Για μία κοινωνική εδραίωση της οικολογικής δράσης

Υπάρχει αυτή τη στιγμή η δυνατότητα να έχουμε μία καθημερινή ζωή που να εκμεταλλεύεται τα τεχνολογικά και επιστημονικά επιτεύγματα, χωρίς να αποβαίνουν οι δραστηριότητές μας επιβαρυντικές για τη φύση και για εμάς τους ίδιους, που αποτελούμε μέρη της.
Η "πράσινη" όμως αυτή προοπτική δεν είναι ανεξάρτητη από τον τρόπο οργάνωσης της οικονομίας.
Άσχετα από τον βαθμό ωφέλειας ή βλάβης προς το περιβάλλον, τα οικολογικού προσανατολισμού επιτεύγματα της τεχνολογίας και της επιστήμης είναι πάνω απ'όλα προϊόντα και ως τέτοια εισάγονται στην αγορά. Το κέρδος που καθορίζει το οικονομικό σύστημα σε όλες τις υπόλοιπες πτυχές του, δεν είναι εξαίρεση εδώ.

Τα οικολογικά προϊόντα μπορεί να μην είναι πια μια "πόρτα στο μακρινό μέλλον", αλλά παραμένουν αρκετά ακριβότερα από τα ρυπογόνα ανταγωνιστικά τους. Είτε μιλάμε για τρόφιμα, είτε για μεταφορικά μέσα είτε για κτίσματα...Με μία δόση ειρωνείας, πολλοί έχουν χαρακτηρίσει "κίνημα των χορτάτων" την γενιά που επιλέγει τα βιολογικά τρόφιμα.
Ο στερεοτυπικός οικολόγος πριν χρόνια ήταν αυτός που κρεμούσε τον εαυτό του από τις αλυσίδες πλοίων που κυνηγούσαν φάλαινες, ή διοργάνωνε διαμαρτυρίες έξω από ρυπογόνα εργοστάσια. Όσο περνάει ο καιρός φαίνεται πως ο ακτιβισμός είναι μόνο η πρώτη σπίθα για την ευρύτερη συνειδητοποίηση. Εξίσου (αν όχι περισσότερο) σημαντική είναι η οικολογική δράση σε μαζικό επίπεδο, στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Έτσι μόνο θα αντιστραφεί η πορεία του ανθρώπου προς την καταστροφή του περιβάλλοντός του όπως το γνωρίζουμε σήμερα.
Η μαύρη αλήθεια όμως είναι πως τα βιολογικά τρόφιμα είναι ακριβότερα από εκείνα της υπόλοιπης αγοράς.
Eνα ηλεκτρικό αυτοκίνητο, που πλέον έχει λόγω τεχνολογίας μεγάλη αυτονομία, κοστίζει τα διπλάσια χρήματα από ένα μικρό αυτοκίνητο πόλης.
Ένα οικολογικό σπίτι, παρά τα πλεονεκτήματά του σε σχέση με ένα συμβατικό κτίσμα, χρειάζεται μία περιουσία για να αγοραστεί.
Εκεί δημιουργείται ένα χάσμα: οι ομάδες των χαμηλόμισθων, των συνταξιούχων, των ανέργων, των φοιτητών αναγκαστικά θεωρούν πολυτέλεια την οικολογική δράση της καθημερινότητας.
Η ευχέρεια της επιλογής χάνεται εκεί που αρχίζει η αδυναμία της αγοραστικής δύναμης.
Και για να αλλάξει αυτό το φαινόμενο, για να περάσει στους πολλούς αυτό που σήμερα είναι κτήμα των προνομιούχων, χρειάζονται βαθιές πολιτικές τομές.
Μία "πράσινη ρητορική" χωρίς τις συγκρούσεις και το κόστος που απαιτούνται για να αποκαταστήσουμε τον συλλογικό σεβασμό προς το περιβάλλον μας, είναι σαν να περνάμε έναν ερμητικό ποταμό μέχρι τη μέση.

Βρες τις διαφορές

ΕΠΑΝΩ: Δολοφονία Τάσου Ισαάκ, Αύγουστος1996

ΚΑΤΩ: Επεισόδια μεταξύ χούλιγκαν της Ομόνοιας και του ΑΠΟΕΛ, Νοέμβριος 2009. Ανήμερα της ανακήρυξης του "ψευδοκράτους". Ο εμπλεκόμενος νοσηλεύεται στην εντατική.

Ποδόσφαιρο στην εποχή του θεάματος: η σκοτεινή πλευρά

Ίσως έχει πάρει το μάτι σας το δυσάρεστο νέο που "παίζει" σε αθλητικές -και όχι μόνο- εφημερίδες, ιστοσελίδες και ραδιόφωνα. Ο παίκτης της Λάρισας Ντε Νίγκρις άφησε την τελευταία του πνοή κατά την μεταφορά του στο νοσοκομείο χτες το βράδυ, με αίτια που παραμένουν μέχρι τη στιγμή αυτή αδιευκρίνιστα. Δεν θέλω να βγάλω πρόχειρα συμπεράσματα προτού ανακοινωθούν τα αποτελέσματα της νεκροψίας, αλλά το όνομα του άτυχου ποδοσφαιριστή από το Μεξικό προστίθεται στην μεγάλη λίστα των αθλητών που έχασαν εντελώς ξαφνικά τη ζωή τους, είτε εντός είτε εκτός γηπέδου, στον καιρό του επαγγελματικού αθλητισμού.

