Για την Άννα του Γιάννη Ζελιαναίου

Πάει καιρός που έλαβα την Άννα του Γιάννη Ζελιαναίου. Ξέρετε πως πάει, αν βλέπεις το βιβλίο ως κάτι ζωντανό, χαϊδεύεις τις διαστάσεις του, μυρίζεις προσεκτικά τα χαρτιά, κολλάς κανένα πεντάλεπτο στην προμετωπίδα, κι άλλα τέτοια γραφικά. Όταν ξεκίνησα να διαβάζω, δε σταμάτησα πουθενά. Διάβασα με ενδιαφέρον μέχρι και τον κολοφώνα. Δεν ξέρετε τι βάσανο είναι αυτό για έναν άνθρωπο που σπάνια δημιουργεί αυστηρή δομή στο διάβασμά του, που μπορεί να πετάει από στίχο σε στίχο και από σελίδα σε σελίδα χωρίς να σέβεται τον κόπο του συγγραφέα.

Λοιπόν για αυτό εδώ το βιβλιαράκι, πρέπει να γράψω κάτι. Τι πέτρα έχω φάει; Πως μπορεί να υπάρχει ένα κείμενο που να πλησιάζει τόσο πολύ την εικόνα που έχεις για τον έρωτα, έτσι που διαβάζοντάς το να σου δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι αυτές οι σκέψεις ξεπηδάνε από το δικό σου κεφάλι;

Το βράδυ εκείνο ένιωθα πως είχα πυρετό. Πάλευα να το εξηγήσω λογικά. Τα κείμενά μας και οι εμπειρίες μας. Κάτι τέτοιο πρέπει να είναι. Ένας Έλληνας που τον πνίγει η Ελλάδα, ένας άνθρωπος που γράφει, κάποιο περίεργο καράβι τον βγάζει στην Κύπρο, όπου αισθάνεται απόλυτα ξένος και απόλυτα ντόπιος, δουλεύει dj πίνοντας σε μπαρ της Λευκωσίας, εκδίδει βιβλία. Πόσοι άνθρωποι πρέπει να υπάρχουν με αυτή την πορεία εκτός από μας; Θα μπορούσαμε να έχουμε βρεθεί χιλιάδες φορές, να έχουμε πει απίστευτες αλήθειες πάνω στη ζαλάδα μας την ώρα που σβήνει η τελευταία μπαλάντα κι έχουν μείνει δυο-τρεις τρεκλίζοντας από αγάπη ή απόγνωση. Κι όμως, μία φορά ήταν να βρεθούμε και εγώ έφυγα πέντε λεπτά νωρίτερα, ενώ αυτός άργησε πέντε λεπτά. Δεν είναι λογοτεχνικό καπρίτσιο αυτό που γράφω, έγινε έτσι.

Πάλι όμως στραβοπατάνε οι σκέψεις μου, όλο ξεκινάω να πω για κείμενα και λέω για ανθρώπους.

Όλη η συλλογή είναι ένα σπαρακτικό βίωμα του έρωτα, όχι απλό ημερολόγιο ενθουσιασμών και απογοητεύσεων, αλλά υπαρξιακή κατάθεση. Η Άννα είναι μία και μοναδική, και μαζί είναι όλες οι γυναίκες που αγαπήσαμε. 

Είπα λοιπόν να γράψω κάτι για την Άννα. Δεν έγραψα τίποτε. Την ξανάβαλα στο ράφι της βιβλιοθήκης. Τι να γράψω; Ότι μου άρεσε το τάδε απόσπασμα; Αυτά είναι για άλλου τύπου συλλογές. Τελικά κάτι μήνες αργότερα, ξαναπερνώντας ανάμεσα από αυτές τις γραμμές, μου ήρθε να γράψω αυτό. Μπορεί να μην έχει καμία σχέση με την Άννα, μπορεί και να έχει. 

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΠΟΧΕΣ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ, ένα κείμενο με αφετηρία τις «ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΠΟΧΕΣ ΤΟΥ [Α]» της Ειρήνης Καραγιαννίδου.

Εκφωνήθηκε στο Μουσείο Φωτογραφίας, στις 14/2/2014, στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «Οι τέσσερις εποχές του [Α]»

Το να γράφεις ερωτική ποίηση, σε οποιαδήποτε εποχή, σε οποιοδήποτε επίπεδο και ύφος, είναι μία από τις εκφράσεις του ανθρώπινου τραγικού. Προϋποθέτει έναν άνθρωπο φορτισμένο με τέτοιο τρόπο, που να μπορεί να αναμετρηθεί με τα πολλαπλά πρόσωπα μίας απουσίας. Εύκολα θα μπορούσε κανείς να αναρωτηθεί: «Είναι απαραίτητο η ερωτική ποίηση να απευθύνεται σε κάτι απόν; Δεν είναι, μήπως, δυνατόν να υμνηθεί ο έρωτας, με όλες τις εντάσεις και όλες τις χαρές του, ως μία κατάφαση, ως μία γιορτή  που υμνείται και αποτυπώνεται στο χαρτί;»

Η απάντηση είναι ότι από τη στιγμή που ένα ερωτικό υποκείμενο εισάγει τον εαυτό του στη διαδικασία της συγγραφής, αγκαλιάζει μόνο ένα από τα πολλά πρόσωπα του έρωτα. Για να το αντιληφθούμε αυτό στην πλήρη ουσία του, πρέπει να ανατρέξουμε στην αρχαία ελληνική θεώρηση που δίνει στην πανανθρώπινη αυτή έλξη πολλά πρόσωπα: Ο Έρως, ο Αντέρως, ο Ίμερος, ο Πόθος, ήταν θεότητες- έννοιες που αντανακλούσαν τις διαφορετικές αποχρώσεις μίας ενιαίας τροχιάς.

