Η Σύρος, ο Σύρος, ο Σύριος και ο Συριανός

Έχουμε ακούσει τον τελευταίο καιρό να γίνεται λογος για "Σύριους πρόσφυγες" αλλά και για "Σύρους". Εύλογα λοιπόν μπορεί να προκύψει το ερώτημα, προς τι αυτή η γλωσσική διμορφία;

Γιατί άλλοι ονομάζουν τους κατοίκους της Συρίας "Σύριους" και άλλοι "Σύρους";

Το τοπωνυμικό "Σύρος" λοιπόν, απευθύνθηκε στον κάτοικο της Συρίας για να μην δημιουργείται σύγχυση με τον κάτοικο της νήσου Σύρου. Αυτό όμως, σε βάθος χρόνου έχει αποδειχτεί περισσότερο μπέρδεμα παρά λύση: ένας σεβαστός αριθμός ομιλητών της ελληνικής έχει καθιερώσει το "Σύριος" για τον κάτοικο της Συρίας, ενώ για τον νησιώτη εκ Σύρου προτιμά το τοπωνυμικό "Συριανός" (κατά το Σφακιανός, Καλαματιανός κλπ.). Μάλιστα, το Συριανός έχει καθιερωθεί ως επώνυμο, που όπως είναι γνωστό συχνά φανερώνει την ιδιαίτερη καταγωγή κάποιου. Παρόλο που υπάρχει και το επώνυμο "Σύριος", αυτό βρίσκεται κυρίως σε Αττική και Πελοπόννησο, και καθόλο στην ίδια τη Σύρο. Εξάλλου, η λαϊκή ονομασία της Σύρου είναι "Σύρα", όπως μας έχει σωθεί και στην αυτοβιογραφία του μεγάλου ρεμπέτη που καταγόταν από το νησί, του Μάρκου Βαμβακάρη: 

"Όλος ο κόσμος της Σύρου μ' αγαπούσε πολύ, διότι κι εγώ ήμουν Συριανός και το είχαν καμάρι οι Συριανοί. Κάθε καλοκαιράκι με περίμεναν να πάω στη Σύρα να παίξω και να γλεντήσει όλη η Σύρα μαζί μου." 1

Όπως έχει αποδειχτεί σε πολλές περιπτώσεις, η λαϊκή γλώσσα είναι ένα βήμα μπροστά από την κανονιστική φιλολογία.

Η εμφάνιση του επωνύμου "Συριανός" στην Ελλάδα

Η εμφάνιση του επωνύμου "Σύριος" στην Ελλάδα  2

Σύρα- Μάρκος Βαμβακάρης

________________________________________________________________

1. Μάρκος Βαμβακάρης, αυτοβιογραφία, εκδ. Παπαζήση 1978

2. Εμφάνιση ανά χρήστη τηλεφωνικής συσκευής: http://apps.vrisko.gr/apo-pou-krataei-i-skoufia-sou

cyslang: Η πρώτη ιστοσελίδα για την κυπριακή αργκό είναι γεγονός

Το πόσο σημαντική είναι η ομιλούμενη λαϊκή γλώσσα, όπως και η μελέτη της σε πολλά επίπεδα, είναι κάτι για το οποίο δε νομίζω πως χρειάζεται πλέον να επιχειρηματολογήσει κανείς. Είναι μεγάλη υπόθεση για όποιον ασχολείται με αυτή, να ερευνά όχι μόνο τους λόγιους, τους "επίσημους" ή τους παλαιότερους τύπους της, αλλά και την σύγχρονη, ζωντανή πλευρά της, που δε βρίσκεται πάντα καταλογογραφημένη σε βιβλιογραφίες. 

Ενώ στην νεοελληνική κοινή υπάρχει εδώ και χρόνια το slang.gr, ένας ωκεανός διαδικτυακής γνώσης πάνω στην αργκό, δεν υπήρχε ένα αντίστοιχο εγχείρημα για την κυπριακή διάλεκτο, η οποία καθημερινά γεννάει νέους τύπους και εκφράσεις, όπως κάθε ζωντανός κώδικας επικοινωνίας. 

Το "αδερφάκι" του λοιπόν, ακούει στο όνομα cyslang και είναι ένα διαδικτυακό λεξικό που σκοπεύει να φωτίσει αυτή την σκοτεινή -μέχρι τώρα- πλευρά της γλώσσας. Εμπνευσμένο από ομάδα εργασίας του τμήματος γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. 

Χαράμι/Χαλάλι: Δύο ισλαμικές έννοιες στο νεοελληνικό λεξιλόγιο

Πάνε χρόνια που το έχω εντοπίσει, σκυμμένος πάνω από μία σειρά αιγυπτιώτικα φύλλα σε κάποια βιβλιοθήκη: μπορεί συχνά να βλέπουμε το Ισλάμ ως κάτι εντελώς έξω από τον δικό μας πολιτισμό, ωστόσο η νεοελληνική έχει ενσωματώσει δύο καθαρά θρησκευτικές έννοιες του μουσουλμανικού κόσμου: χαράμι και χαλάλι. 

Χαλάλ (حلال) είναι το αποδεκτό σύμφωνα με τον θρησκευτικό νόμο του Ισλάμ. Στα "δικά μας" πέρασε ως κάτι που αξίζει να δώσεις χωρίς τύψεις (κρατήσαμε δηλαδή την ηθική έννοια του θρησκευτικού όρου): "Χαλάλι τον κόπο μου, το χρώμα βγήκε υπέροχο". Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο ενσωματώθηκε στη νεοελληνική και η αντίθετη έννοια, το χαράμι. Χαράμ ( حرم και حرام) είναι το απαγορευμένο, αυτό που επιφέρει την αμαρτία. Σε έναν άνθρωπο που θα έπαιρνε λεφτά με δόλο ή για κάτι που δεν άξιζε, βρίσκεται ακόμη σε ευρεία χρήση η φράση "χαράμι να σου γίνουν". 

Σε χριστιανικά συμφραζόμενα, το χαράμι και το χαλάλι είναι το νηστίσιμο και το αρτύσιμο, απλώς έχει επικρατήσει περισσότερο για διατροφικές παρά για ηθικές πράξεις. Ωστόσο, και το Ισλάμ και ο Χριστιανισμός επεκτείνουν την διαδικασία της νηστείας και στην ανθρώπινη ηθική.

Για την Άννα του Γιάννη Ζελιαναίου

Πάει καιρός που έλαβα την Άννα του Γιάννη Ζελιαναίου. Ξέρετε πως πάει, αν βλέπεις το βιβλίο ως κάτι ζωντανό, χαϊδεύεις τις διαστάσεις του, μυρίζεις προσεκτικά τα χαρτιά, κολλάς κανένα πεντάλεπτο στην προμετωπίδα, κι άλλα τέτοια γραφικά. Όταν ξεκίνησα να διαβάζω, δε σταμάτησα πουθενά. Διάβασα με ενδιαφέρον μέχρι και τον κολοφώνα. Δεν ξέρετε τι βάσανο είναι αυτό για έναν άνθρωπο που σπάνια δημιουργεί αυστηρή δομή στο διάβασμά του, που μπορεί να πετάει από στίχο σε στίχο και από σελίδα σε σελίδα χωρίς να σέβεται τον κόπο του συγγραφέα.