Ο άσσος της Μπενφίκα Μίκλος Φεχέρ , ο διεθνής Καμερουνέζος Μαρκ Βιβιέν Φοέ, και ο Αντόνιο Πουέρτα της Σεβίλλης, είναι μερικά από τα τραγικά περιστατικά που μας συγκλόνισαν τα τελευταία χρόνια (όλοι έχασαν τη ζωή τους μετά από καρδιακό επεισόδιο τη στιγμή που αγωνίζονταν σε ποδοσφαιρική αναμέτρηση). Μία κλασική συμβουλή των γιατρών για όσους θέλουν να μην έχουν προβλήματα με την καρδιά τους, είναι να προσέχουν την διατροφή τους, και να αθλούνται συχνά. Πως είναι λοιπόν δυνατόν, επαγγελματίες αθλητές που παρακολουθούνται καθημερινά από προπονητές και διατροφολόγους, που περνούν εργομετρικά τεστ  και έχουν μικρό ποσοστό λίπους στον οργανισμό τους, να παρουσιάζουν με τέτοια συχνότητα προβλήματα υγείας;

Δεν είναι λίγοι αυτοί που συνδέουν τα περιστατικά αυτά με την χρήση ουσιών και φαρμάκων που έχουν σκοπό την βελτίωση των αθλητικών ικανοτήτων. Και πως να μην γίνει αυτή η σύνδεση, αφού σε τακτικά χρονικά διαστήματα βρίσκονται ντοπαρισμένοι αθλητές, σε όλα πάνω-κάτω τα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα, με ουσίες όπως η εφεδρίνη ή η αμφεταμίνες, που αυξάνουν τους παλμούς της καρδιάς  μετά τη χρήση.
Μόνο στο ελληνικό πρωτάθλημα, έχουν ανιχνευθεί ντοπαρισμένοι δεκάδες αθλητές με πρόσφατα παραδείγματα τους Βαβζίνιακ , Ρόκα, Μονιάκη, Κλίνε , Αντσουέ...
Ας μην τρέφουμε αυταπάτες: η διάκριση ήταν πάντα ο άμεσος στόχος από τη στιγμή που επινοήσαμε τα ανταγωνιστικά αθλήματα. Είναι, πιστέυω, λάθος να βλέπουμε το ντόπιγκ σαν ένα αποκλειστικό απότοκο του  καπιταλισμού. Ας μην ξεχνάμε το όργιο ντόπιγκ που έγινε στη Σοβιετική Ένωση, στην Ανατολική Γερμανία και σε άλλες χώρες που δεν ανήκαν στο "καπιταλιστικό μπλοκ" κατά τον ψυχρό πόλεμο.Ειδικά σε επίπεδο εθνικών ομάδων, το ντόπιγκ χρησιμοποιήθηκε για να ενσαρκώσει ένα εθνικό φαντασιακό, για να δείξει ότι η επιτυχία ενός αθλητή ή μιας ομάδας είναι κατάκτηση ολόκληρου του κράτους.
Σήμερα πάντως δε μπορούμε να συλλάβουμε όλες τις πτυχές του φαινομένου ντόπιγκ, έξω από την παγκοσμιοποιημένη ποδοσφαιρική αγορά του θεάματος. Η μπάλα είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες στήριξης της βιομηχανίας θεαμάτων (όπως το τραγούδι ή ο κινηματογράφος), και τα ποσά που επενδύονται στον τομέα αυτό ξεπερνούν κάθε ρεκόρ χρόνο με το χρόνο.
Οι δραστικές αλλαγές που έχουν επέλθει στον τρόπο με τον οποίο παίζεται το άθλημα, είναι εύκολα ορατές, η δύναμη και η φυσική κατάσταση έχουν γίνει πολύ σημαντικότεροι παράγοντες από ότι ήταν παλιότερα. Δεν έχετε παρά να παρακολουθήσετε στιγμιότυπα ενός αγώνα ποδοσφαίρου από την δεκαετία του 50  , και συγκεκριμένα τον τελικό του Μουντιάλ 58. Ονόματα-θρύλοι όπως ο Πελέ και ο Ζαγκάλο, επιδεικνύουν την τεχνική τους περνώντας την μπάλα κάτω από τα πόδια των αντίπαλων ποδοσφαιριστών, και εάν προσέξετε οι περισσότεροι μαρκάρουν "με τα μάτια", χωρίς να κάνουν σκληρά τάκλιν, ενώ η μπάλα μοιάζει περισσότερο με πεπόνι. Το γήπεδο είναι ένα τσιμεντένιο κατασκεύασμα με διπλό διάζωμα, ενώ οι πανηγυρισμοί από το κοινό μοιάζουν με ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν!
Αν το συγκρίνουμε με τον τελικό Μουντιάλ του 2006, είναι σαν να μεταφερθήκαμε ξαφνικά σε άλλο πλανήτη.  Πολυτελή γήπεδα με εντυπωσιακό φωτισμό, μακιγιαρισμένοι οπαδοί στα χρώματα της εθνικής τους, replay από δεκάδες διαφορετικές γωνίες, μπάλες και γάντια τερματοφυλάκων με εφαρμογές νανοτεχνολογίας. Αλλά πάνω απ'όλα μία απίστευτη ταχύτητα, μία δύναμη που καμία σχέση δεν έχει με το ποδόσφαιρο όπως ήταν πριν λίγες δεκαετίες. Έχουμε αναρωτηθεί, αλήθεια, πώς είναι δυνατόν να καταφέρνουμε τέτοιες επιδόσεις, από τη στιγμή που ο άνθρωπος δεν έχει μεταλλαχτεί γονιδιακά μέσα σε 50 και κάτι χρόνια;
Τι είναι αυτό που κάνει το ρεκόρ του Bob Hayes (10.06 το 1968) να μοιάζει ένα τίποτα μπροστά στις επιδόσεις του Usain Bolt (09.58 το 2009);

Και ποιός πληρώνει τον λογαριασμό όταν το "μαγικό φίλτρο του Πανοραμίξ" αποδεικνύεται τελικά φαρμάκι και στερεί τη ζωή νέων ανθρώπων που έχουν ριχτεί στη ζούγκλα του επαγγελματικού αθλητισμού;

Πληρώνει κανείς άλλος εκτός από τον ίδιο τον αθλητή;

Άλλοι το πρωί, άλλοι το βράδυ

Λίγη σοβαρότητα ρε παιδιά. Και λίγο ρεπορτάζ, έστω στοιχειώδες, πέρα από την συνηθισμένη τρομολαγνεία. Δε λέω, πουλάει το καουμπόικο αλλά όλα έχουν και ένα όριο.

