Τίμοθι Λίρι: Ένας προφήτης της πνευματικής απελευθέρωσης ή ένας καθηγητής που "κάηκε" από τις παραισθησιογόνες ουσίες;

Ο Αμερικανός συγγραφέας και ψυχολόγος Τίμοθι Λίρι (Timothy Francis Leary, γενν.1920 Σπρίγκφιλντ, Μασαχουσέτη-θαν.1996 Μπέβερλι Χίλς, Καλιφόρνια), έμελλε να αποτελέσει μία από τις εξέχουσες αλλά και αμφιλεγόμενες προσωπικότητες του χώρου του στον 20ο αιώνα.

Γιος αξιωματικού του αμερικανικού στρατού, αρχικά στράφηκε και ο ίδιος στην προοπτική μίας καριέρας στρατιωτικού, ιδέα όμως την οποία εγκατέλειψε αμέσως μετά τον πρώτο χρόνο του στην ακαδημία. Στη συνέχεια στράφηκε στην επιστήμη της ψυχολογίας, αποφοιτώντας από το πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα. Ακολούθησαν μεταπτυχιακές σπουδές σε σε Ουάσιγκτον και Μπέρκλεϊ, όπου εκπόνησε το διδακτορικό του. 

Όλα προμήνυαν μία λαμπρή σταδιοδρομία, και τα επόμενα βήματά του σε αυτό συνηγορούσαν: επαγγελματικές θέσεις σε νοσοκομεία και πανεπιστήμια, έκδοση του πρώτου βιβλίου του...1

Η πρώτη γυναίκα του, Μαριάν, αυτοκτόνησε την ημέρα των 35ων του γενεθλίων.²

Έπειτα από τον θάνατο της συζύγου του πέρασε λίγο χρόνο στην Ευρώπη με τα παιδιά του, ενώ του προσφέρθηκε μία θέση στο Χάρβαρντ. Όμως ο Λίρι δεν έμελλε να αποτελέσει έναν ακόμη από τους καθηγητές που ανεβαίνουν στην ακαδημαϊκή ιεραρχία για να διαιωνίσουν το κοινωνικό και επιστημονικό κατεστημένο.

Ένα ταξίδι στο Μεξικό το 1960 θα άλλαζε για πάντα όχι μόνο τον προσωπικό, αλλά και τον ερευνητικό του προσανατολισμό. Εκεί είχε την ευκαιρία, παρά τους αρχικούς διασταγμούς του, να δοκιμάσει τα περιβόητα μαγικά μανιτάρια, γνωστά για την ψυχοενεργή τους δράση λόγω της ψιλοκυβίνης που περιέχουν. Σε συζήτησή του με τον συγγραφέα Άρθουρ Κέσλερ είχε εξομολογηθεί ότι "έμαθε περισσότερα σε έξι ώρες από ότι είχε μάθει τα τελευταία δεκαέξι χρόνια".³

Ο Λίρι από εκείνη τη στιγμή και έπειτα έμελλε να κάνει κάτι για το οποίο λατρεύτηκε από τους θαυμαστές του και κατηγορήθηκε από τους επικριτές του: να χρησιμοποιήσει τη θέση του στο Χάρβαρντ για να υπερασπιστεί τη θεραπευτική χρήση των ψυχοτρόπων ουσιών για την ανθρώπινη ψυχολογία.

Υπηρέτησε την προσωπική αυτή αποστολή και σε πειραματικό αλλά και σε συγγραφικό επίπεδο.

Στο κείμενο "Your Brain is God"⁴ που ανήκει στην ενότητα κειμένων του "Changing my mind among others" αναφέρει πως

"υπάρχει ένα προφανές, σκληρό ταμπού ενάντια στην 'μεταβολή του μυαλού'. Μέχρι το 1960, όντως, το μυαλό έχει αντικαταστήσει τα γεννητικά ως το απαγορευμένο 

όργανο που δεν πρέπει να αγγιχτεί ή να διεγερθεί από τον ιδιοκτήτη του. Ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο οι εμπειρίες μεταβολής της συνειδητότητας θα μπορούσαν να συζητηθούν ήταν σε φιλοσοφικό-θρησκευτικό πλαίσιο. Ακόμη και ο Βουδισμός, μία άθεη μέθοδος ψυχολογικού αυτό-ελέγχου, επέτρεψε στον εαυτό του να κατηγοριοποιηθεί ως θρησκεία."

Από το 1960 μέχρι το 1962 ο Λίρι είναι από τους στυλοβάτες του Harvard Psilocybin Project, με την υποστήριξη του μεγάλου συγγραφέα Άλντους Χάξλεϊ (Aldous Huxley) που έχει ήδη καταξιωθεί με παγκοσμίως γνωστά βιβλία όπως το "Brave new world" και "Doors of Perception". Τους πλαισιώνουν ο Κέσλερ καθώς και ο καθηγητής Ρίτσαρντ Άλπερτ (Richard Alpert), ο προϊστάμενός τους Ντέιβιντ Μακ Κλίλαντ (David Mc Clelland) ο Φρανκ Μπάρον (Frank Barron) και δύο προπτυχιακοί φοιτητές που ενδιαφέρονταν για τις ενθεογενείς ουσίες.