Λοιπόν για αυτό εδώ το βιβλιαράκι, πρέπει να γράψω κάτι. Τι πέτρα έχω φάει; Πως μπορεί να υπάρχει ένα κείμενο που να πλησιάζει τόσο πολύ την εικόνα που έχεις για τον έρωτα, έτσι που διαβάζοντάς το να σου δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι αυτές οι σκέψεις ξεπηδάνε από το δικό σου κεφάλι;

Το βράδυ εκείνο ένιωθα πως είχα πυρετό. Πάλευα να το εξηγήσω λογικά. Τα κείμενά μας και οι εμπειρίες μας. Κάτι τέτοιο πρέπει να είναι. Ένας Έλληνας που τον πνίγει η Ελλάδα, ένας άνθρωπος που γράφει, κάποιο περίεργο καράβι τον βγάζει στην Κύπρο, όπου αισθάνεται απόλυτα ξένος και απόλυτα ντόπιος, δουλεύει dj πίνοντας σε μπαρ της Λευκωσίας, εκδίδει βιβλία. Πόσοι άνθρωποι πρέπει να υπάρχουν με αυτή την πορεία εκτός από μας; Θα μπορούσαμε να έχουμε βρεθεί χιλιάδες φορές, να έχουμε πει απίστευτες αλήθειες πάνω στη ζαλάδα μας την ώρα που σβήνει η τελευταία μπαλάντα κι έχουν μείνει δυο-τρεις τρεκλίζοντας από αγάπη ή απόγνωση. Κι όμως, μία φορά ήταν να βρεθούμε και εγώ έφυγα πέντε λεπτά νωρίτερα, ενώ αυτός άργησε πέντε λεπτά. Δεν είναι λογοτεχνικό καπρίτσιο αυτό που γράφω, έγινε έτσι.

Πάλι όμως στραβοπατάνε οι σκέψεις μου, όλο ξεκινάω να πω για κείμενα και λέω για ανθρώπους.

Όλη η συλλογή είναι ένα σπαρακτικό βίωμα του έρωτα, όχι απλό ημερολόγιο ενθουσιασμών και απογοητεύσεων, αλλά υπαρξιακή κατάθεση. Η Άννα είναι μία και μοναδική, και μαζί είναι όλες οι γυναίκες που αγαπήσαμε. 

Είπα λοιπόν να γράψω κάτι για την Άννα. Δεν έγραψα τίποτε. Την ξανάβαλα στο ράφι της βιβλιοθήκης. Τι να γράψω; Ότι μου άρεσε το τάδε απόσπασμα; Αυτά είναι για άλλου τύπου συλλογές. Τελικά κάτι μήνες αργότερα, ξαναπερνώντας ανάμεσα από αυτές τις γραμμές, μου ήρθε να γράψω αυτό. Μπορεί να μην έχει καμία σχέση με την Άννα, μπορεί και να έχει. 

Συνάντηση με την άλλη όχθη, Σάββατο 10 Μαίου 2014, Αίθουσα Κώστας Μόντης, Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, 18:00

"Και κάτι άλλο, φίλοι μου. Πρέπει να ξέρετεπως απλώς διεκπεραιώνουμε ξένη αλληλογραφία,τίποτα περισσότερο"

           Κώστας Μόντης

Ο Μίμης Σουλιώτης ήταν ένας από τους δασκάλους μου. Όχι από εκείνους που σε αξιολογούν και τους ξεχνάς, αλλά από εκείνους που ένα κομμάτι του εαυτού τους εξακολουθεί να ζει μέσα σου. Θα μπορούσαμε να είχαμε βρεθεί αλλού, το ακαδημαϊκό ακροατήριο ήταν η αφορμή. Ήξερε από ποίηση, ήξερε από τσίπουρο, κάπνιζε το ένα πάνω στο άλλο, έζησε το ρεμπέτικο, τίμησε τη γυναίκα. 

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΠΟΧΕΣ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ, ένα κείμενο με αφετηρία τις «ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΠΟΧΕΣ ΤΟΥ [Α]» της Ειρήνης Καραγιαννίδου.

Εκφωνήθηκε στο Μουσείο Φωτογραφίας, στις 14/2/2014, στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «Οι τέσσερις εποχές του [Α]»

Το να γράφεις ερωτική ποίηση, σε οποιαδήποτε εποχή, σε οποιοδήποτε επίπεδο και ύφος, είναι μία από τις εκφράσεις του ανθρώπινου τραγικού. Προϋποθέτει έναν άνθρωπο φορτισμένο με τέτοιο τρόπο, που να μπορεί να αναμετρηθεί με τα πολλαπλά πρόσωπα μίας απουσίας. Εύκολα θα μπορούσε κανείς να αναρωτηθεί: «Είναι απαραίτητο η ερωτική ποίηση να απευθύνεται σε κάτι απόν; Δεν είναι, μήπως, δυνατόν να υμνηθεί ο έρωτας, με όλες τις εντάσεις και όλες τις χαρές του, ως μία κατάφαση, ως μία γιορτή  που υμνείται και αποτυπώνεται στο χαρτί;»

Η απάντηση είναι ότι από τη στιγμή που ένα ερωτικό υποκείμενο εισάγει τον εαυτό του στη διαδικασία της συγγραφής, αγκαλιάζει μόνο ένα από τα πολλά πρόσωπα του έρωτα. Για να το αντιληφθούμε αυτό στην πλήρη ουσία του, πρέπει να ανατρέξουμε στην αρχαία ελληνική θεώρηση που δίνει στην πανανθρώπινη αυτή έλξη πολλά πρόσωπα: Ο Έρως, ο Αντέρως, ο Ίμερος, ο Πόθος, ήταν θεότητες- έννοιες που αντανακλούσαν τις διαφορετικές αποχρώσεις μίας ενιαίας τροχιάς.

ta greeklish

Τα Greeklish (Γκρίκλις), από τις λέξεις greek (ελληνικά) και english (αγγλικά), γνωστά και ως Grenglish, Λατινοελληνικά ή Φραγκολεβαντίνικα, είναι η ελληνική γλώσσα γραμμένη με το λατινικό αλφάβητο. Είναι ένα είδος μεταγραφής. 
http://el.wikipedia.org/wiki/Greeklish

Συμπλήρωσα πρόσφατα με μεγάλη μου χαρά ένα ερωτηματολόγιο που μου έστειλε η παλιά καλή μου συμφοιτήτρια Σ., με θέμα τα greeklish και το κατά πόσο σχετίζονται με την ανορθογραφία των σημερινών μαθητών. 

Κάτι που προσπάθησα να αποφύγω συμπληρώνοντάς το -δεν ξέρω αν το κατάφερα- είναι να μην φανώ ο παράξενος μεγαλύτερος που πιστεύει ότι όλα στην εποχή του ήταν καλύτερα (επίπεδο μαθητών, σεβασμός κλπ). Ούτε θέλω να είμαι ο τεχνοφοβικός άνθρωπος που δαιμονοποιεί την αλματώδη εξέλιξη της τεχνολογίας τα τελευταία χρόνια και την ενασχόληση πολλών (ειδικότερα της νέας γενιάς) με αυτήν. 

Τώρα που το ξανασκέφτομαι, δεν κατάφερα να αποφύγω τίποτε από τα παραπάνω.