μυλλωμένα

ετυμολογία: παθητική μετοχή του μυλλώνω < μύλλα
επίθετο: μυλλωμένος (κυπριακή διάλεκτος) 
1. λιπαρός, αρτύσιμος, μη νηστίσιμος
2. που έχει άσεμνο, σκωπτικό περιεχόμενο, όπως τα γαμοτράγουδα
τα μυλλωμένα τραούθκια της νύφης*

Για τους Κύπριους φίλους και συναρρώστους ένα κείμενο για τα μυλλωμένα ίσως παραβιάζει ανοιχτές πόρτες. Εννοώ πως όλοι πάνω-κάτω τα γνωρίζουν, είτε τα έχουν ζήσει σε κανένα πανηγύρι και άλλη παραδοσιακή κοινωνική εκδήλωση, είτε τα έχουν ακουστά. Για όσους όμως δεν έτυχε να γεννηθούν και να μεγαλώσουν στην Κύπρο, η λέξη αυτή ίσως να μην θυμίζει κάτι, γιαυτό και παρέθεσα το λήμμα στην έναρξη του κειμένου. Μυλλωμένα σημαίνει αρτύσιμα, αυτά τα οποία δεν λέγονται σε περίοδο νηστείας, ίσως γιατί η  νηστεία έχει συνδυαστεί με μία διαδικασία κάθαρσης σωματικής και πνευματικής, επομένως δεν έχουν θέση σ'αυτή τα σεξουαλικά ποιηματάκια. Ίσως πάλι λέγονται μυλλωμένα γιατί έχουν στους στίχους πολύ... "κρέας"!
Τέλος πάντων ιστορικός γλωσσολόγος δεν είμαι, κι ας αφήσω τα πράγματα αυτά για τους ειδικούς.

Η πρώτη μου επαφή με τα μυλλωμένα ήταν πριν καναδυο χρόνια, όταν έλαβα πρόσκληση να παρευρεθώ σε μία εκδήλωση που ήταν εξ'ολοκλήρου αφιερωμένη σ'αυτά. Συμμετείχαν ο κύπριος μουσικός Μιχάλης Τερλικκάς, ο Μιχάλης Παπαευαγόρου, ο Βάσος Αργυρίδης, οι κανταδόροι Αρίονες και οι τσιαττιστές (οργανωτές αυθόρμητων λαϊκών διστίχων) Αρτέμης Καϊλής και Φώτης Ακαθιώτης, ενώ τη φιλολογική επιμέλεια είχε ο Ανδρέας Μακρίδης.

Στην πρόσκληση υπήρχε η υποσημείωση: "η παράσταση είναι ακατάλληλη για σεμνότυφους και ανήλικους". 

Όντως. Μετά από μία ώρα προγράμματος, μερικοί "προσβεβλημένοι" είχαν αποχωρήσει, προφανώς βρίσκοντας το περιεχόμενο των κειμένων "απρεπές" ή "κατώτερο". Η πλειοψηφία του κοινού πάντως όχι μόνο έμεινε, αλλά το ευχαριστήθηκε με το παραπάνω!

Διαβάστηκαν και κάποια ποιήματα τα οποία είχαν την επιγραφή "απιστεύτως μυλλωμένα" ,  δημιουργίες μαθητών και μαθητριών του Παγκυπρίου Γυμνασίου, πολύ ζωντανά και παιχνιδιάρικα στιχάκια που είναι ενδεικτικά της αυθόρμητης ελευθερόστομης δημιουργίας πέρα από τις επιταγές της ηθικολογίας. Θα τα μοιραστούμε εάν πέσουν στα χέρια μου κάποτε...

Πάντως χάρηκα όταν σε μία βόλτα σε διάφορα κυπριακά ιστολόγια, εντόπισα και αυτό που φέρει τον τίτλο "ΤΑ ΜΥΛΛΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΣΠΑΝΟΥΔΗ" και νομίζω ότι αξίζει να επισκεφτείτε για να διαπιστώσετε όσοι δεν γνωρίζετε για την δομή και το ύφος των κειμένων αυτών.

Μοιάζει λίγο με τις μαντινάδες και τα γαμοτράγουδα αλλά έχει ένα πολύ διακριτό σκωπτικό ύφος και -εννοείται- ένα παραδοσιακό κυπριακό χρώμα.

Τα μυλλωμένα, παρά τον στιγματισμό τους ως κατώτερων στιχουργημάτων (καθαρά λόγω περιεχομένου), τα βρίσκω ως αναγνώστης απολαυστικά και πολλές φορές περίτεχνα.

Άλλωστε να μην ξεχνάμε ότι και ο Σεφέρης σε μία δημιουργική του φάση, καταπιάστηκε με τέτοια κείμενα και τον συνεπήρε η λαϊκή ποιητική παραγωγή της Κύπρου.

