-->

10.11.09

μυλλωμένα

ετυμολογία: παθητική μετοχή του μυλλώνω < μύλλα
επίθετο: μυλλωμένος (κυπριακή διάλεκτος) 
1. λιπαρός, αρτύσιμος, μη νηστίσιμος
2. που έχει άσεμνο, σκωπτικό περιεχόμενο, όπως τα γαμοτράγουδα
τα μυλλωμένα τραούθκια της νύφης*


Για τους Κύπριους φίλους και συναρρώστους ένα κείμενο για τα μυλλωμένα ίσως παραβιάζει ανοιχτές πόρτες. Εννοώ πως όλοι πάνω-κάτω τα γνωρίζουν, είτε τα έχουν ζήσει σε κανένα πανηγύρι και άλλη παραδοσιακή κοινωνική εκδήλωση, είτε τα έχουν ακουστά. Για όσους όμως δεν έτυχε να γεννηθούν και να μεγαλώσουν στην Κύπρο, η λέξη αυτή ίσως να μην θυμίζει κάτι, γιαυτό και παρέθεσα το λήμμα στην έναρξη του κειμένου. Μυλλωμένα σημαίνει αρτύσιμα, αυτά τα οποία δεν λέγονται σε περίοδο νηστείας, ίσως γιατί η  νηστεία έχει συνδυαστεί με μία διαδικασία κάθαρσης σωματικής και πνευματικής, επομένως δεν έχουν θέση σ'αυτή τα σεξουαλικά ποιηματάκια. Ίσως πάλι λέγονται μυλλωμένα γιατί έχουν στους στίχους πολύ... "κρέας"!
Τέλος πάντων ιστορικός γλωσσολόγος δεν είμαι, κι ας αφήσω τα πράγματα αυτά για τους ειδικούς.

Η πρώτη μου επαφή με τα μυλλωμένα ήταν πριν καναδυο χρόνια, όταν έλαβα πρόσκληση να παρευρεθώ σε μία εκδήλωση που ήταν εξ'ολοκλήρου αφιερωμένη σ'αυτά. Συμμετείχαν ο κύπριος μουσικός Μιχάλης Τερλικκάς, ο Μιχάλης Παπαευαγόρου, ο Βάσος Αργυρίδης, οι κανταδόροι Αρίονες και οι τσιαττιστές (οργανωτές αυθόρμητων λαϊκών διστίχων) Αρτέμης Καϊλής και Φώτης Ακαθιώτης, ενώ τη φιλολογική επιμέλεια είχε ο Ανδρέας Μακρίδης.
Στην πρόσκληση υπήρχε η υποσημείωση: "η παράσταση είναι ακατάλληλη για σεμνότυφους και ανήλικους". 
Όντως. Μετά από μία ώρα προγράμματος, μερικοί "προσβεβλημένοι" είχαν αποχωρήσει, προφανώς βρίσκοντας το περιεχόμενο των κειμένων "απρεπές" ή "κατώτερο". Η πλειοψηφία του κοινού πάντως όχι μόνο έμεινε, αλλά το ευχαριστήθηκε με το παραπάνω!
Διαβάστηκαν και κάποια ποιήματα τα οποία είχαν την επιγραφή "απιστεύτως μυλλωμένα" ,  δημιουργίες μαθητών και μαθητριών του Παγκυπρίου Γυμνασίου, πολύ ζωντανά και παιχνιδιάρικα στιχάκια που είναι ενδεικτικά της αυθόρμητης ελευθερόστομης δημιουργίας πέρα από τις επιταγές της ηθικολογίας. Θα τα μοιραστούμε εάν πέσουν στα χέρια μου κάποτε...

Πάντως χάρηκα όταν σε μία βόλτα σε διάφορα κυπριακά ιστολόγια, εντόπισα και αυτό που φέρει τον τίτλο "ΤΑ ΜΥΛΛΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΣΠΑΝΟΥΔΗ" και νομίζω ότι αξίζει να επισκεφτείτε για να διαπιστώσετε όσοι δεν γνωρίζετε για την δομή και το ύφος των κειμένων αυτών.
Μοιάζει λίγο με τις μαντινάδες και τα γαμοτράγουδα αλλά έχει ένα πολύ διακριτό σκωπτικό ύφος και -εννοείται- ένα παραδοσιακό κυπριακό χρώμα.