Το κάπνισμα ως κοινωνικό σημείο και ως ποιητικός τόπος

(Μπανταρισμένα σπαράγματα από το ημερολόγιο του καπνού)

ο Κορνήλιος Καστοριάδης

 Τι είναι αυτό που μας κάνει να καπνίζουμε; Αν δει κανείς το θέμα ψυχρά τοξικολογικά, θα μπορούσε να πει ότι η πρόσληψη νικοτίνης και άλλων ουσιών που υπάρχουν στο τσιγάρο ενεργοποιεί τη διέγερση του νευρικού συστήματος. 

Ας είμαστε όμως ειλικρινείς: η συνηθισμένη αντίδραση ενός ανθρώπου που έρχεται για πρώτη φορά στη ζωή του σ'επαφή με το κάπνισμα, είναι να αηδιάσει πρώτα απ'όλα με την γεύση που θυμίζει δηλητήριο, και να ξεσπάσει σε δυνατό βήχα. Και αυτή η εμπειρία συνήθως θα συνοδεύεται από γέλια των γύρω "παλιών". Η ιστορία του καπνίσματος, από την πρώτη τζούρα μέχρι την εδραίωσή του ως συνήθεια, είναι σφιχτά συνδεδεμένη με κοινωνικούς κώδικες. 

 Ο κύριος λόγος για τον οποίο τόσοι άνθρωποι σε όλη τη γη καταφεύγουν στο κάπνισμα, δεν μπορεί να είναι η πρόσληψη ουσιών που ουσιαστικά είναι δηλητηριώδεις. Ας σκεφτούμε τη ζάχαρη. Σαφώς πιο ευχάριστη όταν προσλαμβάνεται, ενεργοποιεί αίσθηση ευφορίας και πληρότητας. Θα φαινόταν όμως τουλάχιστον γελοίο να κυκλοφορούμε με ένα κουτί ζαχαρωτά στην τσέπη μας, κραδαίνοντάς τα κάθε λίγο όταν πίνουμε καφέ, όταν κάνουμε μία συζήτηση ή αφού κάνουμε έρωτα. 

19 Julio 1936

"War is evil, but it is often the lesser evil" 

Στις 19 Ιουλίου 1936 δόθηκε το σάλπισμα ενός ιστορικού πολέμου, του ισπανικού εμφυλίου.

Ένας Βρετανός γεννημένος στην Ινδία, ο Έρικ Άρθουρ Μπλερ, σηκώνει τα όπλα για να πολεμήσει ενάντια στις φάλαγγες του ισπανικού και ευρωπαϊκού φασισμού.

Κι όμως, λίγα χρόνια πριν, ο ίδιος άνθρωπος κρατούσε τα όπλα για λογαριασμό του κράτους, καθώς ήταν αστυνομικός στην Μπούρμα.

Aν τον έβρισκε κάποια σφαίρα σε εκείνη την αιματηρή αναμέτρηση στην Ισπανία, δε θα είχαν γραφτεί ποτέ κείμενα όπως "η Φάρμα των Ζώων" και το "1984". 

Στα βάθη των αιώνων θα είναι γνωστός ως Τζωρτζ Όργουελ.

[Λοιπόν εγώ δεν είμαι το τσιράκι του Αγίου Βαλεντίνου]

Λοιπόν εγώ δεν είμαι το τσιράκι
του Αγίου Βαλεντίνου
Άστοργα λόγια
Μπορώ να υποσχεθώ
Βρώμικους στίχους κάτω απ'το φεγγαρόφωτο
Γλώσσες μαστίγια
Μικρόβια πυρκαγιές
Ναυάγια δευτερολέπτων
Μαυλιστικές διαδρομές
Στη χώρα των νεκρών φαλλών
Το άρωμα των θυμωμένων νυχτολούλουδων
Το θάνατο

Γιάννης Αγγελάκας, Σάλια μισόλογα και τρύπιοι στίχοι, Νέα Σύνορα 1995

Η ερωτική θεολογία του Εμπειρίκου

Φωτογραφία: Α.Ε.

Οι περισσότεροι δε θα φτάσουν ποτέ, μέσα στην απεραντοσύνη των βιβλίων που κυκλοφορούν στον κόσμο, σε αυτό το κείμενο.
Οι αναγνώστες που θα επιχειρήσουν να το διαβάσουν, ίσως βρουν το οκτάτομο αυτό έργο δαιδαλώδες και να το αφήσουν σε μια άκρη.
Οι ηθικολόγοι ίσως σκανδαλιστούν από τις πολλές ερωτικές του σκηνές και το αρνηθούν.
Οι φιλόλογοι θα το θεωρήσουν ένα κείμενο έξω από το ακαδημαϊκό τους ενδιαφέρον και θα το απορρίψουν ως πορνογράφημα.
Οι "ορθόδοξοι" κάθε είδους θα το θεωρήσουν ιερόσυλο και τρελό.
Κι όμως, εγώ νιώθω ευτυχισμένος που έζησα και το διάβασα. Και κάπου εδώ που το προσωπικό συναντάει το κοινωνικό, νιώθω χρέος μου να κοινωνήσω την ερωτική θεολογία του και να δηλώσω πιστός.