Τα κείμενα αυτά, ίσως αργήσει η μέρα που θα αναγνωριστούν ως τα γνησιότερα αποτυπώματα της λαϊκής έκφρασης, αλλά πιστεύω πως αξίζει να διαδοθούν και να διαβαστούν όχι μόνο από τους Κύπριους, αλλά από όσους γνωρίζουν ή μαθαίνουν την ελληνική γλώσσα και τις διαλέκτους της.

*ορισμός από βικιλεξικό

Έκτωρ Κακναβάτος: υπηρέτης του παραληρήματος πιστός

Την ποίηση του Έκτορα Κακναβάτου, όταν έπεσε για πρώτη φορά στα χέρια μου, την πήρα για σύμπαν ερμητικά κλειστό. Δυσκολευόμουν να χαράξω πορείες, ειρμό, μέσα στην ροή των σημαινόντων. Όσο αποκτούσα τριβή με τις δομές του όμως, με τον τρόπο που πλέκει τις λέξεις και τις εικόνες μεταξύ τους, τόσο περισσότερο αναγνώριζα ένα μεγαλείο ποιητικό, και καταλάβαινα γιατί συγκαταλέγεται ανάμεσα στους κορυφαίους Έλληνες συγγραφείς του αιώνα μας. Για το βιογραφικό του ποιητή, την εργογραφία του καθώς και μέρος της κριτικής στο έργο του, μπορείτε να επισκεφτείτε αυτή τη σελίδα, από την 53η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Φραγκφούρτης, όπου η Ελλάδα ήταν τιμώμενη χώρα και ο Κακναβάτος μία από τις βασικές μορφές προβολής της ελληνικής λογοτεχνίας στο ευρωπαϊκό κοινό. Ένα από τα αγαπημένα μου ποιήματα είναι οι "Φωνες":

"Από πάχνη κοριτσιού είναι το σύννεφο

και μη σκιαχτείς που ακούς φωνές

θα'ναι της ρώγας του σταφυλιού

                                        που τη βατεύει ο ήλιος

Κι από το μπλάβο σύκο θα'ναι που

                     -λόγω ο τζίτζικας κι άι οι τρίλιες του-

λιγώθηκε και στάζει μέλι

Κι από της σαύρας θα'ναι τ'ανασήκωμα

                                    στα μπροστινά της

λόγω που όρθιο πάνω σε ύφαλο το πέλαγο

             απ'ανοιχτά κάνει σινιάλο στο λιοπύρι

Κι από το φιλιατρό κι από το άνεργο μαγκάνι θα'ναι

κι απ'το στεγνό σκοινί

                                    που τρελαμένες για σταλιά νερό

                                    γυροπετούν οι σφήκες

Κι από το σάλτο ρετσινιού που'δωσε μια και να

                                    πήρε φωτιάν ο πεύκος

Κι όι όι από ηδύ χειλόφωνο ανάμεσα μηρών

            κι από την κάψα κοριτσιού είναι

που κίνησε το σύννεφο και πάει σορόκο λεβάντε."


Από τη συλλογή "Ακαρεί "




Ο Κακναβάτος έχει κάτι από τον ερωτισμό του Εμπειρίκου, (άλλωστε και ο ίδιος αναγνωρίζει τα σημεία επαφής των έργων τους) αλλά με μία πιο εγκεφαλική και ώρες-ώρες σκοτεινή χροιά που κάνει τα κείμενά του άμεσα αναγνωρίσιμα.

ΑΤΙΤΛΟ

"Και βέβαια ναι... δε λέω!

Οι ομιχλώδεις εσοχές του αλαχίστου, ναι!

Και που μοιχεύεται ανευλαβώς

η Απολλώνεια συνάρτηση

Θες κι η ανεπίδοτη θηλύτητα του χρόνου;

               Βεβαίως ναι!

Κι ο πόνος τοκετού της ανεμώνας

               Ναι, όλα ετούτα ναι!

               Ωραία που είναι!

Μα εκείνο το Χαρμίδειο

το ανοιχτό μπλουζάκι της

                            τι ολοκλήρωμα σαρωτικό

                            τι τανυστής,     τι ρίγος!"

Από τη συλλογή "Στα Πρόσω Ιαχής"

"Ο ποιητής είναι το υποκείμενο ενός παραληρήματος που εκπορεύεται από την αναντιστοιχία πραγματικότητας και γλώσσας"

Από τα "Βραχέα και Μακρά" 

Νεφέλη, η θεά της φιλοξενίας

Είχε ξαναγίνει το καλοκαίρι και μου φαίνεται ότι δεν βάζουμε μυαλό και το μόνο που φοβόμαστε ως χώρα είναι μη χαλάσει η μόστρα της τουριστικής βιομηχανίας. Νεφέλη λοιπόν ονομάζεται το ξενοδοχείο και απορώ γιατί δεν το λένε ή το αφήνουν στα "ψιλά" τηλεοράσεις και εφημερίδες. Δηλαδή όταν πεθαίνουν από διαρροή μονοξειδίου του άνθρακα δύο ένοικοι ξενοδοχείου, να ξέρουμε τουλάχιστον το όνομά του. Να ξέρουμε εμείς οι πιθανοί πελάτες ποιο είναι εκείνο το κτίσμα που φιλοξενεί ανθρώπους και το οποίο δεν έχει, κατά τα φαινόμενα, πραγματοποιήσει τους ανάλογους ελέγχους έτσι ώστε να είναι ασφαλής η παραμονή πελατών. Να το ξέρουμε εμείς να προφυλαχτούμε, γιατί κατά πάσα πιθανότητα δεν θα το κλείσουν. 