Τα μυλλωμένα, παρά τον στιγματισμό τους ως κατώτερων στιχουργημάτων (καθαρά λόγω περιεχομένου), τα βρίσκω ως αναγνώστης απολαυστικά και πολλές φορές περίτεχνα.
Άλλωστε να μην ξεχνάμε ότι και ο Σεφέρης σε μία δημιουργική του φάση, καταπιάστηκε με τέτοια κείμενα και τον συνεπήρε η λαϊκή ποιητική παραγωγή της Κύπρου.

Τα κείμενα αυτά, ίσως αργήσει η μέρα που θα αναγνωριστούν ως τα γνησιότερα αποτυπώματα της λαϊκής έκφρασης, αλλά πιστεύω πως αξίζει να διαδοθούν και να διαβαστούν όχι μόνο από τους Κύπριους, αλλά από όσους γνωρίζουν ή μαθαίνουν την ελληνική γλώσσα και τις διαλέκτους της.

*ορισμός από βικιλεξικό

4 σχόλια:

  1. Se mia palia moy prospatheia na kathgoropoihsw ta kypriaka blogs edwsa sta myllwmena toy spanoydh mia ksexwristh kathgoria!
    Elpizw o nerokoybalhths na synexisei thn prospaueia toy kai oi eyxes poy soy edwse na ginoyn pragmatikothta!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Κύριε πλάνητα μόλις μου ανοίξατε μια πόρτα στην Κυπριακή υποκουλτούρα που ως "ξένος" με την κυπριακή έννοια δεν γνώριζα...

    Sas efxaristo kai gia afto (συγχωρέστε τα γκρίκλις μου).

    έχω κολλήσει με τα μυλλωμένα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Έλα ρε φίλε μου.... έχεις πάει σε εκδήλωση με τον Τερλικκά τζαι με τσιαττιστάες;;; είμαι συγκλονισμένη τζαι ζηλεύκω. οι τσιαττιστές εν είδος προς εξαφάνισην. ζώ στην κύπρο 25 χρόνια τζαι τσιαττιστάες, που κάμνουν "διαμάχη" ας το πούμεν, εν είδα ποττέ, μόνον από τηλεόρασης. Αν εξαιρέσεις τη γιαγιά μου δηλαδή που σύρνει τα τσιττιστά της στες γιορτές, αλλά τούτον εν μετρά (τα πιο πολλά έχουν ως θέμαν την ομορφκιάν μου φυσικά, εν λλίον προκατειλημμένη η γιαγιά).
    Όσο για τα μυλλωμένα, είμαι 100% σίουρη ότι έχουμε ένα βιβλίο σπίτι, άμα σε πετύχω στην κύπρο καμιά φορά ευχαρίστως να στο δανείσω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Chrys: Πίστεψέ με είναι από τις καλύτερες ευχές που μου έχουν κάνει. Γιατί να ευχόμαστε μόνο για υγεία, ευτυχία και άλλα πολύ αναγκαία βεβαίως, και να αφήνουμε την σεξουαλικότητά μας κι εδώ στο σκοτάδι;
    Ή μήπως δεν είναι η σεξουαλικότητά μας παράγοντας ΚΑΙ της υγείας ΚΑΙ της ευτυχίας;

    Όσο για τον νεροκουβαλητή, εκτός από νερό κουβαλάει και μία βαρειά σημαντική παράδοση στις πλάτες του, και του εύχομαι να μην κουραστεί ποτέ!

    Αλέξανδρος Σούτσος: Για τους περισσότερους εκτός Κύπρου, τα μυλλωμένα θα μείνουν για πάντα μία άγνωστη πτυχή της κυπριακής λογοτεχνίας (προφορικής και γραπτής), την οποία νομίζω δεν αγγίζουμε ούτε ακροθιγώς στο ελλαδικό εκπαιδευτικό σύστημα. Πόσο μάλλον στις πιο "πικάντικες" εκδοχές της.

    Ερυκίνη μου, ναι, το έχω ζήσει κι αυτό!
    Αξεπέραστη εμπειρία, ήταν κάτι σαν κυπριακό battle rap!
    Εννοείται πως θέλω το βιβλίο οπωσδήποτε!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