Η Ολλανδία λοιπόν ως τουριστική βιομηχανία παράγει δύο μεγάλες ομάδες καταναλωτών: τους ναρκωτουρίστες και τους σεξοτουρίστες. Μιλάμε για δύο πράγματα που μπορεί να βρει κανείς πάνω-κάτω σε κάθε ευρωπαϊκή πόλη, αλλά θέλεις η αστυνομική και κοινωνική ανοχή, θέλεις η ευρεία διαφήμιση μίας τέτοιας κατάστασης, έχει δημιουργήσει αυτό το φαινόμενο.
Βλέπεις δηλαδή περπατώντας στους δρόμους του Άμστερνταμ, πιτσιρικάδες Αμερικάνους, Σέρβους, Έλληνες που περπατούν στο δρόμο απολαμβάνοντας το τσιγάρο τους χωρίς να φυλάγονται. Τους δίνει μία αίσθηση ελευθερίας να γεύονται δημόσια κάτι που στη χώρα τους θα αποτελούσε αιτία προσαγωγής και δικαστηρίου.
Το ίδιο νιώθουν και οι δύο κοστουμαρισμένοι Γάλλοι της τάξης των golden boys, που διαπραγματεύονται σουρωμένοι, κι ενώ τα ατσαλάκωτα πουκάμισά τους να έχουν βγει απ'τα παντελόνια, μία ομαδική συνουσία με την κοπέλα της βιτρίνας.
Αυτές οι βιτρίνες! Πόσο μελάνι έχει χυθεί για πάρτη τους. Από copy-paste τουριστικούς οδηγούς μέχρι ηθικολόγους του χτες και του σήμερα, από πολιτικώς ορθούς ρήτορες μέχρι σκληροπυρηνικές φεμινίστριες.
Από τις παραπάνω ομάδες, έχουν ακουστεί πολλά και από διαφορετικές σκοπιές, πάντως όχι μελιστάλαχτα. Για το ολλανδικό μπουρδέλο, και για την ύπαρξη του πορνείου μέσα στην κοινωνία, μπορεί ο καθένας να πει ό,τι θέλει. Ο παπάς μπορεί να πει ότι συμβάλλει στην διαφθορά της ανθρώπινης ψυχής. Ο πολιτικός ότι διαλύει την συνοχή και την εργασιακή ηθική της κοινωνίας μας. Η φεμινίστρια ότι εξευτελίζει την γυναικεία σεξουαλικότητα.
Όλα δεκτά και συζητήσιμα.
Αλλά η μεγαλύτερη γκάφα όλων αυτών, είναι ο τρόπος που προσεγγίζουν το φαινόμενο της βιτρίνας. Τους φαίνεται απάνθρωπος και υποτιμητικός ο θεσμός της βιτρίνας στα πορνεία, γιατί υποβιβάζει την γυναίκα στο ρόλο του εμπορεύματος (λες και στις υπόλοιπες χώρες οι πόρνες δεν είναι σεξουαλικά εμπορεύματα). Το ότι βλέπουν ως περαστικοί μία "κόκκινη" βιτρίνα, όπως ακριβώς βλέπουν ρούχα και παπούτσια στα μαγαζιά, φαντάζει στους ταξιδιώτες που έρχονται από άλλη χώρα υπερβολικά ωμό.
Η αντίληψη αυτή δεν είναι ακόλουθη, όμως, με τα ολλανδικά ήθη.
Για να κατανοήσουμε το ολλανδικό μπουρδέλο, πρέπει να κατανοήσουμε πρώτα το ολλανδικό σπίτι.
Και δεν είναι τυχαίο ότι τα μέρη αυτά ονομάζονται ο ί κ ο ι ανοχής ή "σπίτια" στην δική μας καθομιλουμένη.
Αυτές είναι δύο φωτογραφίες που τράβηξα από ταξίδια στην Ολλανδία. Ίσως δεν φαίνεται με τον καθαρότερο τρόπο (άλλωστε δεν βγήκαν γι'αυτό το σκοπό), αλλά τα ισόγεια σπίτια έχουν τόσο μεγάλα παράθυρα που είναι ουσιαστικά βιτρίνες (χαρακτηριστικότερο το σπίτι κάτω αριστερά στη δεύτερη φωτογραφία). Έτσι μπορείς κάνοντας την βόλτα σου στο δρόμο κυριολεκτικά να δεις στο ίδιο ύψος με σένα τον ένοικο να απολαμβάνει τον καφέ του στο καθιστικό του. Κάνοντας έναν τέτοιο περίπατο, μου δημιουργήθηκε η απορία "μα καλά, δεν ανησυχούν καθόλου που η ιδιωτική τους ζωή γίνεται δημόσια με τέτοιο φανερό τρόπο;"
"Εάν θέλουν να κάνουν κάτι που δεν επιθυμούν να δεις, απλούστατα θα κλείσουν την κουρτίνα", μου είπαν άνθρωποι που διαμένουν εκεί.
Κι αυτός είναι, αλήθεια, και ο τρόπος με τον οποίο δουλεύουν και οι γυναίκες στα "σπίτια": εάν περπατάς στην περιοχή και δεν έχουν πελάτη, θα τις δεις να κάνουν νάζια, να προσκαλούν τους περαστικούς ή να παίρνουν όσο προκλητικότερη πόζα μπορούν πίσω από το τζάμι. Εάν δεις την κουρτίνα κλειστή, σημαίνει πως η κοπέλα είναι "απασχολημένη", οπότε δε μπορεί να δεχτεί κάποιον εκείνη τη στιγμή.
Αυτούς τους κώδικες τους γνωρίζουν οι Ολλανδοί από την γενικότερη κοινωνική τους ζωή και δεν τους παρεξηγούν. Τους υιοθετούν ή τους απορρίπτουν στην καθημερινότητά τους.
Με τα ίδια σταθμά, ίσως φαινόταν αστείο ή παράξενο σε πολίτες άλλων χωρών, το ότι στους ελληνικούς οίκους ανοχής υπάρχει σαλονάκι υποδοχής (κατά τα ανατολίτικα ήθη του "μουσαφίρη" ή πάλι κατά τα πρότυπα της "φιλοξενίας" των αρχαίων ημών), αλλά και ο ρόλος της τσατσάς που "διαφημίζει" τις αρετές της εκδιδομένης.
Αλλάζοντας τόπους, αλλάζουν και τα ιδιαίτερα εκείνα σημεία που συγκροτούν κώδικες κοινωνικής συνεννόησης. Και το ολλανδικό μπουρδέλο είναι μία τέτοια περίπτωση.