Σημείωση: Το ελλαδικό ρεπορτάζ, ειδικά στον καιρό της ηλεκτρονικής ενημέρωσης, μεταφέρει τόσες ανεξακρίβωτες πληροφορίες, που είναι πιθανότερο να ενημερωθείς από ξένα δίκτυα για το τι συνέβη, παρά από τα "ντοπια". Η Ελευθεροτυπία αναφέρει δύο Έλληνες αντιπροσώπους εταιριών, η ΕΤ3 έναν Έλληνα και έναν Ελληνοϊταλό, ενώ τα ΝΕΑ για έναν Ελληνοκροάτη και έναν Έλληνα. Εάν δεν είχαμε να κάνουμε με μία τόσο μαύρη είδηση, θα φαινόταν σαν έναρξη ανεκδότου.

Aυτοπροσδιορισμός: μία έννοια με πολλές προεκτάσεις

Συζητάμε πολύ συχνά για τον αυτοπροσδιορισμό ως δικαίωμα ατόμων και ευρύτερων σχηματισμών, αποδεχόμαστε δηλαδή σε γενικές γραμμές ότι πρέπει να αναγνωρίζεται η επιλογή από έναν άνθρωπο, μία οργάνωση ή ένα κράτος να τοποθετηθεί ως προς τις ιδιότητές του ή το όνομά του και η τοποθέτηση αυτή να γίνει σεβαστή.

Κάτι σεβαστό όμως,σημαίνει και αποδεκτό;

Από την καθημερινή μας ζωή μέχρι την διεθνή πολιτική σε υψηλό επίπεδο, αυτή η διαδικασία αποδεικνύεται τόσο πολύπλοκη που καταργείται η απόλυτη χρήση του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού.

Κι αυτό συμβαίνει όταν ο αυτοπροσδιορισμός του ενός εμποδίζει τον αυτοπροσδιορισμό ενός άλλου.

Θα χρησιμοποιήσω δύο πολιτικά παραδείγματα όπου νομίζω ότι φαίνεται αυτή η σύγκρουση αυτοπροσδιορισμών:

α ) Λάος ή Λαός; 

Το ελληνικό κόμμα Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός (το ίδιο ισχυρίζεται πως είναι λαϊκή δεξιά, άλλοι το κατατάσσουν στην ακροδεξιά, άλλο ένα ζήτημα σύγκρουσης προσδιορισμών!) έχει υιοθετήσει τα αρχικά ΛΑ.Ο.Σ . Δημοσιογράφοι και πολιτευτές άλλων κομμάτων, όταν μιλούν γι' αυτό και επάνω στην ροή του λόγου προφέρουν "Λάος". Συνήθως οι εκπρόσωποι του πολιτικού αυτού σχηματισμού διαμαρτύρονται έντονα επικαλούμενοι το "δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό". Πως είναι δυνατόν όμως να παραβλέψει κανείς ότι ο τονισμός "Λαός" είναι ένα λογοπαίγνιο επικοινωνιακής στόχευσης, και σχετίζεται με την έννοια του λαού, της λαϊκής έκφρασης;

Ποιός μπορεί να μιλάει εξ'ονόματος του λαού; Δύσκολη η ερώτηση έτσι;

Θα πείτε εύλογα ότι εξ'ονόματος του λαού μιλούν όλοι λίγο-πολύ οι πολιτευτές, είτε της δεξιάς είτε της αριστεράς, και αυτό είναι μία κατάχρηση της λειτουργίας εκπροσώπησης των κοινοβουλευτικών δημοκρατιών. Μπορεί όμως να χρησιμοποιεί κάποιος τον λαό για να κάνει promotion με έναν τίτλο, όπως θα έκανε ο κάθε διαφημιστής της τηλεόρασης;

Που τελειώνει το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού για ένα πολιτικό σχηματισμό και που αρχίζει το δικαίωμα του υπόλοιπου λαού να μην καπελώνεται;

β) Σκόπια ή Μακεδονία; 

Μην περιμένετε να το λύσουμε εδώ! Απλώς επιλέγω το παράδειγμα αυτό γιατί  ο αυτοπροσδιορισμός είναι ίσως το βασικότερο επιχείρημα της πολιτικής ηγεσίας της γειτονικής με την Ελλάδα χώρας. "Δεν μας αφήνουν να χρησιμοποιούμε το όνομά μας" λένε διπλωματούχοι και πολίτες, και εκ πρώτης όψεως κάτι τέτοιο φαίνεται να είναι εύλογο.

Τι γίνεται όμως όταν ο δικός τους αυτοπροσδιορισμός εμποδίζει τον αυτοπροσδιορισμό του Έλληνα κατοίκου του γεωγραφικού διαμερίσματος Μακεδονίας;

Τι γίνεται όταν μία χώρα που είναι εμφανώς σλαβικής καταγωγής προσπαθεί να οικειοποιηθεί ένα αρχαίο παρελθόν με το οποίο ελάχιστη σχέση έχει από άποψη πολιτισμικής ιστορίας;

Τι γίνεται όταν ένας Έλληνας κάτοικος του διαμερίσματος Μακεδονίας ταξιδεύει στο εξωτερικό και πει "I'm Macedonian"; Θα καταλάβουν ότι είναι Έλληνας ή μήπως θα θεωρηθεί Σλαβομακεδόνας;

Ο αυτοπροσδιορισμός του, πέρα από κάθε εθνικιστική διάθεση έχει πάει περίπατο.

Σε τελική ανάλυση, γενικές έννοιες που έχουν αναγνωριστεί ως πανανθρώπινα δικαιώματα βλέπουμε πως στην πράξη δεν είναι τόσο απλό εφαρμοστούν χωρίς προβλήματα.