Η τύχη του ποιητικού λόγου σήμερα (με αφορμή την παγκόσμια ημέρα ποίησης)

Όπως όλες οι "παγκόσμιες ημέρες", έτσι και η παγκόσμια ημέρα ποίησης που πρόσφατα μας άφησε, ούτε αλλάζει κάτι σε σχέση με το θέμα της (τι αλλάζει άλλωστε η παγκόσμια ημέρα κατά του ρατσισμού, ή   η παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος;) ούτε σε ευρύτερο πλαίσιο την καθημερινότητά μας. 

Το μόνο που μας προσφέρει είναι η αφορμή να αναλογιστούμε την τύχη και την χρήση της ποιητικής γλώσσας στη σημερινή κοινωνία. 

Τι μπορεί να δει κανείς την ημέρα αυτή; Ίσως κάποιες αφίσες για λογοτεχνικές βραδιές. Κάποια δημοσιεύματα σε εφημερίδες και ιστοσελίδες σε στιλ "10 ποιήματα που θα πρέπει να (ξανα)διαβάσετε". Στα μάτια των πολλών, η ποιητική γλώσσα είναι ένα μάλλον παρωχημένο σύστημα έκφρασης, που αγγίζει τα όρια του φαιδρού. Για άλλους παραμένει απλώς ακατανόητη και απροσπέλαστη. 

Και όμως, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, οι νέοι ποιητές έκαναν σειρά έξω από τα γραφεία των εφημερίδων, με την ελπίδα να δημοσιευτεί κάποιος στίχος τους. Πολλά μεγάλα τραγούδια αποτελούσαν μελοποίηση ποιημάτων. Και ασφαλώς οι γνωστότεροι ποιητές αποτελούσαν διακεκριμένα πρόσωπα της κοινωνίας. 

Τι μεσολάβησε και η ποίηση έγινε με το πέρασμα του χρόνου ένας δυσπρόσιτος κώδικας;

24 γράμματα- ηλεκτρονικό περιοδικό για τη γλώσσα, την ιστορία, τον πολιτισμό

Με ενημέρωσαν για την ύπαρξή του, μου άρεσε και το μοιράζομαι. Το ηλεκτρονικό περιοδικό "24 γράμματα" είναι ένα κομμάτι από το ψηφιδωτό που λείπει στην νεοελληνική λογοτεχνία και όχι μόνο.

Αναρωτήθηκα πολλές φορές γιατί να έχουμε τόσα πολλά έντυπα περιοδικά (μία βόλτα σε κεντρικά βιβλιοπωλεία θα σας εκπλήξει για το πλήθος τους), τα οποία θέλουν περισσότερη εργασία κι έξοδα (σελιδοποίηση, στήσιμο,εκτύπωση), και να μην έχουμε αντίστοιχο αριθμό ηλεκτρονικών προσπαθειών που προσφέρουν αντίστοιχες (ή περισσότερες) δυνατότητες. 

Φωτεινές εξαιρέσεις που έχω εντοπίσει ως τώρα είναι τα ηλεκτρονικά περιοδικά e-missos,  istros, elogos  και  λέξημα. 

Θέλεις λίγο η εμμονή των λογοτεχνών και θεωρητικών με την έντυπη εικόνα του κειμένου, θέλεις η προβληματική σχέση πολλών από αυτούς με την τεχνολογία, μας αναγκάζουν να μη γνωρίσουμε ποτέ κείμενα-διαμάντια. Να όμως που αυτό το σκηνικό πάει δειλά-δειλά να αλλάξει. 

Τα "24 γράμματα" έχουν αυτή την εβδομάδα στην πρώτη σελίδα ένα ωραίο αφιέρωμα στον μεγάλο σύγχρονο ποιητή Μίλτο Σαχτούρη. 

Περί λεξιπενίας

"Ενδεχομένως λοιπόν ο όρος λεξιπενία θα ήταν ακριβέστερο να νοηθεί ως η γνώση ενός περιορισμένου λεξιλογίου, όταν δηλαδή κάποιος γνωρίζει λιγότερες λέξεις από όσες η ηλικία του ή το μορφωτικό επίπεδό του θα του επέτρεπαν"

Φοίβος Παναγιωτίδης

Αναγκάστηκα για εκπαιδευτικούς λόγους να έρθω και πάλι σε επαφή με εκείνα τα πομπώδη κείμενα που διδαχτήκαμε στο Λύκειο για την υποτιθέμενη "λεξιπενία" της γλώσσας. Η αναφορά στην λεξιπενία είναι ίσως το χειρότερο χούι των ανθρώπων που (αυτο)αποκαλούνται διανοούμενοι, ειδικά των φιλολόγων παλαιάς κοπής που έχτισαν όνομα τις περασμένες δεκαετίες και πλέον έχουν αποκτήσει τον ρόλο του ξερόλα (καταλαβαινόμαστε και χωρίς ονοματεπώνυμα)

Ο ρόλος της γλώσσας ανέκαθεν ήταν επικοινωνιακός, ενώ είναι γνωστό σε οποιονδήποτε πρωτοετή φοιτητή φιλολογικής σχολής ότι δεν υπάρχουν "ανώτερες" και "κατώτερες" γλώσσες, ότι δεν υπάρχει "άλαλος" λαός και ότι οι μοναδικοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν πρόβλημα γλώσσας είναι όσοι έχουν κάποια εγκεφαλική ιδιαιτερότητα ή βλάβη.
Αφού όλα τα παραπάνω είναι γνωστά μέσω των ανακαλύψεων της γλωσσολογίας, πώς υπάρχουν ακόμη αυτοί που αποδίδουν στη γλώσσα υπερφυσικές ιδιότητες;
Πώς είναι δυνατόν να γράφεται από πένα ακαδημαϊκών ότι η γλώσσα μας έχει "στερέψει" και ότι επίκειται "αφανισμός";
Πίσω από τα κροκοδείλια δάκρυα για την "κατάντια" της νεοελληνικής, κρύβεται μία επικίνδυνη αυταρέσκεια του δικτύου των "πνευματικών ανθρώπων" (α ρε έκθεση με τους τύπους σου!), μία ηθικολογική δήλωση πίσω από την γλωσσική.
Η ιδιαίτερη γλώσσα των γραφιάδων, των πολιτικών και των εκπαιδευτικών, με τους δικούς της τύπους και κανόνες, έχει αναγνωριστεί κοινωνικά ως ανώτερη. Υπάρχει από αυτή την γλωσσική ομάδα μία περιφρόνηση για οτιδήποτε δεν συμπίπτει με τις δικές της γλωσσικές επιλογές. Συχνά ακούμε για την νεολαία των "τριακοσίων λέξεων", κι αυτό εμένα μου δείχνει ότι κανείς από τους κινδυνολόγους διανοούμενους δεν έχει σκύψει πάνω από την νεολαία, δεν έχει ακούσει τους διαλόγους της. Γιατί εάν το είχε πράξει, δεν θα τολμούσε να μιλήσει για τριακόσιες λέξεις, παρά για μία πληθώρα νεολογισμών και καινοτομιών, που ίσως να ξενίζει τους μεγαλύτερους, αλλά δεν περιορίζεται σε καμία περίπτωση σε λίγες εκατοντάδες.
Την ίδια τύχη επιφυλάσσει ο νεοέλληνας "πνευματικός" στις διαλέκτους. Καμιά φορά καμαρώνουμε για τις αρχαίες λέξεις που συναντάμε π.χ. στα κρητικά αλλά κανένας κρητικός βουλευτής δε θα διάβαζε την προεκλογική του ομιλία στην πλατεία του Ηρακλείου σε διάλεκτο.
Όπως και στην Κύπρο όπου η καθημερινή ομιλία γίνεται εξολοκλήρου στη διάλεκτο, κανένας δημοσιογράφος δε τολμάει να εκφωνήσει τις ειδήσεις στα κυπριακά.
Η αντίληψη ότι η νεοελληνική κοινή, και μάλιστα η "ξύλινη",κεκαθαρμένη (χο χο!) εκδοχή της είναι η "σοβαρή" γλώσσα ενώ οτιδήποτε εκτός αυτής μιαρό, περιορίζει τα σύνορα των λεξιλογικών μας επιλογών, κάτι το οποίο υποτίθεται ότι θέλουν να αποφύγουν οι νεοέλληνες "διαννοούμενοι".
Να μη μιλήσουμε για τις διάφορες κοινωνικές διαλέκτους, όπως η γλώσσα των γηπέδων, η γλώσσα των χρηστών απαγορευμένων ουσιών ή των ομοφυλοφίλων, γιατί φαντάζομαι ότι αυτοί κατατάσσονται χωρίς δεύτερη σκέψη στους "γλωσσικά φτωχούς".
Κι όμως, θέλω να κάνουμε μία υπόθεση εργασίας:
Σε κάποιο γήπεδο, εμφανίζεται ένας καθηγητής ομιλών περί λεξιπενίας, ενώ προκύπτει μία αμφισβητούμενη φάση και ο διπλανός του λέει "κοίτα το κοράκι!"
Δίνω 90% πιθανότητες ο καθηγητής να κοιτάξει τον ουρανό και να ψάχνει για το πουλί, παρά να δει τον διαιτητή στο κέντρο του γηπέδου.
Δάσκαλε που δίδασκες, άκου και τα παιδιά σου.