Σφοδρή κριτική σχετικά με την προοπτική και την ασφάλεια του προγράμματος δημοσιεύτηκε στο Harvard Crimson, την καθημερινή φοιτητική εφημερίδα του αμερικανικού πανεπιστημίου, ενώ η αρνητική δημοσιότητα και η αντίθεση που εκφράστηκε οδήγησε αφενός μεν στην διακοπή του προγράμματος, αφετέρου στην απομάκρυνση του Λίρι και του Άλπερτ από την ακαδημία.

Οι δύο επιστήμονες κατηγορήθηκαν ότι χρησιμοποιούσαν τον επιστημονικό τους ρόλο για να προωθήσουν την χρήση των παραισθησιογόνων ουσιών, ότι παρέβησαν τους κανόνες δειγματοληψίας και διεξαγωγής πειραμάτων κ.α.

Ενώ φαινομενικά αυτό ήταν το τέλος της καριέρας του Τίμοθι Λίρι, ήταν η αρχή της εξωσυστημικής του πορείας που θα τον έκανε μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της αντικουλτούρας της δεκαετίας του 60'.

Το 1964 γράφει το σημαντικότερο ίσως βιβλίο του με τίτλο "The psychedelic experience", όπου συσχετίζει τις ψυχεδελικές εμπειρίες με τα στάδια Bardo, μεταβάσεις μεταξύ θανάτου και επαναγέννησης, με βάση το θιβετιανό βιβλίο των νεκρών. Κατά τον Λίρι, οι ψυχεδελικές μεταβάσεις Bardo κατηγοριοποιούνται ως εξής:

Ι. Η περίοδος της απώλειας του "εγώ" και της ενάργειας του φωτός

II. Η περίοδος των παραισθήσεων

ΙΙΙ. Η περιόδος της επανεισόδου⁵

Ο Λίρι δεν παρατηρεί απλώς τη διαδικασία, αλλά έχει ως σκοπό να καταγράψει ένα εγχειρίδιο καθοδήγησης έτσι ώστε να συνδέσει την ψυχεδελική εμπειρία με αρχέγονες παραδόσεις που πηγαίνουν πίσω στον σαμανισμό, τον βουδισμό και τα αρχέγονα μυθικά πρότυπα. Πιστεύει ότι η υπέρβαση μέσω της ψυχεδελικής εμπειρίας μπορεί να κάνει μακροπρόθεσμα τον άνθρωπο καλύτερο, προσηλωμένο στην πληρότητα και την ευδαιμονία, εφόσον δει την όλη διαδικασία σε βάθος και αρνηθεί να υποκύψει σε διάφορες παιγνιώδεις μορφές που προκύπτουν κατά την εμπειρία αυτή (ηδονή, παιχνίδια εξουσίας κ.α), καθώς και στην προσπάθεια ελέγχου και απόλυτης εκλογίκευσης. Ναι, κατά τον Λίρι όλα μπορεί να συμβαίνουν στον εγκέφαλο, αλλά και ο εγκέφαλος από μόνος του κλείνει ανεξερεύνητους δρόμους και δυνατότητες που η επιστήμη ακόμη δεν είναι ικανή να εξηγήσει 100%. Γι'αυτό πιστεύει ότι καταστάσεις υπερδιέγερσής του και διευρυμένης πραγματικότητας μπορεί να αποβούν επωφελείς σε όλο το φάσμα της "πραγματικής ζωής".

H φράση-σλόγκαν του Λίρι "Turn on, tune in, drop out." κυριαρχεί σταδιακά στην εναλλακτική αμερικανική κοινωνία της δεκαετίας του 60, όπως και η συμβουλή "να σκέφτεσαι για τον εαυτό σου και να αμφισβητείς την εξουσία". O Λίρι επηρεάζει μουσικούς και διανοούμενους της εποχής όπως ο Τζων Λέννον, οι Who, οι Moody Blues, καθώς και όλο το αγγλοσαξονικό κίνημα ενάντια στον πόλεμο στο Βιετνάμ. Η παραδοχή του ίδιου του προέδρου Νίξον ότι ο Λίρι είναι "ο πιο επικίνδυνος άνθρωπος στις ΗΠΑ"6, τον κατέστησε το νούμερο ένα φόβητρο της συντηρητικής κοινωνίας, ενώ μεγάλωσε ακόμη περισσότερο την απήχησή του στα νεολαιίστικα και εναλλακτικά κινήματα. 

Είναι εύκολο να δούμε υπό το σημερινό πρίσμα τον Λίρι σαν έναν "τρελάκια" που ευαγγελίστηκε μία αλλαγή σε μία πολύχρωμη κοινωνία που δεν ήρθε ποτέ, όμως πρέπει να πούμε με απόλυτη βεβαιότητα ότι αυτή η εσωτερική κοινωνική διαμάχη στα 60s και τις αρχές των 70s ήταν κάτι που πραγματικά συνέβαινε, είχε δυναμική και δημόσιο λόγο. 