Η ζωή μας από την καθημερινή της απλή διάσταση μέχρι τα υψηλότερα κλιμάκια πολιτικής είναι διάσπαρτη με προσδιορισμούς, άλλοι απευθύνονται στον εαυτό μας και άλλοι προς τρίτους. Μία διαδικασία αναπόφευκτη όταν έχουμε να κάνουμε με λέξεις και πράγματα.

Ένα δικαίωμα όμως όπως αυτό, φαίνεται πως εξαρτάται άμεσα με τα πλέγματα δύναμης τα οποία επιτρέπουν σε κάποιους να αυτοπροσδιορίζονται, με την ίδια ευκολία που το απαγορεύουν σε άλλους.

Πλατεία Φανερωμένης: Τι λύθηκε με την καταστολή;

Η πλατεία Φανερωμένης στην παλιά πόλη είναι ένα από τα ιστορικά κέντρα κοινωνικοποίησης και νεανικών εκδηλώσεων στην Λευκωσία, και μαζί ένας από τους λίγους τόπους όπου μπορείς να δεις πεζό κόσμο  να κινείται, να διασκεδάζει και να συζητάει, όχι σε θηριώδη εμπορικά κέντρα και πολυτελή καφέ, αλλά στην πλατεία όπου υπάρχουν παραδοσιακά μαγαζιά, νεοκλασικά κτίσματα ή τόποι συνάθροισης εφήβων που δεν περνούν απαραίτητα στην εμπορική διάσταση της διασκέδασης (βραδιές με μουσικά σχήματα, υπαίθριες εκδηλώσεις κ.α.).

Τα όσα έγιναν τις τελευταίες ημέρες στον χώρο αυτό δεν τιμούν όχι την αστυνομία, αλλά και τα ανώτερα κλιμάκια της κυπριακής κοινωνίας γενικότερα. Γιατί δεν είναι μόνο η κατασταλτικού τύπου επέμβαση που επέλεξαν οι αρμόδιες αρχές έτσι ώστε να «ρυθμίσουν» την κοινωνική δραστηριότητα, αλλά και τα όσα ακολούθησαν, με δηλώσεις πολιτικών προσώπων που κατονόμαζαν την Φανερωμένη ως «πηγή εγκληματικότητας», αλλά και την σιωπή των μέσων ενημέρωσης σχετικά με τις πραγματικές διαστάσεις του φαινομένου.

Kανείς δεν λέει ότι η περιοχή Φανερωμένης, αλλά και της παλιάς πόλης γενικότερα, έχει αφεθεί στην ερήμωση εδώ και αρκετά χρόνια, χωρίς να έχει εφαρμοστεί ένα σχέδιο ανάδειξης της δομικής της ιδιαιτερότητας, του αρχιτεκτονικού πλούτου και της ιστορίας της. Το πρόβλημα δε θα λυθεί εάν δίπλα στα εγκαταλειμμένα κτίσματα και τα ξυλουργεία φτιάξουμε ένα εμπορικό κέντρο. Θα λυθεί όταν αναδειχθεί πλήρως ο διακριτός ρόλος της παλιάς πόλης, όταν ενωθεί το χθες με το σήμερα σε όλη την περιοχή, όπως συμβαίνει σε πολλά τμήματα παλαιών πόλεων της Ευρώπης, όπου πραγματικά χαίρεσαι να κινείσαι. Από την άλλη στην Λευκωσία έχουμε αφήσει να παρακμάσουν τα εκατοντάδες νεοκλασικά, για να ζήσουμε την «εξέλιξη» της τσιμεντοποίησης με την πιο χυδαία της μορφή.

Κανείς δεν λέει ότι στην περιοχή αυτή βρίσκονται παιδιά, τα οποία ασφυκτιούν στο κλίμα της ψευτογκλαμουριάς και της τυποποιημένης διασκέδασης, παιδιά που νιώθουν περιθωριοποιημένα γιατί οι δομές που κληρονόμησαν δεν τους εκφράζουν και δεν τους φτάνουν.

Τίποτε πιο εύκολο από το να στοχοποιηθεί  μία μειονότητα: μπορούμε για να καλύψουμε τους ενδότερους φόβους της κοινωνίας να πούμε ότι η Φανερωμένη έγινε «άβατο», να πούμε ότι είναι μήτρα έκνομων συμπεριφορών ή ότι η καταστολή είναι ο σωστός δρόμος για να αντιμετωπιστούν όλα αυτά. Όμως από τη στιγμή που θα φερθεί έτσι η πολιτεία έχει χάσει το παιχνίδι, έχει διευρύνει το ήδη υπαρκτό χάσμα μεταξύ των θαμώνων της περιοχής αυτής και του κράτους σε όλες τις εκφάνσεις του, έχει δώσει τη σιδερένια γροθιά εκεί που είναι εντελώς ανάρμοστο να το πράξει.

«Όσο μας χτυπάτε το μίσος μεγαλώνει…» είναι σύνθημα που κραυγάζουν τα παιδιά αυτά. Το προσδοκώμενο αποτέλεσμα είναι η διατήρηση του μίσους; Αν αυτή είναι η επιθυμία των πολιτευτών και της αστυνομίας ας ειπωθεί ξεκάθαρα και πέρα από την εκμετάλλευση φοβικών συνδρόμων.

Γιατί δεν υπήρξε ούτε ένας πολιτικός του κοινοβουλίου, γιατί δεν υπήρξε ούτε ένας αστυνομικός  να ενωθεί με το πλήθος στις γιορτές της Φανερωμένης;  Εκεί θα έβλεπαν μέσω της αλληλοκατανόησης κα της συζήτησης ότι δεν έχουν να κάνουν με εγκληματικά στοιχεία, αλλά με το πιο ζωντανό κομμάτι της νεολαίας.