Πως τολμάς και ξαναβαφτίζεις τον Οζίλ;

Βραδινές ειδήσεις, αθλητικό ρεπορτάζ. Πλάνα από την συνέντευξη τύπου της Ρεάλ Μαδρίτης που παρουσιάζει το καινούριο της μετεγγραφικό απόκτημα. Σπικάζ του Έλληνα δημοσιογράφου, ο οποίος περιγράφει με στόμφο: "Την απόκτηση του [ˈmeːzut ˈøːzil] ανακοίνωσαν οι Μαδριλένοι..."

Του ποιού; 

Κανείς δε κατάλαβε ποιόν παίκτη πήρε η Ρεάλ, αν και η ισπανική ομάδα είναι γνωστό ότι δαπανά πολλά χρήματα κάθε χρόνο και φέρνει τρανταχτά ονόματα. Όταν ο φακός πήγε στον...νεοφερμένο ποδοσφαιριστή, πολλοί αναρωτήθηκαν: "Ρε συ, αυτός δεν είναι ο Οζίλ;" 

Ο εν λόγω δημοσιογράφος έκανε ένα ολέθριο λάθος: διάβασε το όνομα του Γερμανού ποδοσφαιριστή...σωστά! Με τα umlaut, με τα z και τον ορθό τονισμό που φανερώνουν την τουρκική καταγωγή του παίκτη, εν ολίγοις με όλα τα στοιχεία που θα λάτρευε ένας γλωσσολόγος και θα μισούσε ο μέσος φίλαθλος.

Ο λόγος της παρανόησης είναι απλός: ο παίκτης είχε "βαφτιστεί" κατά τη διάρκεια του πρόσφατου Μουντιάλ, όταν έγινε ευρύτερα γνωστός στο ελληνικό κοινό μέσω των μεταδόσεων της ΕΡΤ. 

Ο αθλητικογράφος, όταν έχει να κάνει με ξένους παίκτες που το όνομά τους υπακούει σε άλλα γλωσσικά συστήματα, γίνεται ένας μικρός νονός. Κατά το θυμόσοφο "καλύτερα να σου βγει το μάτι παρά το όνομα", πολλές φορές είναι μάταιες ακόμη και οι διευκρινίσεις των ίδιων των παικτών σχετικά με τα ονόματά τους. 

Μάταια προσπαθούσε ο κακομοίρης Καμερουνέζος τερματοφύλακας Pierre Ebéde ("βαπτισμένος" Έμπεντε υπό αγνώστου δημοσιογράφου) να πείσει ότι η σωστή προφορά του ονόματός του είναι Έμπιντι. 

Το ίδιο συνέβαινε και με τον παλαίμαχο πλέον Μπλάντεν Φορτούλα, του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν (και είναι) Φούρτουλα. Βέβαια ο ίδιος δείχνει να έχει συμβιβαστεί με τον "επαναβαπτισμό" του, αφού σήμερα πολιτεύεται με το "νέο" του επίθετο. 

Κάπως διαφορετικά είχε αντιμετωπίσει το θέμα ο Αιγύπτιος ποδοσφαιριστής Abdel Sattar Sabry για τον οποίο πονοκεφάλιαζαν οι αθλητικογράφοι και αποφάσισαν να τον ρωτήσουν κατά την άφιξή του στο αεροδρόμιο: Το όνομά σου διαβάζεται Σάμπρι ή Σαμπρί; 

"Διαβάστε το όπως θέλετε, αρκεί να το θυμάστε"

Μία ξεχωριστή, σίγουρα, θέση στην Βαβέλ των ποδοσφαιρικών ονομάτων έχει ο Ολλανδός ποδοσφαιριστής Dirk Kuijt, του οποίου το όνομα έχει διαβαστεί από τους Έλληνες αθλητικογράφους ως Κάουτ, Κόιτ, Κούιτ αλλά και Κάιτ, κάτι σαν τον άνθρωπο με τα χίλια ονόματα.

Ο κήνσορας, ο κέρσορας και δυο αυγά Τουρκίας

Η εφημερίδα "Ελεύθερος Κόσμος" δεν αφήνει πολλά περιθώρια για παρανοήσεις: μία επίσκεψη στην ηλεκτρονική της μορφή είναι αρκετή για να δει κανείς τα ενδιαφέροντα και την ιδεολογική κατεύθυνση των εκδοτών: ένα αφιέρωμα στον Ίωνα Δραγούμη, μία είδηση για τον θάνατο του πρώην δικτάτορα Ιωαννίδη (με μία δόση συμπάθειας προς τον εκλιπόντα), αλλά και ένα κείμενο για την... ηρωϊκή αντίσταση της ΕΟΚΑ Β...

Ο υπότιτλος της εφημερίδας; "Καθημερινή ενημέρωση χωρίς δεσμεύσεις" (!)

Η αδέσμευτη λοιπόν αυτή εφημερίδα, έχει όπως φαίνεται και αθλητικές ανησυχίες.

Ένα από τα κεντρικά θέματά της σήμερα ήταν το καίριο ερώτημα "στα χέρια αντιεξουσιαστών η Θύρα 4;"

Η φωτογραφία που συνοδεύει το άρθρο, δίνει την εντύπωση πως πρόκειται για στιγμιότυπο από την ιστοσελίδα του γνωστού συνδέσμου του Π.Α.Ο.Κ.