"Τι έφταιγε αυτός -εσκέπτετο καθώς έπλενε τας χείρας του ο αγαθός θαλαμηπόλος-, τι έφταιγε αυτός, αν ήσαν τόσον ωραία τα κορίτσια; Μήπως δεν έφτιαξε και αυτόν και εκείνα ο Θεός, ο Παντοδύναμος Θεός, ο Παντοκράτωρ; Τι φταίνε τα δένδρα και η χλόη, όταν θροΐζουν ή μανίζουν, κάτω απ' την ήπια ή την αγρία, μα οπωσδήποτε ακατανίκητη πνοή του ανέμου; Τι φταίνε τα ηφαίστεια, όταν από το στόμα τους σκάει και πετιέται η λάβα; Τι φταίνε η γύρις, το άνθος, ο στήμων ο υψιτενής; Τι φταίει η θάλασσα, τι φταίει το κήτος, όταν ο ποντοπόρος Λεβιάθαν, όταν ο μέγας Φυσητήρ, αναδυόμενος εξαίφνης, πετά έναν πίδακα στον ουρανό σαν σπέρμα; ΤΙ φταίει ο άνθρωπος και η  φ ύ σ ι  του, αφού το βασικόν του όργανον, φουσκώνει τρομακτικά, επιμηκύνεται, σκληραίνει και υψώνεται σαν ράβδος χονδρή, σαν ρόπαλον, σαν ράβδος ζωντανή που οργά και πάλλεται και εν τέλει χύνει, εμπρός στην τρυφεράδα των βυζιών, εμπρός στην γοητεία των χειλιών και μέσα-μέσα στην σαγήνη της μυστικής, βαθύκολπης σπηλιάς με την πανήδονη γαλακτερή πηγή της ήβης.

 Αλλά προς τι -εσκέφθη εις το σημείον τούτο ο θαλαμηπόλος- προς τι οι φιλοσοφίες, τα λόγια, τα "μούπες-σούπα", προς τι η άντλησις από το παρελθόν, όταν υπήρχε δίπλα του, εις απόστασιν μόλις ενός μέτρου, ολόσωμον το Έαρ το γλυκύ, ολόκληρος ο Παράδεισος, ολόκληρη η Εδέμ!... Προς τι η παρελθοντολογία, αφού ήτο ή ημπορούσε γρήγορα να γίνη, τόσο ωραίον το παρόν!...

Όχι! Ο αληθώς ευτυχισμένος άνθρωπος δεν χρειάζεται ούτε το παρελθόν, ούτε το μέλλον, αλλοιώς παρά μονάχα ως υπόσχεσιν και εγγύησιν της διαιωνίσεως της Ηδονής, και εκείθεν, της διαιωνίσεως της Ζωής και του ωραίου Σύμπαντος που μας εδόθη προς  Έ ρ ω τ α, προς  Μ έ θ ε ξ ι ν και προς τελείαν  τ α ύ τ ι σ ι ν  με το άπειρον Σ ώ μ α  και το άπειρον Π ν ε ύ μ α, και προς διηνεκή μετασχηματισμόν του Χθές, του Σήμερον και του Αύριον, εις εν αδιαίρετον και άτερμον Σ ύ ν ο λ ο ν  Ε υ δ α ι μ ο ν ί α ς  και  α θ α ν α σ ί α ς. Διότι ο ευδαίμων δεν έχει πια καημούς, μήτε εχθρούς, μήτε άγχος ή φόβον. Έχει τον όλβον του Θεού, μέσα στην αιώνια δόνησιν της Ενέργειας, εν ηδονή διαβιών και εν εκστάσει υπάρχων στον κόσμον τούτον τον παντοτινόν, στον κόσμον τον ανέσπερον, όπου το "Εγώ", δια τον πλήρη άνθρωπον, σημαίνει "Εκείνος", και ο εκάστοτε και εκασταχού "Εκείνος" σημαίνει πάλι Εγώ- ε γ ώ  που είμαι εν Θεώ και συνεπώς Θεός, εν Ηδονή και Κραδασμώ και εις τους αιώνας των αιώνων..."

Ανδρέας Εμπειρίκος, Ο Μέγας Ανατολικός, βιβλίο δεύτερο, σ.195-196

Ιανού Δεσκάλα: Έλεγχος Βαρών Ευσυγκινήτου

Ο Ιανός Δεσκάλας είναι νέος ποιητής που ζει στην Αθήνα.Ο "Έλεγχος Βαρών Ευσυγκινήτου" είναι ένα ποιήμα οργανωμένο γύρω από το αστικό τοπίο, με υπέροχες κατά τη γνώμη μου εικόνες. Δημοσιεύεται εδώ για πρώτη φορά.

24 γράμματα- ηλεκτρονικό περιοδικό για τη γλώσσα, την ιστορία, τον πολιτισμό

Με ενημέρωσαν για την ύπαρξή του, μου άρεσε και το μοιράζομαι. Το ηλεκτρονικό περιοδικό "24 γράμματα" είναι ένα κομμάτι από το ψηφιδωτό που λείπει στην νεοελληνική λογοτεχνία και όχι μόνο.