Το να στείλουν μονάδες καταστολής σε κοινωνική δραστηριότητα για να δράσουν ως στρατός που πάει να «καταλάβει» μία περιοχή, μαυρίζει την εικόνα όλων τους. Εάν υπήρχαν οι οποιεσδήποτε ενδείξεις ή στοιχεία για μεμονωμένα άτομα, γιατί δεν τα χρησιμοποίησαν, και προτιμήθηκε η επίθεση εναντίον μιας ολόκληρης  μάζας ανθρώπων, οι οποίοι το μόνο που ήθελαν ήταν να διασκεδάσουν;

Το περιστατικό αυτό δεν είναι μεμονωμένο: η στοχοποίηση της παλιάς πόλης φαίνεται και από την επιχείρηση «σκούπα» που είχε επιχειρηθεί πριν λίγες βδομάδες σε σπίτια της περιοχής.  Μετανάστες υποχρεώθηκαν να βγουν από τα σπίτια τους, φορώντας χειροπέδες είτε είχαν χαρτιά είτε όχι, ενώ από έξω τους περίμεναν οι φωτογραφικοί φακοί για να τους «φιλοξενήσουν» στις εφημερίδες της επόμενης μέρας. Εύλογα αναρωτιέται κανείς, θα μπορούσε η αστυνομία να οργανώσει μία τέτοια επιχείρηση στην Ακρόπολη, στον Στρόβολο, στον Αρχάγγελο;  Ή μήπως οι νόμοι και οι επιχειρήσεις της αστυνομίας εφαρμόζονται με διαφορετικό τρόπο από περιοχή σε περιοχή;

Αλήθεια, τι λύθηκε με την καταστολή;

Έχει έστω και ένας κάτοικος αυτής της νήσου μετά την επέμβαση στρατιωτικού τύπου σε σπίτια και εκδηλώσεις, δυνατότερο το αίσθημα της ασφάλειας; Ή μήπως ανησυχεί για το αν θα συναντήσει το γκλομπ την επόμενη φορά που θα παραστεί σε κάποια υπαίθρια εκδήλωση;

Θέλουμε τους ανθρώπους μαζί, ελεύθερους να συναθροίζονται και να χρησιμοποιούν το δημόσιο χώρο, ή τον καθένα στο κλουβί του, σε μία μίζερη ιδιωτεία;

Η νεολαία έχει ήδη δώσει την απάντηση, και καλεί τις κορυφές των εξουσιαστικών δομών να την σεβαστεί.

*το κείμενο δημοσιεύτηκε στην μηνιαία εφημερίδα της Κύπρου "Πράσινη Ασπίδα" 

Πόλη street art

Δυο-τρεις φωτογραφίες από stencils που συνάντησα τυχαία περπατώντας στην Κωνσταντινούπολη το καλοκαίρι. Το πρώτο βρίσκεται κοντά στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας και είναι ένα κάλεσμα ενάντια στην ομοφοβία και το ρατσιμό, το δεύτερο κάπου στο Φανάρι με σαφείς επιρροές από V for Vendetta, ενώ το τρίτο σε ένα στενό στο κέντρο, κάλεσμα στην μεγάλη ποδηλατοπορεία critical mass.

...και κάπου στη γέφυρα του Βοσπόρου:

(!!!)

Δεν ήξερα αν θα έπρεπε να το γράψω αυτό εδώ ή όχι. Τελικά αποφάσισα να το κάνω, γιατί το γράψιμο για μένα είναι και μία μορφή ενδοσκόπησης ή εξομολόγησης. Και επειδή δεν είμαι ενεργός χριστιανός και δεν εξομολογούμαι, σε ψυχολόγο δεν πάω και για τρελογιατρό είναι νωρίς ακόμα, φορτώνω καμία φορά τις δημοσιεύσεις.

Είναι για ένα φίλο μου από το γυμνάσιο και το λύκειο, που είχα να τον δω χρόνια. Και βρήκα κάτι κοινούς γνωστούς μας προχτές και μου ρίξανε καμιά εκατοστή κιλά δυναμίτιδα όταν είπα το όνομά του. Είναι άρρωστος λέει κι έπαθε καρκίνο. Ένα παλληκάρι 25 χρονών, ο πιο ζωηρός της τάξης, ο πιο πλακατζής, ο πιο ζωντανός άνθρωπος του κόσμου. Ένα παιδί που όταν εμείς μαζευόμασταν να καπνίσουμε τα τσιγάρα στη ζούλα πίσω από το σχολείο, αυτός γυρνούσε μέσα στην αυλή και έκανε πλάκες. Ένα άτομο που δεν έβαζε τσιγάρο στο στόμα του, και έπινε ελάχιστα. Ένας παλλήκαρος με το χαμόγελο στο στόμα.

Δεν το λέω ότι θα πεθάνει δε τον φοβάμαι ρε. Αλλά λέω να που μας λένε ότι μην κάνετε το ένα και μην κάνετε το άλλο, και σε βρίσκει το κεραμίδι στο κεφάλι εκεί που δεν το περιμένεις.

Κάπου είχα ακούσει ότι το 25% των Θεσσαλονικιών καταλήγει από κάποια μορφή καρκίνου. Και λέω δεν είναι τραγικό αυτό το ποσοστό;

Ήταν τόσο μεγάλο ο πληθυσμός αυτός παλιότερα; δεν το νομίζω.

Είναι τυχαίο που οι πόλεις μας είναι ΤΟΞΙΚΕΣ, που ο αέρας μας δεν αναπνέεται και το νερό μας δεν πίνεται; Είναι τυχαίο που σκοτώνουμε με την δραστηριότητά μας κάθε μέρα το είδος μας και το σπίτι μας τη γη;

Και την πληρώνουν κάτι παιδιά σαν αυτό το διαμάντι που έχουν όλη τη ζωή μπροστά τους...