Χαρακτηριστικό είναι ότι στις εκλογές του 1969 ο Λίρι κατεβαίνει υποψήφιος για κυβερνήτης της Καλιφόρνια ενάντια στον Ρόναλντ Ρίγκαν, μετέπειτα πρόεδρο των ΗΠΑ. Μάλιστα, ο Τζων Λέννον γράφει το θρυλικό τραγούδι του "Come Together" για να στηρίξει τον προεκλογικό του αγώνα. 

( https://www.youtube.com/watch?time_continue=35&v=45cYwDMibGo&feature=emb_title )

Η μουσική και οι στίχοι γράφουν ιστορία, αλλά ο Λίρι βρίσκεται όλο και συχνότερα αντιμέτωπος με τον νόμο, και μάλιστα με εκδικητική ένταση: Ενώ οι κατηγορίες που τον βαραίνουν σχετίζονται με ενέργειες όπως η κατοχή μαριχουάνας και η έμμεση ευθύνη για προπαδάνδιση ψυχοτρόπων ουσιών (με αποκορύφωμα έναν φοιτητή που μετά από παρακολούθηση ομιλίας του και υπό την επήρρεια του LSD αυτοκτονεί) ο Τίμοθι Λίρι καταδικάζεται σε εξοντωτικές ποινές, όπως πενταετείς και δεκαετείς φυλακίσεις, αλλά και χρηματικά πρόστιμα. Μετά από κινηματογραφικού τύπου απόδραση καταφέρνει με τη βοήθεια ορισμένων πυρήνων των "Μαύρων Πανθήρων"(!) που είχαν απομείνει να καταφύγει σε Αλγερία, Αφγανιστάν και Ελβετία. Εκδίδεται, ξανακαταδικάζεται και συνεργάζεται με το FBI στα πλαίσια του "πολέμου ενάντια στα ναρκωτικά". Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι δεν τους είπε τίποτα που να μην το ήξεραν ήδη, ενώ καμία σύλληψη δεν προκύπτει από τις ομολογίες του. Αποφυλακίζεται το 1976 και επανέρχεται στο προσκήνιο μιλώντας για μελλοντολογικά projects της ανθρωπότητας, όπως ο εποικισμός άλλων πλανητών και η διεύρυνση του προσδόκιμου ζωής και η αναβάθμιση του ανθρώπινου εγκεφάλου, αλλά αποφεύγει συστηματικά την προπαγάνδιση των ψυχοτρόπων ουσιών που του κόστισε στο παρελθόν την ελευθερία του.

Στα τελευταία στάδια της ζωής του ο Τίμοθι Λίρι συναρπάζεται από την καλπάζουσα τεχνολογική πρόοδο: βλέπει την εξέλιξη των υπολογιστών ως τη νέα επανάσταση και γοητεύεται από την εικονική πραγματικότητα. Έτσι,μετά τη γενιά των psychedelics επηρεάζει και την γενιά των cyberdelics.

H διάγνωσή του με καρκίνο στον προστάτη του δίνει την δυνατότητα να τακτοποιήσει και να σκηνοθετήσει τα του θανάτου του. Μέρος της στάχτης του μπαίνει σε ένα πύραυλο που εκτοξεύεται στο διάστημα και μπαίνει σε τροχιά γύρω από τη γη. Το τελευταίο του βιβλίο "Design for dying" δημοσιεύεται μετά θάνατον. Είχε παντρευτεί πέντε φορές και είχε δύο παιδιά. Μεταξύ των ανθρώπων που γνώρισε και συνεργάστηκε ήταν οι θρυλικοί Ginsberg και Ram Dass, εξέχουσες μορφές της Beat γενιάς της Αμερικής, ενώ ήταν πνευματικός πατέρας της γνωστής ηθοποιού Winona Ryder. 

Για άλλους ο Τίμοθι Λίρι αποτέλεσε μία εμβληματική φυσιογνωμία της παγκόσμιας εναλλακτικής κουλτούρας, ενώ για άλλους ένας καθηγητής που "κάηκε" από τις παραισθησιογόνες ουσίες και κατέληξε σε παράδοξα συμπεράσματα. Πέρα από τις προσωπικές αποτιμήσεις του έργου του, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι έζησε μία βαρετή ζωή. 

Παραπομπές:

1. Interpersonal Diagnosis of Personality: A Functional Theory and Methodology for Personality Evaluation, Resource Publications, 1957
2.Psychology Today, Fascinating Figures: Timothy Leary, Christopher Ryan, 2009 
σύνδεσμος:   https://www.psychologytoday.com/us/blog/sex-dawn/200907/fascinating-figures-timothy-leary
3. ό.π.
4.Timothy Leary, Your brain is God, Ronin Publishing Inc., 1982
5.Timothy Leary, The psychedelic experience, Citadel Press, Kensington Publishing Corp., 1964 (ed.2007)
6.Ari Shapiro, Nixon's Manhunt For The High Priest Of LSD In 'The Most Dangerous Man In America', npr, σύνδεσμος:  https://www.npr.org/2018/01/05/575392333/nixons-manhunt-for-the-high-priest-of-lsd-in-the-most-dangerous-man-in-america?t=1586709809969

To FBI απέτρεψε "βομβιστική επίθεση" που το ίδιο είχε στήσει!

Την ελεγχόμενη χρήση του φαινομένου της "τρομοκρατίας" ήρθε να επιβεβαιώσει για ακόμη μία φορά η περίπτωση του 19χρονου Αμερικανού με καταγωγή από τη Σομαλία Mohamed Osman Mohamud. 

Με αφορμή κάποια e-mail (είπατε τίποτε για το απόρρητο της αλληλογραφίας;) τα οποία είχε στείλει στο Πακιστάν, το FBI τον εντόπισε και με μία επιχείρηση-παγίδα άρχισε να τον προσεγγίζει. 

Υπό κάλυψη πράκτορες οργάνωσαν το "τρομοκρατικό χτύπημα" και έψαχναν το "πρόθυμο χέρι" που θα έπαιζε τον ρόλο του ποντικού στη φάκα.  Έτσι συννενοήθηκαν με τον Mohamud να "χτυπήσουν" στην παρουσίαση του Χριστουγεννιάτικου δέντρου του Πόρτλαντ, μία κοινωνική εκδήλωση που συγκεντρώνει χιλιάδες κόσμου στην "Pioneer Square". O νέος υποτίθεται πως θα πάρκαρε ένα παγιδευμένο με εκρηκτικά φορτηγάκι στην πλατεία, και θα χρησιμοποιούσε ένα κινητό τηλέφωνο ως πυροκροτητή. 

Τίποτε από τα παραπάνω όμως δεν ήταν πραγματικό: εκρηκτικά δεν υπήρχαν, οι "οργανωτές-τρομοκράτες" ήταν το ίδιο το FBI και ο επίδοξος... βομβιστής βρέθηκε σε λίγα λεπτά πίσω από τα σίδερα.

Ενδιαφέρον, ωστόσο, παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο τα Μ.Μ.Ε. των ΗΠΑ κάλυψαν το θέμα. Ο 19χρονος παρουσιάστηκε, ούτε λίγο ούτε πολύ ως... παρακλάδι της Αλ Κάιντα, και η δράση του FBI ως "χτύπημα κατά της τρομοκρατίας".

Το katunews του Πόρτλαντ εμφανίζει "σοκαρισμένους" τους κατοίκους της περιοχής μετά την "αποκάλυψη" της ενέργειας, ενώ στα δεκάδες σχόλια που ακολουθούν το άρθρο, εκφράζεται από πολύ κόσμο η "αναγκαιότητα των συστημάτων ανίχνευσης", η "σκιαγράφηση προφίλ" για τους πολίτες, αλλά και εξαπολύεται ισλαμοφοβική ρητορική του στιλ "δεν είναι όλοι οι Ισλαμιστές τρομοκράτες, αλλά οι περισσότεροι τρομοκράτες είναι ισλαμιστές". Αυτοί που δηλώνουν απρόθυμοι να εκχωρήσουν τις ελευθερίες τους με το πρόσχημα της αντιτρομοκρατικής δράσης, είναι ελάχιστοι. 

Εξίσου "σοβαρή" είναι η αντιμετώπιση από δίκτυα όπως το CNN, που επικεντρώνεται στο ότι ο Mohamud είχε γράψει άρθρα για... γυμναστική σε αγγλόφωνο ισλαμικό περιοδικό. Στα ίδια χνάρια και το τηλεοπτικό δίκτυο MSNBC.
Όσο για τα ελλαδικά δίκτυα ενημέρωσης, τα οποία καταφεύγουν συχνά σε μία μέθοδο "copy paste" για την παρουσίαση του διεθνούς ρεπορτάζ, μετέδωσαν αφιλτράριστη την είδηση, χωρίς να αναφερθούν στην μεθόδευση του FBI που ουσιαστικά συνέλαβε αυτό που δημιούργησε από μόνο του.
Το newsday, λοιπόν, μας λέει ότι "απετράπη τρομοκρατική επίθεση στο Πόρτλαντ", το newsit (του γνωστού για την "ευαισθησία" σε θέματα τρομοκρατίας Ευαγγελάτου) αναφέρει "To FBI ξεγέλασε επίδοξο βομβιστή αυτοκτονίας!"
Όμως την πιο απολαυστική παρουσίαση του γεγονότος μας χάρισε το εθνικιστικό "hellenic revenge":

"ΣΟΜΑΛΟΣ ΙΣΛΑΜΟΝΑΖΙ (ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ ΠΟΛΙΤΗΣ) ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕ ΝΑ ΑΝΑΤΙΝΑΞΕΙ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ ΜΕ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΚΟΣΜΟ ΣΤΟ ΟΡΕΓΚΟΝ ΦΩΝΑΖΟΝΤΑΣ ΑΛΑΧ ΑΚΜΠΑΡ!" 

Πέρα από το γκροτέσκο της περιγραφής και την προσθήκη άσχετων χαρακτηρισμών, είναι ενδεικτική η  ευκολία με την οποία ο συγκεκριμένος χώρος καταπίνει αμάσητη την προπαγάνδα του FBI:

"Ένας ειδικός πράκτορας του FBI λέει ότι ο κίνδυνος είναι υπαρκτός. Ο Σομαλός ήταν αποφασισμένος να φέρει το σχέδιο του εις πέρας και μιλάμε για μεγάλης κλίμακας επίθεση. Ο ειδικός πράκτορας ισχυρίζεται πως ο Σομαλός σχεδίαζε την επίθεση επί μήνες. Από τα 15 σχεδίαζε την επίθεση όπως ομολόγησε και ήθελε να κάνει την χριστουγεννιάτικη γιορτή και όλον τον κόσμο στην τελετή πυροτέχνημα. Μάλιστα είπε πως θα ήταν ένα πολύ μεγαλοπρεπές θέαμα."