Αναρωτήθηκα πολλές φορές γιατί να έχουμε τόσα πολλά έντυπα περιοδικά (μία βόλτα σε κεντρικά βιβλιοπωλεία θα σας εκπλήξει για το πλήθος τους), τα οποία θέλουν περισσότερη εργασία κι έξοδα (σελιδοποίηση, στήσιμο,εκτύπωση), και να μην έχουμε αντίστοιχο αριθμό ηλεκτρονικών προσπαθειών που προσφέρουν αντίστοιχες (ή περισσότερες) δυνατότητες. 

Φωτεινές εξαιρέσεις που έχω εντοπίσει ως τώρα είναι τα ηλεκτρονικά περιοδικά e-missos,  istros, elogos  και  λέξημα. 

Θέλεις λίγο η εμμονή των λογοτεχνών και θεωρητικών με την έντυπη εικόνα του κειμένου, θέλεις η προβληματική σχέση πολλών από αυτούς με την τεχνολογία, μας αναγκάζουν να μη γνωρίσουμε ποτέ κείμενα-διαμάντια. Να όμως που αυτό το σκηνικό πάει δειλά-δειλά να αλλάξει. 

Τα "24 γράμματα" έχουν αυτή την εβδομάδα στην πρώτη σελίδα ένα ωραίο αφιέρωμα στον μεγάλο σύγχρονο ποιητή Μίλτο Σαχτούρη. 

Οι αυτόχειρες

Πίσω από τις σελίδες, μου ασκούσαν πάντοτε μεγάλη γοητεία οι αυτόχειρες...

Έαρ σαν πάντα

Περνώντας πάλι από κάποιες φωτογραφίες του Α. Εμπειρίκου σήμερα το πρωί, θυμήθηκα πως είναι να αντλείς αισιοδοξία και δύναμη υγείας μέσα από την τέχνη.

Και συνειρμικά μου ήρθε στο νου το παρακάτω ποιήμα του:

ΕΑΡ ΣΑΝ ΠΑΝΤΑ

Καλύπτουσα τα κύματα του δορυάλωτου χωριού με το κόκκινό της φόρεμα
Πρώτα μικρή κ’ έπειτα μεγάλη
Ανεβαίνει στην κορυφή του πύργου
Και πιάνει τα σύννεφα και τα συνθλίβει επί του στήθους της
Ίσως ποτέ να μην υπήρξε μεγαλείτερος καϋμός απ’ τον δικό της
Ίσως ποτέ να μην έπεσαν ψίθυροι πιο πεπυρακτωμένοι στην επιφάνεια ενός προσώπου

Ίσως ποτέ δεν εξετέθη στην κατανόησι ανθρώπου έκθεσις πιο εκτεταμένη

Έκθεσις πιο ποικίλη πιο περιεκτική από την ιστορία που λεν τα νέφη αυτής της εξομολογήσεως
Εδώ κ’ εκεί τα κόβουν λαιμητόμοι
Θερμές σταγόνες πέφτουνε στην γη
Ο γήλοφος που σχηματίσθηκε στο κυριώτερο σημείο της πτώσεως
Φουσκώνει και ανεβαίνει ακόμη
Κανείς δασμός δεν είναι βαρύτερος από μια τέτοια σταγόνα
Κανένα διαμάντι πιο βαρύ
Κανείς μνηστήρ πιο πλήρης πάθους
Στιλπνά τα κράσπεδα του λόφου και γυαλίζουνε στον ήλιο
Στην κορυφή του περιμένει μια λεκάνη
Είναι γιομάτη ως επάνω
Κι απ’ τα νερά της αναδύεται μια πολύ μικρή παιδίσκη ωραιότατη.
Ελπίδα μας αυριανή.

Ακούστε το ποιήμα σε ανάγνωση του ίδιου του Α.Ε.

Λογοτεχνικό Περιοδικό Ωρίων: Καλοτάξιδο

Κυκλοφόρησε το πρώτο τεύχος του περιοδικού ΩΡΙΩΝ, το οποίο είναι μία προσπάθεια "ανθολόγησης διαστάσεων". Συμμετέχουν με κείμενά τους οι ποιητές Ιανός Δεσκάλας, Απόφις καθώς και η αφεντομουτσουνάρα μου. 

Το περιοδικό θα κυκλοφορεί κάθε δίμηνο και φιλοδοξεί να συγκεντρώσει κείμενα νέων συγγραφέων. Οποιοσδήποτε θα ήθελε να το παραλάβει ή να υποβάλλει δικά του γραπτά μπορεί απλά να στείλει ένα mail. 

Ξεφυλλίζοντας την συλλογή "Μετά" του Ηλία Πετρόπουλου

Τον Πετρόπουλο τον γνώρισα πρώτα ως λαογράφο. Οι μελέτες του, αν και δεν έχουν την αυστηρή μέθοδο των ακαδημαϊκών διατριβών, είναι γεμάτες σπινθηροβόλες σκέψεις, ριζοσπαστικές αναλύσεις, θησαυρούς λέξεων. 

Θα έπρεπε να το είχα υποψιαστεί ότι θα ήταν εξίσου καλός στην καλλιτεχνική του παραγωγή.