Ωστόσο, στην πραγματικότητα δεν είναι παρά ένα κολλάζ και μάλιστα με συγκεκριμένη στόχευση. Συστατικά του, τα παρακάτω:

1. Το πραγματικό banner της ιστοσελίδας (Θ4) δεσπόζει στην κορυφή έτσι ώστε να δίνεται η εντύπωση ότι αναπαράγεται όπως δημοσιεύτηκε
2. Μία φωτογραφία από ένα παιχνίδι στο οποίο είχε ανέβει τουρκική σημαία από τους ασπρόμαυρους οπαδούς (η οποία όμως είχε σηκωθεί ειρωνικά σε τοπικό ντέρμπι ως απάντηση σε αντεθνικά συνθήματα) 
3. Ένα απόσπασμα από παλαιότερη ανακοίνωση στην οποία γινόταν αναφορά στα ελληνοτουρκικά
4. Ένα υστερόγραφο από πρόσφατη ανακοίνωση σε σχέση με τον επικείμενο αγώνα εναντίον της τουρκικής ομάδας Φενέρμπατσέ

Όλα τα παραπάνω, αφού υπέστησαν μία γκαιμπελικού τύπου συρραφή, διαμόρφωσαν την εικόνα μιας ιστοσελίδας που μοιάζει περισσότερο με αυτή του τουρκικού υπουργείου εξωτερικών, παρά με αυτή του συνδέσμου!

Στο κείμενο του "Ε.Κ." διαβάζουμε τα συγκλονιστικά: 

"Μέχρι που έσκασαν μύτη οι αναρχικοί και αριστεριστές, που θέλουν να «πολιτικοποιήσουν» τον ιστορικό σύλλογο, να χρησιμοποιήσουν τους οπαδούς του για την επίτευξη των σκοπών τους: να μπολιάσουν τους φιλάθλους με το εθνομηδενιστικό τους δηλητήριο, να τους καταστήσουν έρμαια του κάθε Σόρος, να στρατολογήσουν για τα «μπάχαλα» και ποιος ξέρει και για τι άλλο..."

Η λέξη "εθνομηδενισμός", το πιο καυτό trend της ελληνικής νέας ακροδεξιάς, μαζί με τον Σόρος που ασφαλώς πρέπει να κρύβεται πίσω από ο,τιδήποτε αριστερό ή αναρχικό. 

Πιο κάτω ο συγγραφέας μας δίνει τον καλύτερο εαυτό του:

"Οι επαγγελματίες μπαχαλάκηδες, τα παιδάκια της Νέας Τάξης, κάνουν εισοδισμό στους συνδέσμους φιλάθλων. Έχουν όμως γνώση οι φύλακες."

Κι εκεί που ο συντάκτης λέει "τι έχω γράψει ο άνθρωπος, αυτό δεν είναι κείμενο είναι κέντημα"... τον προδίδει η πένα του, ως άλλη αχίλλειος πτέρνα. 

"...τραβάει την προσοχή ο κήνσορας-ελικοπτεράκι (που παραπέμπει προφανώς στην απόδραση Παλαιοκώστα από τον Κορυδαλλό)..."

Τελικά, ο κέρσορας της Νέας Τάξης έγινε κήνσορας, που σημαίνει τιμητής εδώ και κάτι αιώνες. Εάν οι φύλακες δεν είχαν γνώση, τι θα διάβαζαν τα μάτια μας;

Όταν η μπάλα είναι στρογγυλή, αλλά η λογική πολύγωνη

Εάν υπάρχει ένα είδος φιλολόγου που με εκνευρίζει αφάνταστα, είναι εκείνοι οι ατσαλάκωτοι τύποι που χτενίζουν τις κουβέντες ή τα κείμενά σου για να βρουν λάθη. Κατά κανόνα άνθρωποι ανίκανοι να δημιουργήσουν και με μηδενική φαντασία, κολλημένοι στους τύπους και αθεράπευτα λεπτολόγοι. 

Προσωπικά δίνω μεγαλύτερο βάρος στην επικοινωνιακή διάσταση της γλώσσας, δηλαδή αυτά που χρειάζεται να ειπωθούν ή να γραφτούν έτσι ώστε να επιτευχθεί μία συνεννόηση. 

Τώρα θα μου πεις τι τον θέλω όλο αυτό τον πρόλογο. 

Δε ξέρω αν φταίει η περασμένη ώρα, η αρκετή κούραση ή κάτι άλλο, αλλά στο παρακάτω απόσπασμα από δημοφιλή ιστοσελίδα αθλητικού περιεχομένου, δεν μπόρεσα να αποκρυπτογραφήσω το μήνυμα που ήθελε να περάσει ο δαιμόνιος δημοσιογράφος.

Διαβάζω ξανά και ξανά τις γραμμές, πιάνω κουβέντες αλλά το συγκροτημένο νόημα πάει περίπατο.

Όποιος το αποκρυπτογραφήσει κερδίζει γλυφιτζούρι:

"Aν θεωρούσε κάποιος πως η πορεία των φιλάθλων του Ηρακλή το απόγευμα της Τετάρτης από το Ιβανώφειο μέχρι την Βουλή θα ήταν και η τελευταία μέχρι την προσεχή Τετάρτη που η δευτεροβάθμια επιτροπή της ΕΠΟ θα εξετάσει την έφεση της ΠΑΕ για την απόρριψη του φακέλου έκανε λάθος την ίδια ώρα που στην Μίκρα ακόμη δεν μπορούν να πιστέψουν το πώς ο Νίκος Αναστόπουλος συμπεριλήφθηκε σε δύο άλλων ΠΑΕ."

μυλλωμένα

ετυμολογία: παθητική μετοχή του μυλλώνω < μύλλα
επίθετο: μυλλωμένος (κυπριακή διάλεκτος) 
1. λιπαρός, αρτύσιμος, μη νηστίσιμος
2. που έχει άσεμνο, σκωπτικό περιεχόμενο, όπως τα γαμοτράγουδα
τα μυλλωμένα τραούθκια της νύφης*

Για τους Κύπριους φίλους και συναρρώστους ένα κείμενο για τα μυλλωμένα ίσως παραβιάζει ανοιχτές πόρτες. Εννοώ πως όλοι πάνω-κάτω τα γνωρίζουν, είτε τα έχουν ζήσει σε κανένα πανηγύρι και άλλη παραδοσιακή κοινωνική εκδήλωση, είτε τα έχουν ακουστά. Για όσους όμως δεν έτυχε να γεννηθούν και να μεγαλώσουν στην Κύπρο, η λέξη αυτή ίσως να μην θυμίζει κάτι, γιαυτό και παρέθεσα το λήμμα στην έναρξη του κειμένου. Μυλλωμένα σημαίνει αρτύσιμα, αυτά τα οποία δεν λέγονται σε περίοδο νηστείας, ίσως γιατί η  νηστεία έχει συνδυαστεί με μία διαδικασία κάθαρσης σωματικής και πνευματικής, επομένως δεν έχουν θέση σ'αυτή τα σεξουαλικά ποιηματάκια. Ίσως πάλι λέγονται μυλλωμένα γιατί έχουν στους στίχους πολύ... "κρέας"!
Τέλος πάντων ιστορικός γλωσσολόγος δεν είμαι, κι ας αφήσω τα πράγματα αυτά για τους ειδικούς.

Η πρώτη μου επαφή με τα μυλλωμένα ήταν πριν καναδυο χρόνια, όταν έλαβα πρόσκληση να παρευρεθώ σε μία εκδήλωση που ήταν εξ'ολοκλήρου αφιερωμένη σ'αυτά. Συμμετείχαν ο κύπριος μουσικός Μιχάλης Τερλικκάς, ο Μιχάλης Παπαευαγόρου, ο Βάσος Αργυρίδης, οι κανταδόροι Αρίονες και οι τσιαττιστές (οργανωτές αυθόρμητων λαϊκών διστίχων) Αρτέμης Καϊλής και Φώτης Ακαθιώτης, ενώ τη φιλολογική επιμέλεια είχε ο Ανδρέας Μακρίδης.