Εάν αναρωτιέστε ποιά είναι η κατηγορία που αντιμετωπίζει ο 19χρονος, είναι "χρήση όπλου μαζικής καταστροφής" και αντιμετωπίζει ποινή ισόβιας κάθειρξης και χρηματικού προστίμου 250.000 δολαρίων.

Πήραμε το νόμπελ;

Η είδηση ότι ένας Κύπριος, ο καθηγητής του L.S.E. Χριστόφορος Πισσαρίδης, βρίσκεται ανάμεσα στους τρεις βραβευθέντες με βραβείο Νόμπελ δε θα μπορούσε να μην απασχολήσει τα Μ.Μ.Ε. σε Ελλάδα και Κύπρο. 

Τα σχόλια είναι γνωστά και θριαμβευτικά. Για τον άνθρωπο που δόξασε με το έργο του την πατρίδα του και μας "φούσκωσε" όλους από "εθνική υπερηφάνεια".

Βέβαια ελάχιστοι γνωρίζουν τον λόγο για τον οποίο κέρδισε αυτό το βραβείο, κι ακόμη λιγότεροι γνωρίζουν τη ζωή και το έργο του Alfred Nobel, ο οποίος θεμελίωσε το συγκεκριμένο βραβείο.
Ο επιστήμονας και εφευρέτης Nobel, έχει ως γνωστότερη ανακάλυψή του την δυναμίτιδα, ενώ ασχολήθηκε σε μεγάλο βαθμό με τις εκρηκτικές ύλες (αν και δεν ήταν η μοναδική του ενασχόληση).
Εξέφρασε στη διαθήκη του την επιθυμία ίδρυσης συγκεκριμένων βραβείων σε πέντε τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας: την ιατρική, την φυσική, την λογοτεχνία, και την ειρήνευση.
Τα τέσσερα πρώτα βραβεία ήταν λογικά εάν διαβάσει κανείς τον βίο και το έργο του A.Nobel. Το βραβείο ειρήνης όμως;

"Τα κίνητρα πίσω από το Νομπέλ Ειρήνης είναι (...) πιο δυσδιάκριτα. Πολλοί υπέθεσαν ότι ο Αλφρέδος θέλησε κατ'αυτόν τον τρόπο να εξιλεωθεί για την ανάπτυξη εκρηκτικών υλών" *
Όπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει κανείς, ο Πισσαρίδης δεν πήρε Νόμπελ για καμία από τις παραπάνω κατηγορίες, αλλά βραβεύτηκε στις οικονομικές επιστήμες.
Πως κατέστη αυτό δυνατό; 
Η αλήθεια είναι ότι το Νόμπελ οικονομικών επιστημών εισήχθη 70 ολόκληρα χρόνια μετά από τον θάνατο του Α. Νόμπελ και πουθενά στην διαθήκη του δεν υπάρχει πρόνοια για τέτοιο βραβείο.
Η απόφαση αυτή είναι καθαρά πολιτική και προέκυψε από την ανάγκη επιβράβευσης ενός συγκεκριμένου οικονομικού μοντέλου, του κεφαλαιοκρατικού, που βρισκόταν σε ολομέτωπη σύγκρουση με το σοβιετικό.
Δεν είναι τυχαίο μάλιστα, ότι η Σοβιετική Ένωση είχε θεσπίσει διαφορετικά βραβεία, τα βραβεία Λένιν (ή Στάλιν όσο κυριαρχούσε ο σταλινισμός), τα οποία είχαν παραπλήσια στόχευση και χαρακτήρα.
Τα βραβεία Νόμπελ επομένως, δεν έχουν την παγκοσμιότητα και την ουδετερότητα που προπαγανδίζεται συχνότατα, αλλά είναι βραβεία με συγκεκριμένο ιδεολογικό προσανατολισμό.
Μία ματιά στη λίστα με τους βραβευθέντες θα πείσει*: οι Αμερικανοί βραβευθέντες από την ίδρυση του βραβείου φτάνουν τους... 46, ενώ όλες οι υπόλοιπες χώρες της υφηλίου έχουν λιγότερα από τα μισά!
Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η σταθερή υπερδύναμη στον αιώνα που μας πέρασε ήταν οι Η.Π.Α. και είναι λογικό να είχαν ανθρώπους που διέπρεψαν στο χώρο της επιστήμης, αλλά κανείς δε μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι η μοναδική χώρα που βγάζει οικονομολόγους!
Η πολιτική/ιδεολογική κατεύθυνση του Νόμπελ ήταν ιδιαίτερα εμφανής στον καιρό της σύγκρουσης των οικονομικών συστημάτων, δηλαδή τον Ψυχρό Πόλεμο, και είναι αξιοσημείωτο ότι μόνο ένας Σοβιετικός έχει πάρει το βραβείο σε όλη του την ιστορία,ο Λεωνίδας Καντόροβιτς, και αυτό μάλιστα το μοιράστηκε με έναν... Αμερικανό, τον Κόοπμανς!