Έπεσε λοιπόν στα χέρια μου η ποιητική συλλογή "Μετά", ένα βιβλίο που με κέρδισε λόγω ύφους πρώτα, αλλά και των ποιημάτων που αφήνουν να μεταδοθεί χωρίς περιττά φτιασιδώματα η αγωνία ενός ανθρώπου που γράφει. 

Θα παραθέσω μερικά ποιήματα ενδεικτικά:

(1)

Τους ποιητές θα έπρεπε να τους σκοτώνουν

σαν τα λυσσασμένα σκυλιά.

Κι ο πιο κουρνάζος Ποιητής

είναι αφελέστατο άτομο.

Και γιαυτό επικίνδυνο.

Ο Αθώος είναι Επαναστάτης.

(2)

Δεν κατέχω το κλειδί του μουνιού σου.

Δεν μπορώ να εξηγήσω την ψυχή μου.

Κι όλο ξεθυμαίνουν απ' τα ρουθούνια μου,

ανάκατα,

τρυφερά αισθήματα και ξίδι και χολή

Και μόνον το μουνί με κάνει και ξεχνώ

(3)

Μα δεν είναι περίεργο

ένας κυνικός σάν κι εμένα

να βασανίζεται από αισθήματα;

Δεν είναι άδικο;

(4)

Στην πατρίδα μου

χειροκροτούν τον Ποιητή 

μόνον όταν αυτοκτονήσει.

"Αντίο" στον Ανδρέα Παγουλάτο

Έφυγε από τη ζωή ένας πολύ μεγάλος ποιητής, ο Ανδρέας Παγουλάτος. Παραθέτω το πολύ προσεγμένο αφιέρωμα του ηλεκτρονικού περιοδικού Camera Stylo και το σημαντικό του ποιήμα Πόροι, όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Μανδραγόρας. Ας είναι η μνήμη του ζωντανή σε όσους τον έζησαν αλλά και όσους τον εκτίμησαν από το συγγραφικό και κοινωνικό του έργο.

Αυτοί που τάραξαν τα νερά της μετριότητας

Ο νέος χρόνος μας κλείνει πονηρά το μάτι.

Και για ευχή λέω να κάνουμε όλοι ένα βήμα πιο κοντά 

σ'αυτούς.

Σε δωμάτια οθόνες σελίδες ήχους

χρωστάω την γνωριμία μου μ'αυτούς που τάραξαν τα νερά της μετριότητας

Ανθρώπους ήμερους μαζί και μανιασμένους

Ανθρώπους που χάραξαν μία γραμμή πέρα απ'το όριο του χάρτη

Ανθρώπους από άλλες εποχές κι από άλλες παραδόσεις, μα με κοινή μεγαλοσύνη
Τον σκύλο Διογένη τον πρώτο αρνητή της απόλυτης εξουσίας
Τον φιλόσοφο-αυτοκράτορα Ιουλιανό
Τον Γεώργιο Τραπεζούντιο που έριξε τον θεμέλιο λίθο στην ελληνοτουρκική συνεννόηση
Τον Διονύσιο Σολωμό, τρανό ρομαντικό και προσκυνητή της λαϊκής λαλιάς
Τον Τζωρτζ Γκόρντον Μπάιρον τον Έλληνα
Τον Αναστάσιο Παπαδόπουλο ή Κοτζά Αναστάς, οπλαρχηγό στο αντάρτικο του Πόντου, και κοινωνό της άμεσης δημοκρατίας του Τοπ Τσαμ
Τον Γιάννη Εϊτζιρίδη ή Γιοβάν Τσαούς που μάγεψε για μια στιγμή με τις μελωδίες του τον Σουλτάνο και ύστερα όλους εμάς τραβώντας τον δρόμο του Οδυσσέα
Τον Άγιο Μάρκο Βαμβακάρη, που τραγούδησε και τραγουδήθηκε, που έστρωσε για να φάνε όλοι οι άλλοι
Τον Γιώργο Μπάτη, του γέλιου, της ατόφιας δημιουργίας, του ταξιδιού στην φυσική ψυχεδέλεια
Τον Ανδρέα Εμπειρίκο, μέγα Ανατολικό και ερωτικό
Τον Κ.Γ. Καρυωτάκη, πλάστη ενός θλιμμένου μεγαλείου
Τον πρίγκηπα Παύλο Σιδηρόπουλο, δισέγγονο του Ζορμπά και σύγχρονο Ίκαρο
Τον Ηλία Πετρόπουλο, ερμηνευτή του υπογείου
Την Κατερίνα Γώγου, πριγκήπισσα της απόγνωσης και της αντίστασης
Τον Νικόλα Άσιμο με τη δική του πατρίδα
Τον Τζαίησον Ξενάκη,νήμα που ενώνει τους χίππηδες με τους κυνικούς
Τον Κορνήλιο Καστοριάδη, που άλλαξε την ριζοσπαστική σκέψη 
Τον Δημήτρη Λιαντίνη που χαρτογράφησε την Γκέμμα
Τον Γιάννη Κανίδη που δίδαξε στο Μπεσλάν πως πρέπει να φέρεται ένας Δάσκαλος