Στην πρόσκληση υπήρχε η υποσημείωση: "η παράσταση είναι ακατάλληλη για σεμνότυφους και ανήλικους". 

Όντως. Μετά από μία ώρα προγράμματος, μερικοί "προσβεβλημένοι" είχαν αποχωρήσει, προφανώς βρίσκοντας το περιεχόμενο των κειμένων "απρεπές" ή "κατώτερο". Η πλειοψηφία του κοινού πάντως όχι μόνο έμεινε, αλλά το ευχαριστήθηκε με το παραπάνω!

Διαβάστηκαν και κάποια ποιήματα τα οποία είχαν την επιγραφή "απιστεύτως μυλλωμένα" ,  δημιουργίες μαθητών και μαθητριών του Παγκυπρίου Γυμνασίου, πολύ ζωντανά και παιχνιδιάρικα στιχάκια που είναι ενδεικτικά της αυθόρμητης ελευθερόστομης δημιουργίας πέρα από τις επιταγές της ηθικολογίας. Θα τα μοιραστούμε εάν πέσουν στα χέρια μου κάποτε...

Πάντως χάρηκα όταν σε μία βόλτα σε διάφορα κυπριακά ιστολόγια, εντόπισα και αυτό που φέρει τον τίτλο "ΤΑ ΜΥΛΛΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΣΠΑΝΟΥΔΗ" και νομίζω ότι αξίζει να επισκεφτείτε για να διαπιστώσετε όσοι δεν γνωρίζετε για την δομή και το ύφος των κειμένων αυτών.

Μοιάζει λίγο με τις μαντινάδες και τα γαμοτράγουδα αλλά έχει ένα πολύ διακριτό σκωπτικό ύφος και -εννοείται- ένα παραδοσιακό κυπριακό χρώμα.

Τα μυλλωμένα, παρά τον στιγματισμό τους ως κατώτερων στιχουργημάτων (καθαρά λόγω περιεχομένου), τα βρίσκω ως αναγνώστης απολαυστικά και πολλές φορές περίτεχνα.

Άλλωστε να μην ξεχνάμε ότι και ο Σεφέρης σε μία δημιουργική του φάση, καταπιάστηκε με τέτοια κείμενα και τον συνεπήρε η λαϊκή ποιητική παραγωγή της Κύπρου.

Τα κείμενα αυτά, ίσως αργήσει η μέρα που θα αναγνωριστούν ως τα γνησιότερα αποτυπώματα της λαϊκής έκφρασης, αλλά πιστεύω πως αξίζει να διαδοθούν και να διαβαστούν όχι μόνο από τους Κύπριους, αλλά από όσους γνωρίζουν ή μαθαίνουν την ελληνική γλώσσα και τις διαλέκτους της.

*ορισμός από βικιλεξικό

Έκτωρ Κακναβάτος: υπηρέτης του παραληρήματος πιστός

Την ποίηση του Έκτορα Κακναβάτου, όταν έπεσε για πρώτη φορά στα χέρια μου, την πήρα για σύμπαν ερμητικά κλειστό. Δυσκολευόμουν να χαράξω πορείες, ειρμό, μέσα στην ροή των σημαινόντων. Όσο αποκτούσα τριβή με τις δομές του όμως, με τον τρόπο που πλέκει τις λέξεις και τις εικόνες μεταξύ τους, τόσο περισσότερο αναγνώριζα ένα μεγαλείο ποιητικό, και καταλάβαινα γιατί συγκαταλέγεται ανάμεσα στους κορυφαίους Έλληνες συγγραφείς του αιώνα μας. Για το βιογραφικό του ποιητή, την εργογραφία του καθώς και μέρος της κριτικής στο έργο του, μπορείτε να επισκεφτείτε αυτή τη σελίδα, από την 53η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Φραγκφούρτης, όπου η Ελλάδα ήταν τιμώμενη χώρα και ο Κακναβάτος μία από τις βασικές μορφές προβολής της ελληνικής λογοτεχνίας στο ευρωπαϊκό κοινό. Ένα από τα αγαπημένα μου ποιήματα είναι οι "Φωνες":

"Από πάχνη κοριτσιού είναι το σύννεφο

και μη σκιαχτείς που ακούς φωνές

θα'ναι της ρώγας του σταφυλιού

                                        που τη βατεύει ο ήλιος

Κι από το μπλάβο σύκο θα'ναι που

                     -λόγω ο τζίτζικας κι άι οι τρίλιες του-

λιγώθηκε και στάζει μέλι

Κι από της σαύρας θα'ναι τ'ανασήκωμα

                                    στα μπροστινά της

λόγω που όρθιο πάνω σε ύφαλο το πέλαγο

             απ'ανοιχτά κάνει σινιάλο στο λιοπύρι

Κι από το φιλιατρό κι από το άνεργο μαγκάνι θα'ναι

κι απ'το στεγνό σκοινί

                                    που τρελαμένες για σταλιά νερό

                                    γυροπετούν οι σφήκες

Κι από το σάλτο ρετσινιού που'δωσε μια και να

                                    πήρε φωτιάν ο πεύκος

Κι όι όι από ηδύ χειλόφωνο ανάμεσα μηρών

            κι από την κάψα κοριτσιού είναι

που κίνησε το σύννεφο και πάει σορόκο λεβάντε."


Από τη συλλογή "Ακαρεί "




Ο Κακναβάτος έχει κάτι από τον ερωτισμό του Εμπειρίκου, (άλλωστε και ο ίδιος αναγνωρίζει τα σημεία επαφής των έργων τους) αλλά με μία πιο εγκεφαλική και ώρες-ώρες σκοτεινή χροιά που κάνει τα κείμενά του άμεσα αναγνωρίσιμα.

ΑΤΙΤΛΟ

"Και βέβαια ναι... δε λέω!

Οι ομιχλώδεις εσοχές του αλαχίστου, ναι!

Και που μοιχεύεται ανευλαβώς

η Απολλώνεια συνάρτηση

Θες κι η ανεπίδοτη θηλύτητα του χρόνου;

               Βεβαίως ναι!

Κι ο πόνος τοκετού της ανεμώνας

               Ναι, όλα ετούτα ναι!

               Ωραία που είναι!

Μα εκείνο το Χαρμίδειο

το ανοιχτό μπλουζάκι της

                            τι ολοκλήρωμα σαρωτικό

                            τι τανυστής,     τι ρίγος!"

Από τη συλλογή "Στα Πρόσω Ιαχής"

"Ο ποιητής είναι το υποκείμενο ενός παραληρήματος που εκπορεύεται από την αναντιστοιχία πραγματικότητας και γλώσσας"

Από τα "Βραχέα και Μακρά" 

Τρια Κλικ Αριστερά. Αρκετά χρόνια μετά.

Σπόρος είχα βρει στην βιβλιοθήκη της μητέρας μου ένα μικρό βιβλιαράκι ανάμεσα σε σκονισμένες εγκυκλοπαίδειες και παλιά αξιολύπητα ακαδημαϊκά βοηθήματα του Αριστοτελείου.