Και την πληρώνουμε εμείς, οι μανάδες και τα αδέρφια μας.

Έχουμε φτιάξει για να καλύπτουμε την ανεπάρκειά μας τόσους πολέμους.

Πόλεμο στους μετανάστες, πόλεμο στην τρομοκρατία, σ'αυτά που μας καταστρέφουν μπροστά στα μάτια μας πότε θα κάνουμε πόλεμο πέστε μου;

Πεθαίνουμε ομαδικώς δεν είναι φάρσα.

Η πολιτική απροσδιοριστία του υπουργείου προστασίας του πολίτη

Το νέο αυτό υπουργείο δεν μπορώ να το ψυχολογήσω. Ούτε ως προς την λειτουργικότητά του ούτε ως προς τα άτομα που βρίσκονται στο τιμόνι του. Σε αυτές τις πρώτες ημέρες της λειτουργίας του, μοιάζει με Dr. Jekyll και Mr. Hyde.

Το "υπουργείο δημοσίας τάξεως" ήταν ήδη ντεμοντέ από την εποχή της ΝΔ. Είχε μπει στο πετσί του νεοέλληνα σαν το πιο αντιπαθές τμήμα της κυβέρνησης, γιατί όπως και να το κάνουμε η καταστολή, ειδικά σε μία χώρα με τις ιδιαιτερότητες της Ελλάδας, δεν είναι και το πιο δημιουργικό τμήμα της πολιτικής δραστηριότητας.

Ήδη λοιπόν η κυβέρνηση της ΝΔ το είχε μεταφέρει υπό τη σκέπη του υπουργείου εσωτερικών. Με την αλλαγή στις πρόσφατες Εθνικές Εκλογές, το ΠΑΣΟΚ το μετονόμασε σε "υπουργείο προστασίας του πολίτη". Αν και το υπουργείο είναι τόσο νέο, έχουν ήδη φτάσει στ' αυτιά μου αρκετά ευφυολογήματα , όπως "Υπουργείο ΠΡΟΠΟ" (από τα αρχικά των λέξεων), και νομίζω ότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη περιγραφή της μέχρι τώρα κατάστασης.

Γιατί η δραστηριότητά του θυμίζει το τυχερό αυτό παιχνίδι, όπου ένα ματς άλλοτε γέρνει προς τον "άσσο", πότε έρχεται "διπλό" και πότε ισοπαλία.

Θυμάστε ίσως τις τοποθετήσεις του προκατόχου Μαρκογιαννάκη,(εισαγγελέα επί χούντας των συνταγματαρχών) που ενοχοποιούσαν την αναρχία ως παρακλάδι της τρομοκρατίας. Το δόγμα αυτό δεν έδειχνε, πριν την υπουργοποίησή του τουλάχιστον, να ενστερνίζεται και ο Μ. Χρυσοχοϊδης (βλ. στάση του στα Δεκεμβριανά), αφού φρόντιζε να ξεχωρίζει την πολιτική ιδεολογία από τις ποινικά κολάσιμες πράξεις. Στάση όχι βέβαια επαναστατική, αλλά τουλάχιστον έντιμη σοσιαλδημοκρατική.

Ωστόσο, το "καλημέρα" της κυβερνητικής του δραστηριότητας δεν ήταν ανάλογο, με επιχειρήσεις στρατιωτικού τύπου στα Εξάρχεια μόλις μερικές μέρες μετά τις εκλογές. Όλα έδειχναν ότι προχωρούσαμε σε μία ακόμη συνηθισμένη περίπτωση προεκλογικού έτσι και μετεκλογικού γιουβέτσι.

Όμως ο ίδιος ο Χρυσοχοϊδης, έσπευσε να αιφνιδιάσει αφού δέχτηκε στο γραφείο του μέλη αριστερίζουσας κίνησης, και παραδέχτηκε ότι κάποιοι αστυνομικοί έχουν σχέσεις με την Χρυσή Αυγή, κάτι που δεσμεύτηκε να καταπολεμήσει.

Ακόμη, ανακοίνωσε πως η αστυνομία θα προσλάβει αλλοδαπούς με σκοπό την εναρμόνιση των σχέσεων και την ευκολότερη συνεννόηση με τους ανθρώπους από διαφορετικές κοινότητες που διαμένουν στη χώρα, κίνηση πρωτοποριακή για τα ελλαδικά δεδομένα. Εκτός αυτών, υποστήριξε την πρόσληψη ψυχολόγων και κοινωνιολόγων στα κλιμάκια της ΕΛ.ΑΣ.

Την αμέσως επόμενη, ξαναξύπνησε ο mr. Hyde. Ειδικές μονάδες της Αστυνομίας εισβάλλουν σε εκδήλωση στον βιβλιοχώρο Φλωράλ στα Εξάρχεια, υποβάλλουν σε εξονυχιστικό έλεγχο πολιτικοποιημένα άτομα, και συλλαμβάνουν ιστορικές πολιτικές φιγούρες όπως ο κ. Δημήτρης Παπαχρήστος, εκφωνητής του Πολυτεχνείου, αλλά και δημοσιογράφους. Ξεσπά κατακραυγή από πολλές πολιτικές δυνάμεις του τόπου, και ξαναγυρίζει ο εφιάλτης του κράτους καταστολής, πριν ακόμη προλάβουμε να πιστέψουμε σε μία προοπτική αλλαγής.

Σήμερα ωστόσο, ο υπουργός προστασίας του πολίτη ζήτησε και πήρε το "κεφάλι" του αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ.

Να το παίξω άσσο ή διπλό; Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα;