Το κάπνισμα ως κοινωνικό σημείο και ως ποιητικός τόπος

(Μπανταρισμένα σπαράγματα από το ημερολόγιο του καπνού)

ο Κορνήλιος Καστοριάδης

 Τι είναι αυτό που μας κάνει να καπνίζουμε; Αν δει κανείς το θέμα ψυχρά τοξικολογικά, θα μπορούσε να πει ότι η πρόσληψη νικοτίνης και άλλων ουσιών που υπάρχουν στο τσιγάρο ενεργοποιεί τη διέγερση του νευρικού συστήματος. 

Ας είμαστε όμως ειλικρινείς: η συνηθισμένη αντίδραση ενός ανθρώπου που έρχεται για πρώτη φορά στη ζωή του σ'επαφή με το κάπνισμα, είναι να αηδιάσει πρώτα απ'όλα με την γεύση που θυμίζει δηλητήριο, και να ξεσπάσει σε δυνατό βήχα. Και αυτή η εμπειρία συνήθως θα συνοδεύεται από γέλια των γύρω "παλιών". Η ιστορία του καπνίσματος, από την πρώτη τζούρα μέχρι την εδραίωσή του ως συνήθεια, είναι σφιχτά συνδεδεμένη με κοινωνικούς κώδικες. 

 Ο κύριος λόγος για τον οποίο τόσοι άνθρωποι σε όλη τη γη καταφεύγουν στο κάπνισμα, δεν μπορεί να είναι η πρόσληψη ουσιών που ουσιαστικά είναι δηλητηριώδεις. Ας σκεφτούμε τη ζάχαρη. Σαφώς πιο ευχάριστη όταν προσλαμβάνεται, ενεργοποιεί αίσθηση ευφορίας και πληρότητας. Θα φαινόταν όμως τουλάχιστον γελοίο να κυκλοφορούμε με ένα κουτί ζαχαρωτά στην τσέπη μας, κραδαίνοντάς τα κάθε λίγο όταν πίνουμε καφέ, όταν κάνουμε μία συζήτηση ή αφού κάνουμε έρωτα. 

η γειτονιά μου

Τι όμορφη που είναι η γειτονιά μου όταν κοιμάται...

Ας κρατήσει λίγο ακόμη τ'ονείρεμα
Ως το πρωί που ξεκινάει η ξεφτίλα

Έαρ σαν πάντα

Περνώντας πάλι από κάποιες φωτογραφίες του Α. Εμπειρίκου σήμερα το πρωί, θυμήθηκα πως είναι να αντλείς αισιοδοξία και δύναμη υγείας μέσα από την τέχνη.

Και συνειρμικά μου ήρθε στο νου το παρακάτω ποιήμα του:

ΕΑΡ ΣΑΝ ΠΑΝΤΑ

Καλύπτουσα τα κύματα του δορυάλωτου χωριού με το κόκκινό της φόρεμα
Πρώτα μικρή κ’ έπειτα μεγάλη
Ανεβαίνει στην κορυφή του πύργου
Και πιάνει τα σύννεφα και τα συνθλίβει επί του στήθους της
Ίσως ποτέ να μην υπήρξε μεγαλείτερος καϋμός απ’ τον δικό της
Ίσως ποτέ να μην έπεσαν ψίθυροι πιο πεπυρακτωμένοι στην επιφάνεια ενός προσώπου

Ίσως ποτέ δεν εξετέθη στην κατανόησι ανθρώπου έκθεσις πιο εκτεταμένη

Έκθεσις πιο ποικίλη πιο περιεκτική από την ιστορία που λεν τα νέφη αυτής της εξομολογήσεως
Εδώ κ’ εκεί τα κόβουν λαιμητόμοι
Θερμές σταγόνες πέφτουνε στην γη
Ο γήλοφος που σχηματίσθηκε στο κυριώτερο σημείο της πτώσεως
Φουσκώνει και ανεβαίνει ακόμη
Κανείς δασμός δεν είναι βαρύτερος από μια τέτοια σταγόνα
Κανένα διαμάντι πιο βαρύ
Κανείς μνηστήρ πιο πλήρης πάθους
Στιλπνά τα κράσπεδα του λόφου και γυαλίζουνε στον ήλιο
Στην κορυφή του περιμένει μια λεκάνη
Είναι γιομάτη ως επάνω
Κι απ’ τα νερά της αναδύεται μια πολύ μικρή παιδίσκη ωραιότατη.
Ελπίδα μας αυριανή.

Ακούστε το ποιήμα σε ανάγνωση του ίδιου του Α.Ε.