Στο εξώφυλλο ήταν μία γυναίκα μπροστά στα σύρματα, μία γυναίκα με ύφος που μου φάνηκε θλίψης και απόγνωσης μαζί, και τίτλο "ΤΡΙΑ ΚΛΙΚ ΑΡΙΣΤΕΡΑ".

"Η ζωή μας είναι σουγιαδιές

σε βρώμικα αδιέξοδα

σάπια δόντια ξεθωριασμένα συνθήματα

μπάσσο βεστιάριο..."

Λίγο πιο πέρα συλλαβίζω

"Εμένα οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά..."

γυρίζοντας πάλι σελίδες

"Σ'αρέσουν οι εκλογές κοσμάκης λόγος χαβαλές

σου φαίνεται σπουδαίο που ψηφίζεις, ανταριάζεσαι και ρωτάς

Τι θα κάνουμε φέτο

και μετανιώνεις που ρωτάς αλλά έχεις μια ανάγκη μια οποιαδήποτε

απάντηση

και γω σου λέω το Κ.Κ. ρε μάνα! Το Κ.Κ. και ντρέπουμε..."

"Οι αστυνόμοι παγιδευμένοι απ'το περίστροφο

οι γυναίκες απ'το φύλο τους

η δικαιοσύνη απ' τους νόμους

οι οργανώσεις απ'τις φράξιες

οι γιατροί απ'τα ηλεκτροσόκ

Ναι. Να πάμε στο Ίλιον το βράδυ

Οι ήρωες εκεί έχουνε κόκκινα μάγουλα

και πάντα νικάνε στο τέλος"

κι άλλες σελίδες κι άλλες γραμμές

"Εδώ, τα ίδια. Κρύβονται στο καβούκι τους οι άνθρωποι.

Τα Κ.Κ. είναι δύο και χιλιάδες οι ερμαφρόδιτοι "επαναστάτες"

"Σύντροφε που δεν πρόδωσες

ζούμε τη βαρβαρότητα"

Κι ούτε πίστεψα ποτέ, ότι ένα ανήλικο αγόρι με αστικές καταβολές, που δεν του είχαν μιλήσει μέσα σε ένα τρυφερό οικογενειακό περιβάλλον ποτέ για το τι σήμαιναν όλα αυτά που είχα διαβάσει, δεν το πίστεψα ποτέ όταν ξανάβαλα το βιβλιαράκι πίσω στη γωνιά του σαν να άνοιξα το κουτί της Πανδώρας ή την πύλη της κόλασης, ότι οι στίχοι αυτοί θα με καθορίσουν στο μέλλον.

Το βιβλίο αυτό το ξαναβρήκα σήμερα τυχαία σε ψηφιακή μορφή ψάχνοντας κάτι για νεοελληνική ποίηση. Και προτείνω ανεπιφύλακτα όσους δεν έτυχε ποτέ να το βγάλουν από την σκονισμένη βιβλιοθήκη να το κάνουν , αλλά και όσους το έχουν διαβάσει παλιά να περιπλανηθούν πάλι μέσα του, σαν να επιστρέφουν σε ένα κείμενο-πατρίδα.

http://www.scribd.com/doc/8718121/-?autodown=pdf

Neşe Yaşın- Νεσέ Γιασίν

Ήθελα καιρό τώρα να γράψω κάτι για την Νεσέ Γιασίν αλλά δίσταζα. Δεν ξέρω εάν ήταν απλή αναβλητικότητα ή δέος μπροστά στην απερίγραπτη καλωσύνη που πλημμυρίζει τους στίχους και την αύρα της.

H τουρκοκύπρια ποιήτρια, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κύπρου και ακτιβίστρια, είναι μία από τις

πολυσύνθετες προσωπικότητες του σύγχρονου κυπριακού πολιτισμού, αφού έχει καταφέρει να εκφράσει μία ιδιαίτερη αίσθηση "κυπριακότητας", ενσωματώνοντάς την σε ένα πανανθρώπινο τραγούδι.

Είναι η συγγραφέας του ιστορικού ποιήματος που μελοποίησε ο Μάριος Τόκας:

"Λένε πως ο άνθρωπος πρέπει την πατρίδα ν'αγαπά

έτσι λέει κι ο πατέρας μου συχνά

Η δική μου η πατρίδα έχει μοιραστεί στα δυο

ποιό από τα δυο κομμάτια πρέπει ν'αγαπώ;"

Το ποιήμα αυτό εξέφρασε με τον πιο τραγικό τρόπο την διχοτόμηση της Κύπρου και έγινε αγαπημένος στίχος στα χείλη όλων όσων έζησαν τα θλιβερά απότοκα της καταστροφής εκείνης, που δεν ήρθε σε μια νύχτα αλλά δρομολογήθηκε σταδιακά μέσα από την καλλιέργεια τυφλού εθνικιστικού μίσους ανάμεσα στις κοινότητες της νήσου. Για την πολιτική της δράση και την σημαντική συνεισφορά της στο πεδίο της επαναπροσέγγισης της καθημερινής ζωής, η Γιασίν γνώρισε επιθέσεις και απειλές για τη ζωή της ουκ ολίγες φορές.

Όπως η ίδια είπε σε ένα ποιήμα της:

"...καμία δύναμη δεν μπορεί να ενώσει τα Ηνωμένα Έθνη

όσο υπάρχουν έθνη..."

Μάλιστα, το βιβλίο της Η κρυφή ιστορία των θλιμμένων κοριτσιών που εκδόθηκε το

2002, απαγορεύτηκε στα

κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου

αλλά και στην Τουρκία.

Το φως που γεννιέται εντός της θα το κοινωνούμε πολλά χρόνια ακόμη.

------------------------------------------------------------------------------

ΤΟ ΦΩΣ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΟΤΑΝΕ ΕΝΤΟΣ ΜΟΥ

Ίσως την ώρα που εσύ
πυροβολούσες από τα χαρακώματα που σκότωναν το σπίτι μας
εγώ να μούδιαζα μέσα σε μια θλίψη παιδική
και θάνατοι από τους στεναγμούς μου να περνούσαν

Το ‘ξερα από τότε
πως την ψυχή μου θα ‘κλεβες μια μέρα

Καθώς κάτω από τις σκάλες κρυβόμουνα
κλαίγοντας για φόνους οικογενιακούς
μου ψυθίριζε όνειρα για το μέλλον    
το φως που γενιότανε εντός μου
Τρεις άγγελοι μου φανερώθηκαν
ο ένας έφερε μια τουλίπα πορφυρή
ο δεύτερος ένα σου φιλί
ο τρίτος ήρθε με χέρια αδειανά
κι ανήσυχα με κοίταξε στα μάτια

Ύστερα με κυνήγησαν των σκοτωμένων τα φαντάσματα
που ήρθανε με ρούχα ματωμένα
ενώ στην πύλη του παραδείσου
δασκάλα ιστορικός απάγγειλε το ψέμα

Τόσο μα τόσο πολύ σε περίμενα
στους έρημους πύργους της Βαβυλώνας
Βγάλε τα ρούχα του στρατού
κι έλα κοντά μου
και χάρισ’ μου τρία παιδιά απ’ τις ψυχές των πεθαμένων

Το ένα για να σβήσει τους πόνους
το άλλο για να παρηγορήσει το χώμα
το τρίτο στην πόλη τις νύχτες να γυρνά
να κρατεί το χέρι των μανάδων που κλαίνε