Αστέρια σ'ένα μαύρο ουρανό

Ελπίζω να απολαύσατε τη διαδρομή όσο εγώ

Έκτωρ Κακναβάτος: υπηρέτης του παραληρήματος πιστός

Την ποίηση του Έκτορα Κακναβάτου, όταν έπεσε για πρώτη φορά στα χέρια μου, την πήρα για σύμπαν ερμητικά κλειστό. Δυσκολευόμουν να χαράξω πορείες, ειρμό, μέσα στην ροή των σημαινόντων. Όσο αποκτούσα τριβή με τις δομές του όμως, με τον τρόπο που πλέκει τις λέξεις και τις εικόνες μεταξύ τους, τόσο περισσότερο αναγνώριζα ένα μεγαλείο ποιητικό, και καταλάβαινα γιατί συγκαταλέγεται ανάμεσα στους κορυφαίους Έλληνες συγγραφείς του αιώνα μας. Για το βιογραφικό του ποιητή, την εργογραφία του καθώς και μέρος της κριτικής στο έργο του, μπορείτε να επισκεφτείτε αυτή τη σελίδα, από την 53η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Φραγκφούρτης, όπου η Ελλάδα ήταν τιμώμενη χώρα και ο Κακναβάτος μία από τις βασικές μορφές προβολής της ελληνικής λογοτεχνίας στο ευρωπαϊκό κοινό. Ένα από τα αγαπημένα μου ποιήματα είναι οι "Φωνες":

"Από πάχνη κοριτσιού είναι το σύννεφο

και μη σκιαχτείς που ακούς φωνές

θα'ναι της ρώγας του σταφυλιού

                                        που τη βατεύει ο ήλιος

Κι από το μπλάβο σύκο θα'ναι που

                     -λόγω ο τζίτζικας κι άι οι τρίλιες του-

λιγώθηκε και στάζει μέλι

Κι από της σαύρας θα'ναι τ'ανασήκωμα

                                    στα μπροστινά της

λόγω που όρθιο πάνω σε ύφαλο το πέλαγο

             απ'ανοιχτά κάνει σινιάλο στο λιοπύρι

Κι από το φιλιατρό κι από το άνεργο μαγκάνι θα'ναι

κι απ'το στεγνό σκοινί

                                    που τρελαμένες για σταλιά νερό

                                    γυροπετούν οι σφήκες

Κι από το σάλτο ρετσινιού που'δωσε μια και να

                                    πήρε φωτιάν ο πεύκος

Κι όι όι από ηδύ χειλόφωνο ανάμεσα μηρών

            κι από την κάψα κοριτσιού είναι

που κίνησε το σύννεφο και πάει σορόκο λεβάντε."


Από τη συλλογή "Ακαρεί "




Ο Κακναβάτος έχει κάτι από τον ερωτισμό του Εμπειρίκου, (άλλωστε και ο ίδιος αναγνωρίζει τα σημεία επαφής των έργων τους) αλλά με μία πιο εγκεφαλική και ώρες-ώρες σκοτεινή χροιά που κάνει τα κείμενά του άμεσα αναγνωρίσιμα.

ΑΤΙΤΛΟ

"Και βέβαια ναι... δε λέω!

Οι ομιχλώδεις εσοχές του αλαχίστου, ναι!

Και που μοιχεύεται ανευλαβώς

η Απολλώνεια συνάρτηση

Θες κι η ανεπίδοτη θηλύτητα του χρόνου;

               Βεβαίως ναι!

Κι ο πόνος τοκετού της ανεμώνας

               Ναι, όλα ετούτα ναι!

               Ωραία που είναι!

Μα εκείνο το Χαρμίδειο

το ανοιχτό μπλουζάκι της

                            τι ολοκλήρωμα σαρωτικό

                            τι τανυστής,     τι ρίγος!"

Από τη συλλογή "Στα Πρόσω Ιαχής"

"Ο ποιητής είναι το υποκείμενο ενός παραληρήματος που εκπορεύεται από την αναντιστοιχία πραγματικότητας και γλώσσας"

Από τα "Βραχέα και Μακρά" 

Τρια Κλικ Αριστερά. Αρκετά χρόνια μετά.

Σπόρος είχα βρει στην βιβλιοθήκη της μητέρας μου ένα μικρό βιβλιαράκι ανάμεσα σε σκονισμένες εγκυκλοπαίδειες και παλιά αξιολύπητα ακαδημαϊκά βοηθήματα του Αριστοτελείου.

Στο εξώφυλλο ήταν μία γυναίκα μπροστά στα σύρματα, μία γυναίκα με ύφος που μου φάνηκε θλίψης και απόγνωσης μαζί, και τίτλο "ΤΡΙΑ ΚΛΙΚ ΑΡΙΣΤΕΡΑ".

"Η ζωή μας είναι σουγιαδιές

σε βρώμικα αδιέξοδα

σάπια δόντια ξεθωριασμένα συνθήματα

μπάσσο βεστιάριο..."

Λίγο πιο πέρα συλλαβίζω

"Εμένα οι φίλοι μου είναι μαύρα πουλιά..."

γυρίζοντας πάλι σελίδες

"Σ'αρέσουν οι εκλογές κοσμάκης λόγος χαβαλές

σου φαίνεται σπουδαίο που ψηφίζεις, ανταριάζεσαι και ρωτάς

Τι θα κάνουμε φέτο

και μετανιώνεις που ρωτάς αλλά έχεις μια ανάγκη μια οποιαδήποτε

απάντηση

και γω σου λέω το Κ.Κ. ρε μάνα! Το Κ.Κ. και ντρέπουμε..."

