση του προτάγματος της ατομικής και κοινωνικής αυτονομίας. Στα πλαίσια της ετερόνομης κοινωνίας όπου ζούμε το πολιτικό πράττειν εξαντλείται στην προσπάθεια δημοσιοποίησης των ιδεών και των απόψεών μας, οι οποίες στοχεύουν στην ανατροπή του υπάρχοντος καθεστώτος και στην εγκαθίδρυση μιας αυτόνομης και δημοκρατικής κοινωνίας. Μιας κοινωνίας δηλαδή όπου οι αποφάσεις θα παίρνονται από τα δημοκρατικά όργανα εξουσίας, δίχως γραφειοκρατία και πολιτική αντιπροσώπευση, και της οποίας οι θεσμοί θα προωθούν το σπάσιμο των ταμπού και την απελευθέρωση της ριζικής φαντασίας των ανθρώπων σε όλους τους τομείς. Πρόκειται για μια κοινωνία βασισμένη στις αρχές του ανθρωπισμού, τηςισότητας και της δικαιοσύνης, για μια κοινωνία η οποία πραγματώνει στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό την ελευθερία και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας."

Περισσότερα στο http://autonomyorbarbarism.blogspot.com/

Ο επίκαιρος Ναπολέων Λαπαθιώτης

"Είν' εύκολο να λέει κανένας εξυπνάδες. Το δύσκολο είναι να είναι και έξυπνος συγχρόνως...

Όταν είναι κανένας έξυπνος, δεν μπορεί, βέβαια, να είναι βασιλικός. Όταν, όμως, είναι και τίμιος, δεν μπορεί να είναι και βενιζελικός."

Από ανέκδοτες ημερολογιακές σημειώσεις