μτφρ: Βούλα Χαρανά

------------------------------------------------------------------

Συλλογή ποιημάτων της Νεσέ Γιασίν στα αγγλικά και τα τουρκικά: http://www.stwing.upenn.edu/~durduran/newpage/culture/poetry/neseyasin/nese.html

Η συγκλονιστική κατάθεση του Μάριου Τόκα για την καλλιτεχνική τους συνάντηση:

Στο Άγαλμα της Ελευθερίας που φωτίζει τον κόσμο

Παρατήρησα την Hillary Clinton να δηλώνει στην παγκόσμια κοινή γνώμη ότι η ενέργεια του προέδρου Σελάγια να πραγματοποιήσει μερικά συμβολικά βήματα στα χώματα της χώρας του ήταν "απερίσκεπτη"

Όπως οι περισσότεροι θα γνωρίζετε, ο κ. Σελάγια είναι ο πρόεδρος της Ονδούρας ο οποίος ανετράπη με πραξικοπηματικό τρόπο. Οι ΗΠΑ, αν και καταδίκασαν αρχικά το πραξικόπημα, δεν έκαναν από την αρχή κάτι για να αντιπαλέψουν τους σφετεριστές της εξουσίας με οποιονδήποτε τρόπο. Τις επόμενες μέρες, τήρησαν στάση ανοχής και συγκατάβασης απέναντι στο νέο καθεστώς.

Ας αφήσουμε στην άκρη την γνωστή επιλεκτική ευαισθησία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, που βλέπει ως θανάσιμες απειλές μερικούς Ταλιμπάν στην άλλη άκρη του κόσμου ενώ αφήνει (για να μην πούμε "προκαλεί") στρατιωτικά πραξικοπήματα εντός της αμερικανικής ηπείρου.

Μου προκάλεσε απίστευτη εντύπωση η ευκολία με την οποία μία υπουργός χαρακτηρίζει ως απερισκεψία και ως εμπρηστική κίνηση την παρουσία ενός προέδρου στα εδάφη της χώρας του.

Η χώρα των Ηνωμένων Πολιτειών, χωρίς να θέλω να μηδενίσω καταστάσεις, πέρασε σε μία αλλαγή που ήταν σε συμβολικό επίπεδο πολύ σημαντική. Ένα νέο αστραφτερό πρόσωπο με επικοινωνιακές αρετές, μειονοτικής προέλευσης και με πρωτοποριακές ιδέες βρίσκεται στην κορυφή της εκπροσώπησης της χώρας. Ο άξονας λήψης αποφάσεων όμως, τα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα που στηρίζουν την κορυφή αυτής της πυραμίδας, παραμένουν ίδια κι απαράλλαχτα όσα χρόνια κι αν περνούν. Τελικά Αμέρικα είσαι όπως σε στόλισε ο Καρυωτάκης και όπως σε έψαλλε ο Ξυλούρης. Όπως τότε ίδια τώρα.

Στο Άγαλμα της Ελευθερίας που φωτίζει τον κόσμο

Λευτεριά, Λευτεριά σχίζει, δαγκάνει
τους ουρανούς το στέμμα σου. Το φως σου,
χωρίς να καίει, τυφλώνει το λαό σου.
Πεταλούδες χρυσές οι Αμερικάνοι,
λογαριάζουν, πόσα δολάρια κάνει
σήμερα το υπερούσιο μέταλλό σου.
Λευτεριά, Λευτεριά, θα σ' αγοράσουν
έμποροι και κονσόρτια κι εβραίοι.
Είναι πολλά του αιώνος μας τα χρέη,
πολλές οι αμαρτίες, που θα διαβάσουν
οι γενεές, όταν σε παρομοιάσουν
με το πορτραίτο του Dorian Gray.
Λευτεριά, Λευτεριά, σε νοσταλγούνε,
μακρινά δάση, ρημαγμένοι κήποι,
όσοι άνθρωποι προσδέχονται τη λύπη
σαν έπαθλο του αγώνος, και μοχθούνε,
και τη ζωή τους εξακολουθούνε,
νεκροί που η καθιέρωσις του λείπει.

Yaşar Miraç - Ο ΙΔΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Θα μου συγχωρήσετε την προσήλωση στα ελληνοτουρκικά τις τελευταίες μέρες, αλλά όταν βρίσκεσαι σε ένα τόπο είναι αναπόφευκτο να μην ενεργήσει επάνω σου η ιδιότυπη ατμόσφαιρά του.

Αφορμή για την δημοσίευση αυτή πήρα από διάφορα ποιήματα που είχαν κατά καιρούς πέσει στα χέρια μου, ποιήματα μίσους που γράφτηκαν από διάφορους Τούρκους εθνικιστές συγγραφείς που καλούσαν σε εξόντωση των Ελλήνων. Είτε σε εφημερίδες, είτε σε δημοσιεύσεις στο διαδίκτυο, είτε από στόμα σε στόμα, όλοι θα έχουμε ακούσει πως υπάρχουν ποιητές στην γειτονική χώρα που είναι φανατικοί ανθέλληνες, και δεν διστάζουν να εκφράσουν τις απόψεις τους αυτές και στα γραπτά τους.

Και όταν πήρα αυτό το κείμενο στα χέρια μου, αναρωτήθηκα, άραγε πόσοι έψαξαν για αυτό με την ίδια θέρμη;

Άραγε γιατί φτάνουν στα αυτιά μας μόνο οι φωνές μίσους και οι φωνές αγάπης βρίσκουν σε -ποιος ξέρει πόσους- τοίχους;

Ο Yaşar Miraç (Γιασάρ Μιράτς) είναι ένας ποιητής που γεννήθηκε στην Τραπεζούντα της Μαύρης Θάλασσας to 1953.

Ένα από τα ποιήματά του είναι το παρακάτω, που αποδίδω στα ελληνικά με την βοήθεια της αγγλικής μετάφρασης, αφού τα τουρκικά μου είναι ακόμη σε ελεϊνό επίπεδο. Περιττό να πω ότι η μετάφραση δεν έχει καμία λογοτεχνική αξίωση, απλά θέλει να μεταδώσει την πρόθεση του ποιητή που είναι,νομίζω, φανερή:

Ο ΙΔΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Είτε Ελλάδα

είτε Τουρκία

είτε τούρκικα

είτε ελληνικά

κοίταξε τον ένα

θα καταλάβεις τον άλλο

ο ίδιος άνθρωπος

ο ίδιος άνθρωπος

δύο λαοί

κι οι δυο υπέροχοι

μοιάζουν μεταξύ τους

σαν δίδυμα αδέρφια

είτε στα ελληνικά

είτε στα τούρκικα

ρώτησε τον ένα

ο άλλος σίγουρα θα απαντήσει

τα ίδια παραδοσιακά τραγούδια

η ίδια μουσική

είτε συρτάκι

είτε χορόν

παίξε για τον ένα

ο άλλος σίγουρα θα χορέψει

Ο επίκαιρος Ναπολέων Λαπαθιώτης

"Είν' εύκολο να λέει κανένας εξυπνάδες. Το δύσκολο είναι να είναι και έξυπνος συγχρόνως...

Όταν είναι κανένας έξυπνος, δεν μπορεί, βέβαια, να είναι βασιλικός. Όταν, όμως, είναι και τίμιος, δεν μπορεί να είναι και βενιζελικός."

Από ανέκδοτες ημερολογιακές σημειώσεις