"Οι αστυνόμοι παγιδευμένοι απ'το περίστροφο

οι γυναίκες απ'το φύλο τους

η δικαιοσύνη απ' τους νόμους

οι οργανώσεις απ'τις φράξιες

οι γιατροί απ'τα ηλεκτροσόκ

Ναι. Να πάμε στο Ίλιον το βράδυ

Οι ήρωες εκεί έχουνε κόκκινα μάγουλα

και πάντα νικάνε στο τέλος"

κι άλλες σελίδες κι άλλες γραμμές

"Εδώ, τα ίδια. Κρύβονται στο καβούκι τους οι άνθρωποι.

Τα Κ.Κ. είναι δύο και χιλιάδες οι ερμαφρόδιτοι "επαναστάτες"

"Σύντροφε που δεν πρόδωσες

ζούμε τη βαρβαρότητα"

Κι ούτε πίστεψα ποτέ, ότι ένα ανήλικο αγόρι με αστικές καταβολές, που δεν του είχαν μιλήσει μέσα σε ένα τρυφερό οικογενειακό περιβάλλον ποτέ για το τι σήμαιναν όλα αυτά που είχα διαβάσει, δεν το πίστεψα ποτέ όταν ξανάβαλα το βιβλιαράκι πίσω στη γωνιά του σαν να άνοιξα το κουτί της Πανδώρας ή την πύλη της κόλασης, ότι οι στίχοι αυτοί θα με καθορίσουν στο μέλλον.

Το βιβλίο αυτό το ξαναβρήκα σήμερα τυχαία σε ψηφιακή μορφή ψάχνοντας κάτι για νεοελληνική ποίηση. Και προτείνω ανεπιφύλακτα όσους δεν έτυχε ποτέ να το βγάλουν από την σκονισμένη βιβλιοθήκη να το κάνουν , αλλά και όσους το έχουν διαβάσει παλιά να περιπλανηθούν πάλι μέσα του, σαν να επιστρέφουν σε ένα κείμενο-πατρίδα.

http://www.scribd.com/doc/8718121/-?autodown=pdf

o πλάνητας πάει... Βουκώλο

Κυκλοφόρησε το πέμπτο τεύχος της λογοτεχνικής φυλλάδας του Πανεπιστημίου Κύπρου «Βουκώλος», με ταξιδιωτικό περιεχόμενο αυτή τη φορά.
Περισσότερα εδώ: http://www.scribd.com/doc/19907726/-5

Neşe Yaşın- Νεσέ Γιασίν

Ήθελα καιρό τώρα να γράψω κάτι για την Νεσέ Γιασίν αλλά δίσταζα. Δεν ξέρω εάν ήταν απλή αναβλητικότητα ή δέος μπροστά στην απερίγραπτη καλωσύνη που πλημμυρίζει τους στίχους και την αύρα της.

H τουρκοκύπρια ποιήτρια, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κύπρου και ακτιβίστρια, είναι μία από τις

πολυσύνθετες προσωπικότητες του σύγχρονου κυπριακού πολιτισμού, αφού έχει καταφέρει να εκφράσει μία ιδιαίτερη αίσθηση "κυπριακότητας", ενσωματώνοντάς την σε ένα πανανθρώπινο τραγούδι.

Είναι η συγγραφέας του ιστορικού ποιήματος που μελοποίησε ο Μάριος Τόκας:

"Λένε πως ο άνθρωπος πρέπει την πατρίδα ν'αγαπά

έτσι λέει κι ο πατέρας μου συχνά

Η δική μου η πατρίδα έχει μοιραστεί στα δυο

ποιό από τα δυο κομμάτια πρέπει ν'αγαπώ;"

Το ποιήμα αυτό εξέφρασε με τον πιο τραγικό τρόπο την διχοτόμηση της Κύπρου και έγινε αγαπημένος στίχος στα χείλη όλων όσων έζησαν τα θλιβερά απότοκα της καταστροφής εκείνης, που δεν ήρθε σε μια νύχτα αλλά δρομολογήθηκε σταδιακά μέσα από την καλλιέργεια τυφλού εθνικιστικού μίσους ανάμεσα στις κοινότητες της νήσου. Για την πολιτική της δράση και την σημαντική συνεισφορά της στο πεδίο της επαναπροσέγγισης της καθημερινής ζωής, η Γιασίν γνώρισε επιθέσεις και απειλές για τη ζωή της ουκ ολίγες φορές.

Όπως η ίδια είπε σε ένα ποιήμα της:

"...καμία δύναμη δεν μπορεί να ενώσει τα Ηνωμένα Έθνη

όσο υπάρχουν έθνη..."

Μάλιστα, το βιβλίο της Η κρυφή ιστορία των θλιμμένων κοριτσιών που εκδόθηκε το

2002, απαγορεύτηκε στα

κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου

αλλά και στην Τουρκία.

Το φως που γεννιέται εντός της θα το κοινωνούμε πολλά χρόνια ακόμη.