Οι Σοβιετικοί, πάλι, είχαν δώσει το βραβείο Λένιν σε ανθρώπους πολλών διαφορετικών εθνικοτήτων***, αλλά με σαφή ιδεολογικά κριτήρια. Συχνότατα οι βραβευθέντες ήταν μέλη κομμουνιστικών κομμάτων άλλων χωρών.

Την ξεκάθαρη ιδεολογική κατεύθυνση των βραβείων Nobel επιβεβαίωσε κατά κάποιο τρόπο και ο ίδιος ο κύριος Πισσαρίδης, αφού την επομένη της βραβευσής του φιλοξενήθηκαν σε διάφορα μέσα δηλώσεις του, με τις οποίες υπεραμυνόταν των νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Ειδικότερα για την ελλαδική περίπτωση, εισηγήθηκε πώληση των ζημιογόνων δημοσίων οργανισμών σε ιδιώτες και το παράλληλο άνοιγμα της ιδιωτικής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.

Όσο για την έρευνα που του χάρισε το Nobel, αυτή βασιζόταν στο ερώτημα: "πως είναι δυνατόν να υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας ενώ την ίδια στιγμή αυξάνεται η ανεργία", καταλήγοντας στο ότι ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό το ύψος του επιδόματος ανεργίας. Εάν μηδενίζαμε τις κοινωνικές παροχές δε θα στρέφαμε πολλούς απεγνωσμένους στην εργασία;
Οι αριθμοί θα ευημερούσαν, αλλά οι πολίτες;

Γνωρίζω ότι υπεραπλουστεύω μία πολύ σύνθετη εργασία στα οικονομικά. Γνωρίζω ότι ο δρ. Πισσαρίδης πρέπει να είναι ένας πολύ καλός επιστήμονας, με γνώσεις στο αντικείμενό του. Όπως υπάρχουν χιλιάδες άλλοι άνθρωποι με γνώσεις και έρευνα, που δεν θα βραβευτούν ποτέ γιατί οδήγησαν με το έργο τους σε έναν άλλο δρόμο.
Ας μην ξεχνάμε τον Σαρτρ ο οποίος το 1964 αρνήθηκε να παραλάβει το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας που του επενεμήθη, δηλώνοντας πως δεν ήθελε να γίνει "καθεστώς". Ουσιαστικά αρνήθηκε να βραβευθεί ως ένας "επικριτής των ολοκληρωτικών κρατών της Ανατολικής Ευρώπης". Θα το έκαναν πολλοί εάν τους έδιναν ένα Νόμπελ στα χέρια;
Τροφή για σκέψη και όχι δόγμα.

----------------------------
*Ο Αλφρέδος Νομπέλ και το βραβείο που κόντεψε να μην αθλοθετηθεί, Του Lawrence Altman αναδημοσίευση από The New York Times στην Καθημερινή 
**List of Nobel laureates in Economics, wikipedia, προσβ. 16/10
***Βραβείο Ειρήνης Λένιν, βικιπαιδεία, προσβ.16/10

Δολοφονούν το μέλλον μας στον κόλπο του Μεξικού

Δεν μπορεί κανείς να γράψει πολλές κουβέντες όταν υπάρχουν αυτές οι εικόνες

Είμαστε όλοι πειραματόζωα

Μπροστά στην τηλεόραση και βλέπεις τα νέα τους. Ο Ομπάμα, λέει, ο άνθρωπος που στήριξε τον προεκλογικό του αγώνα στις καθαρές μορφές ενέργειας, εγκαινίασε για πρώτη φορά μετά το 1979 πυρηνικό σταθμό, μία κίνηση που θα απεγκλωβίσει, υποτίθεται, τις ΗΠΑ από την εξάρτηση του πετρελαίου, και θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας. Αρχίζεις και καταλαβαίνεις ότι ο άριστος επικοινωνιακά πρόεδρος, έχει τολμήσει να κάνει πράγματα χειρότερα κι από τον διεθνώς αντιπαθή προκάτοχό του. Και επιβεβαιώνει τους φόβους που γεννήθηκαν μαζί με την Obama-mania, ότι ίσως αποτελέσει την πιο αστραφτερή βιτρίνα του πιο βρόμικου παιχνιδιού.

Κι ακούς μετά ότι η Γαλλία έστελνε τους ίδιους της τους στρατιώτες την δεκαετία του 60 στα μέρη που πραγματοποιούσε πυρηνικές δοκιμές, για να "μελετηθούν οι φυσικές και ψυχολογικές επιπτώσεις των ατομικών όπλων στους ανθρώπους". Τόσο απλά. 

Η δημοσιογράφος με το σέξι ταγεράκι πηγαίνει στην εσωτερική επικαιρότητα: σε συμπλοκή αστυνομικών με δύο παράνομους, σκοτώθηκε (για την ακρίβεια γαζώθηκε) πολίτης ο οποίος βρέθηκε στο σημείο, κατά πάσα πιθανότητα από τα πυρά των αστυνομικών. Ο υπουργός με σοβαρό ύφος δεσμεύτηκε ότι θα γίνουν μεγάλες αλλαγές, με 2.000 αστυνομικούς μοτοσυκλετιστές στις πόλεις. 

Δεσμεύτηκε, δηλαδή, ότι θα σκορπίσει ακόμη 2.000 κακοεκπαιδευμένους, επικίνδυνους επιχειρησιακά ένστολους, όπως αυτούς που σκότωσαν τον πολίτη, για να μας προστατέψει.

Κλείνεις την τιβί, βάζεις ένα ποτό και προσπαθείς μάταια να χαλαρώσεις. Είμαστε όλοι πειραματόζωα.

t-ray! τους γδύνει όλους και συμφέρει

Μας είχαν προϊδεάσει και φαινόταν σαν μία φάρσα. Ωστόσο, όταν αγοράζεις γύρω στα 90.000 ευρώ το μηχάνημα, σίγουρα δεν το κάνεις για πλάκα. Τα συστήματα t-ray έχουν ήδη αρχίσει να εγκαθίστανται σε αεροδρόμια του κόσμου. Κάτι τέτοιο γινόταν ήδη εδώ και καιρό σε δοκιμαστικό επίπεδο, ενώ η πρόσφατη απόπειρα από Νιγηριανό σε αεροσκάφος των Delta Airlines έδωσε μία υπέροχη αφορμή για να διασκεδαστούν οι αλγεινές εντυπώσεις που είχε προκαλέσει το μέτρο ακόμη και στους πιο δεκτικούς ταξιδιώτες. Το ιδιότυπο αυτό scanner προχωρά ένα βήμα πέρα από αυτά που αναγνωρίζαμε μέχρι τώρα ως μέτρα ασφάλειας, αφού κυριολεκτικά γδύνει όποιον περνάει μπροστά του.
Εσείς τι λέτε γι'αυτό, κύριε George;

Στο Άγαλμα της Ελευθερίας που φωτίζει τον κόσμο

Παρατήρησα την Hillary Clinton να δηλώνει στην παγκόσμια κοινή γνώμη ότι η ενέργεια του προέδρου Σελάγια να πραγματοποιήσει μερικά συμβολικά βήματα στα χώματα της χώρας του ήταν "απερίσκεπτη"

Όπως οι περισσότεροι θα γνωρίζετε, ο κ. Σελάγια είναι ο πρόεδρος της Ονδούρας ο οποίος ανετράπη με πραξικοπηματικό τρόπο. Οι ΗΠΑ, αν και καταδίκασαν αρχικά το πραξικόπημα, δεν έκαναν από την αρχή κάτι για να αντιπαλέψουν τους σφετεριστές της εξουσίας με οποιονδήποτε τρόπο. Τις επόμενες μέρες, τήρησαν στάση ανοχής και συγκατάβασης απέναντι στο νέο καθεστώς.

Ας αφήσουμε στην άκρη την γνωστή επιλεκτική ευαισθησία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, που βλέπει ως θανάσιμες απειλές μερικούς Ταλιμπάν στην άλλη άκρη του κόσμου ενώ αφήνει (για να μην πούμε "προκαλεί") στρατιωτικά πραξικοπήματα εντός της αμερικανικής ηπείρου.

Μου προκάλεσε απίστευτη εντύπωση η ευκολία με την οποία μία υπουργός χαρακτηρίζει ως απερισκεψία και ως εμπρηστική κίνηση την παρουσία ενός προέδρου στα εδάφη της χώρας του.

Η χώρα των Ηνωμένων Πολιτειών, χωρίς να θέλω να μηδενίσω καταστάσεις, πέρασε σε μία αλλαγή που ήταν σε συμβολικό επίπεδο πολύ σημαντική. Ένα νέο αστραφτερό πρόσωπο με επικοινωνιακές αρετές, μειονοτικής προέλευσης και με πρωτοποριακές ιδέες βρίσκεται στην κορυφή της εκπροσώπησης της χώρας. Ο άξονας λήψης αποφάσεων όμως, τα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα που στηρίζουν την κορυφή αυτής της πυραμίδας, παραμένουν ίδια κι απαράλλαχτα όσα χρόνια κι αν περνούν. Τελικά Αμέρικα είσαι όπως σε στόλισε ο Καρυωτάκης και όπως σε έψαλλε ο Ξυλούρης. Όπως τότε ίδια τώρα.

Στο Άγαλμα της Ελευθερίας που φωτίζει τον κόσμο

Λευτεριά, Λευτεριά σχίζει, δαγκάνει
τους ουρανούς το στέμμα σου. Το φως σου,
χωρίς να καίει, τυφλώνει το λαό σου.
Πεταλούδες χρυσές οι Αμερικάνοι,
λογαριάζουν, πόσα δολάρια κάνει
σήμερα το υπερούσιο μέταλλό σου.
Λευτεριά, Λευτεριά, θα σ' αγοράσουν
έμποροι και κονσόρτια κι εβραίοι.
Είναι πολλά του αιώνος μας τα χρέη,
πολλές οι αμαρτίες, που θα διαβάσουν
οι γενεές, όταν σε παρομοιάσουν
με το πορτραίτο του Dorian Gray.
Λευτεριά, Λευτεριά, σε νοσταλγούνε,
μακρινά δάση, ρημαγμένοι κήποι,
όσοι άνθρωποι προσδέχονται τη λύπη
σαν έπαθλο του αγώνος, και μοχθούνε,
και τη ζωή τους εξακολουθούνε,
νεκροί που η καθιέρωσις του λείπει.