------------------------------------------------------------------------------

ΤΟ ΦΩΣ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΟΤΑΝΕ ΕΝΤΟΣ ΜΟΥ

Ίσως την ώρα που εσύ
πυροβολούσες από τα χαρακώματα που σκότωναν το σπίτι μας
εγώ να μούδιαζα μέσα σε μια θλίψη παιδική
και θάνατοι από τους στεναγμούς μου να περνούσαν

Το ‘ξερα από τότε
πως την ψυχή μου θα ‘κλεβες μια μέρα

Καθώς κάτω από τις σκάλες κρυβόμουνα
κλαίγοντας για φόνους οικογενιακούς
μου ψυθίριζε όνειρα για το μέλλον    
το φως που γενιότανε εντός μου
Τρεις άγγελοι μου φανερώθηκαν
ο ένας έφερε μια τουλίπα πορφυρή
ο δεύτερος ένα σου φιλί
ο τρίτος ήρθε με χέρια αδειανά
κι ανήσυχα με κοίταξε στα μάτια

Ύστερα με κυνήγησαν των σκοτωμένων τα φαντάσματα
που ήρθανε με ρούχα ματωμένα
ενώ στην πύλη του παραδείσου
δασκάλα ιστορικός απάγγειλε το ψέμα

Τόσο μα τόσο πολύ σε περίμενα
στους έρημους πύργους της Βαβυλώνας
Βγάλε τα ρούχα του στρατού
κι έλα κοντά μου
και χάρισ’ μου τρία παιδιά απ’ τις ψυχές των πεθαμένων

Το ένα για να σβήσει τους πόνους
το άλλο για να παρηγορήσει το χώμα
το τρίτο στην πόλη τις νύχτες να γυρνά
να κρατεί το χέρι των μανάδων που κλαίνε

μτφρ: Βούλα Χαρανά

------------------------------------------------------------------

Συλλογή ποιημάτων της Νεσέ Γιασίν στα αγγλικά και τα τουρκικά: http://www.stwing.upenn.edu/~durduran/newpage/culture/poetry/neseyasin/nese.html

Η συγκλονιστική κατάθεση του Μάριου Τόκα για την καλλιτεχνική τους συνάντηση:

Yaşar Miraç - Ο ΙΔΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Θα μου συγχωρήσετε την προσήλωση στα ελληνοτουρκικά τις τελευταίες μέρες, αλλά όταν βρίσκεσαι σε ένα τόπο είναι αναπόφευκτο να μην ενεργήσει επάνω σου η ιδιότυπη ατμόσφαιρά του.

Αφορμή για την δημοσίευση αυτή πήρα από διάφορα ποιήματα που είχαν κατά καιρούς πέσει στα χέρια μου, ποιήματα μίσους που γράφτηκαν από διάφορους Τούρκους εθνικιστές συγγραφείς που καλούσαν σε εξόντωση των Ελλήνων. Είτε σε εφημερίδες, είτε σε δημοσιεύσεις στο διαδίκτυο, είτε από στόμα σε στόμα, όλοι θα έχουμε ακούσει πως υπάρχουν ποιητές στην γειτονική χώρα που είναι φανατικοί ανθέλληνες, και δεν διστάζουν να εκφράσουν τις απόψεις τους αυτές και στα γραπτά τους.

Και όταν πήρα αυτό το κείμενο στα χέρια μου, αναρωτήθηκα, άραγε πόσοι έψαξαν για αυτό με την ίδια θέρμη;

Άραγε γιατί φτάνουν στα αυτιά μας μόνο οι φωνές μίσους και οι φωνές αγάπης βρίσκουν σε -ποιος ξέρει πόσους- τοίχους;

Ο Yaşar Miraç (Γιασάρ Μιράτς) είναι ένας ποιητής που γεννήθηκε στην Τραπεζούντα της Μαύρης Θάλασσας to 1953.

Ένα από τα ποιήματά του είναι το παρακάτω, που αποδίδω στα ελληνικά με την βοήθεια της αγγλικής μετάφρασης, αφού τα τουρκικά μου είναι ακόμη σε ελεϊνό επίπεδο. Περιττό να πω ότι η μετάφραση δεν έχει καμία λογοτεχνική αξίωση, απλά θέλει να μεταδώσει την πρόθεση του ποιητή που είναι,νομίζω, φανερή:

Ο ΙΔΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Είτε Ελλάδα

είτε Τουρκία

είτε τούρκικα

είτε ελληνικά

κοίταξε τον ένα

θα καταλάβεις τον άλλο

ο ίδιος άνθρωπος

ο ίδιος άνθρωπος

δύο λαοί

κι οι δυο υπέροχοι

μοιάζουν μεταξύ τους

σαν δίδυμα αδέρφια

είτε στα ελληνικά

είτε στα τούρκικα

ρώτησε τον ένα

ο άλλος σίγουρα θα απαντήσει

τα ίδια παραδοσιακά τραγούδια

η ίδια μουσική

είτε συρτάκι

είτε χορόν

παίξε για τον ένα

ο άλλος σίγουρα θα χορέψει

Ο επίκαιρος Ναπολέων Λαπαθιώτης

"Είν' εύκολο να λέει κανένας εξυπνάδες. Το δύσκολο είναι να είναι και έξυπνος συγχρόνως...

Όταν είναι κανένας έξυπνος, δεν μπορεί, βέβαια, να είναι βασιλικός. Όταν, όμως, είναι και τίμιος, δεν μπορεί να είναι και βενιζελικός."

Από ανέκδοτες ημερολογιακές σημειώσεις