Οι δύο όψεις του ρατσισμού

Η Διάσκεψη του ΟΗΕ για τον ρατσισμό είναι το πρώτο θέμα σήμερα στα διεθνή δίκτυα ειδήσεων, με αφορμή την τοποθέτηση του Ιρανού προέδρου για το Ισραήλ.
Εκτός από την χώρα στην οποία επιτέθηκε φραστικά ο Αχμαντινετζάντ, την διάσκεψη είχαν αποφασίσει ήδη να μποϋκοτάρουν πολλές δυτικές χώρες, με πρώτη τις ΗΠΑ και αρκετές συμμάχους της. Πολύ περισσότεροι εκπρόσωποι, αποχώρησαν με το που άρχισε η τοποθέτηση του Ιρανού.
Καταρχήν, πρέπει να πω ότι τρομάζω όταν ακούω έναν ηγέτη χώρας να αρχίζει τον λόγο του "στο όνομα του Αλλάχ, του φιλεύσπλαχνου...". Όχι ότι έχω κάτι το συγκεκριμένο απέναντι σε αυτή τη θρησκεία, αλλά γιατί μου φαίνεται αδιανόητο να μιλάς στο όνομα μίας εξωκοσμικής οντότητας και μετά για τον λαό που υποτίθεται ότι εκπροσωπείς.
Η ομιλία ήταν όντως ενα δριμύ κατηγορώ ενάντια όχι μόνο στο Ισραήλ αλλά και σε αυτούς που καλύπτουν το καθεστώς. Μίλησε για τις δολοφονίες, την παράνομη κατοχή, την τρομοκρατία και την προπαγάνδα που πηγάζουν από τους ανθρώπους της ισραηλινής κυβέρνησης. Αυτά τα πολύ σωστά βέβαια, βγήκαν από το στόμα ενός κυβερνήτη που διώκει τους αλλόθρησκους bahai με λύσσα, που διατηρεί τιμωρίες με λιθοβολισμό και ορθώνει τον φονταμενταλισμό ως κανόνα της πολιτικής.
Γιατί δεν με άγγιξε όμως ούτε ο απολυταρχικός λόγος του ιρανού κυβερνήτη, ούτε οι βαθύτατα υποκριτικές αποχωρήσεις των εκπροσώπων διάφορων κρατών;
Γιατί μου φαίνονται οι φαινομενικά τόσο αντίθετες στάσεις ως οι δύο όψεις του ρατσισμού;
Από την μία πλευρά, μίας φανατικής ισλαμικής μανίας ενάντια σε ο,τιδήποτε εβραϊκό (δεν είναι τυχαίο ότι η ρητορική αυτή μπερδεύει το Ισραήλ με τους σιωνιστές, τους σιωνιστές με τους εβραίους κλπ)
Από την άλλη, οι δυτικοί που παριστάνουν τα τέρατα ηθικής και κλείνουν εδώ και χρόνια τα μάτια στο έγκλημα που γίνεται εις βάρος του παλαιστινιακού λαού; Πότε αποχώρησαν από σύσκεψη με ισραηλινούς όταν εκείνοι άνοιξαν πυρ μέχρι και κατά ανθρωπιστικής βοήθειας;
Άραγε, μπορούσε να αποτύχει περισσότερο μία διάσκεψη για την καταπολέμηση του ρατσισμού;

Τι οπλίζει το χέρι τους;

Διάβασα για το νέο μακελειό που έγινε στην Αμέρικα. Ένας άνθρωπος, λέει, μπήκε σε ένα κτίριο της πόλης Μπιγκχάμπτον και άρχισε να πυροβολεί, σκοτώνοντας ανυποψίαστους ανθρώπους. Θα ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, εάν δεν συνέβαινε συστηματικά.
Από όσο μπορώ να θυμάμαι, κάθε χρόνο έχουμε τουλάχιστον 2-3 περιστατικά που κάνουν τον γύρο του κόσμου, όπου βλέπουμε το ίδιο μακάβριο έργο.
Τι κάνει τον τύπο αυτό βιαιοπραγίας τόσο δημοφιλή;
Είναι μήπως η οπλοφορία μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού η οποία έχει και πολλούς πολιτικούς υπερμάχους στην χώρα αυτή;
Είναι η κουλτούρα των ταινιών βίας ή των video games;
Είναι άνθρωποι που ηδονίζονται με την ιδέα να γίνουν δημόσια γνωστοί με κάθε τρόπο, ακόμα και μετά τον θανατό τους;
Δεν ξέρω αν θα δώσω ποτέ επαρκή απάντηση για το τι οπλίζει το χέρι τους...